Salyan şəhəri Qırx çıraq Qəsəbəsində Monqolların Arana hücumu zamanı xalqın su təminatında böyük əhəmmiyyəti olmuş qədim su borusunun hissəsi tapılıb.
Salyan şəhəri Qırx çıraq Qəsəbəsində ev tikintisi zamani ev yerinin betonlanması üşün qazılan yerdə tarixi tapıntı qədim su təchizatı siysteminin parçası üzə çıxıb.
Tarix ekspertləri bunun qedim su borusunun merkezi hissəsi hesab edirlər : “Qədim dövrlərdə qırx çıraq qəsəbsində qədim şəhər. Bu şəhər sonrakı dövrlərdə zəlzələ nəticəsində batıb. Burada hal hazırda saxsı küplər və qablar tapılır. Son tapıntıya gəlincə isə ehtimal olunur ki, Monqol türklərinin Arana hücumu zamani və buranın Monqolların mühasirədə saxladğları Aranda su kanallarini bağladığları üçün aranlılar su borusu çekmək fikirinə düşüblər. Bu su boruları kərpiclərlə düzəldilmişdir.”
Qeyd etmək lazımdir ki, Monqol türklərinin Çingiz xanın başçılığı ilə İrana hücumu 616-cı hicri qəməri ilində ( 1219-cu milad ilinin sentiyabrında ) başlandı və monqolları o zaman İran ərazisi olan bir çox şəhər və kəndlərə od vurub dağıtdılar.
Monqollar iranda İlxanlar silsiləsinin əsasını qoydular ki, bu silsilə sonralar İran mədəniyyətində həzm oldu. Beləki, monqol şahları imperiyanı idarə etmək üçün ali müşavirlərini və baş nazirlərini iranlı alimlərdən seçirdilər.
İlxanların hakimiyyəti İranda 654-cü ildən başlandı və Holaku xan iranı öz ovladları arasında bölüb Xorasan əyalətini Əbağa xana, Fars əyalətini Əmir Ənkiyanuva, Aran və Azərbaycanı isə Yəşmuta verdi.