İran’dan IAEA’ya Uyarı: Bilgiler Yeni Saldırılarda Kullanılacak

İran İslam Cumhuriyeti’nin Viyana’daki uluslararası örgütler nezdindeki temsilciliği, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Guvernörler Kurulu toplantısında yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi: Nükleer tesisleri bombalayıp yeni saldırı tehditlerini sürdürdükten sonra ayrıntılı bilgi ve sınırsız erişim talep edemezsiniz.

Temsilcilik, Ajans tarafından toplanan bilgilerin güvence denetimlerine hizmet edebileceğini, ancak kesinlikle yeni saldırılar için kullanılacağını belirtti: Hiçbir uluslararası yükümlülük, ulusal güvenlik pahasına koşulsuz işbirliğini garanti etmez.

İran İslam Cumhuriyeti’nin Viyana Büyükelçisi ve Daimi Temsilcisi Rıza Necefi, Çarşamba günü Kurum’un Guvernörler Kurulu toplantısında İran’ın nükleer programına ilişkin yaptığı konuşmada, Genel Müdür’ün raporunda Ajans’ın İran’ın nükleer madde ve tesislerine ilişkin bilgi sürekliliğini yitirdiğinin belirtilmesine değinerek bu durumun asıl nedeni, yani ABD ile Siyonist rejimin İran’ın güvence altındaki nükleer tesislerine yönelik askeri saldırıları göz ardı edilerek değerlendirilemeyeceğini vurguladı.

Necefi, İran’ın Ajans ile kapsamlı işbirliği geçmişini hatırlatarak İran’ın yıllar boyunca zorunlu yükümlülüklerinin ötesinde bu kurumla işbirliği yaptığını kaydetti. 2015’te geçmiş meselelerin kapatılmasına, Ek Protokol’ün gönüllü uygulanmasına ve JCPOA çerçevesinde kabul edilen kısıtlamalara işaret eden Necefi, Ajans’ın arka arkaya 16 raporunun İran’ın JCPOA yükümlülüklerine tam bağlılığını teyit ettiğini belirtti.

İran temsilcisi ayrıca Ajans’ın dönemin Genel Müdürü’nün 2018’deki, Kurum’un İran’da dünyanın en güçlü doğrulama sistemine sahip olduğu ve denetim için gerekli tüm mekânlara erişimi bulunduğu yönündeki sözlerine atıfta bulundu. Ajans’ın kendi verilerine göre İran’daki doğrulama faaliyetlerinin 2013-2017 arasında yüzde 152 arttığını ekledi.

Güvence Altındaki Tesislere Saldırı Karşısında Ajans’ın Sessizliğine Eleştiri

Necefi, ABD ile Siyonist rejimin İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarının, Haziran 2025’te ABD’nin önerdiği karar tasarısının Guvernörler Kurulu’nda kabul edilmesinden 24 saatten kısa süre sonra ve müzakerelerin ortasında gerçekleştiğini belirterek bu saldırıların Ajans’ın güvence faaliyetlerinde eşi görülmemiş bir durum yarattığını vurguladı.

Necefi, Genel Müdür ile Guvernörler Kurulu’nun bu saldırılar karşısındaki sessizliğini sert biçimde eleştirerek şunları söyledi: İran’ın nükleer tesisleri güvence sistemi altındayken Ajans bu saldırıları şeklen dahi kınamamıştır.

İran temsilcisi, Ajans’ın 1981’de İsrail’in Irak’ın nükleer tesislerine saldırısına verdiği tepkiyle mevcut sessizliğini karşılaştırarak şunları kaydetti: O dönemde Guvernörler Kurulu ve Genel Konferans saldırıyı kınayan yaklaşık on karar kabul etmişti; oysa bu kez saldırılar daha kapsamlı olmasına ve nükleer madde içeren faal tesislerin hedef alınmasına rağmen Ajans’ın tepkisi ölümcül bir sessizlik olmuştur.

Necefi, İran’dan işbirliği ve şeffaflık istenirken güvence altındaki tesislere yönelik askeri saldırı karşısında susulamayacağını vurguladı. Ajans’ın bilgi sürekliliğinin yitirilmesi sorumluluğunu İran’a yüklemenin, sonucu nedene, mağduru saldırgana yerleştirmek anlamına geldiğini dile getirdi.

İran’a Göre Guvernörler Kurulu Kararları Hukuk Dışı ve Gayrimeşrudur

İran Büyükelçisi, saldırıların ardından kabul edilen Guvernörler Kurulu kararlarını eleştirerek bu kararların yalnızca askeri saldırıyı kınamakla kalmadığını, aksine saldırının yarattığı güvenlik koşullarını dikkate almaksızın İran’ın tüm nükleer sahalarına erişim talep ettiğini söyledi.

Eylül 2026 tarihli kararı yetki ve kurumsal usullerin kötüye kullanımının açık örneği olarak nitelendiren Necefi, kararı hukuk dışı ve gayrimeşru saydı. Guvernörler Kurulu’nun 2015’te resmen kapattığını duyurduğu meselelerin siyasi mülahazalarla yeniden açılamayacağını da vurguladı.

Necefi, Ajans’ın bağımsızlığı, tarafsızlığı ve ayrımcılık yapmayan tutumunun gerekliliğini vurgulayarak teknik güvence meselelerinin siyasi baskı aracına ve jeopolitik çatışmalara dönüşmemesi gerektiğini kaydetti.

İran Hassas Bilgilerini Kimseyle Paylaşmayacak

Necefi, konuşmasının bir başka bölümünde ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine yönelik tehditlerinin sürmesine ve Washington’un İran’ın nükleer programı, bilim insanları, personeli, tesisleri ve teçhizatı hakkında bilgi karşılığında milyonlarca dolar ödül belirlemesine işaret ederek ülkenin güvenlik kaygılarını tamamen nesnel ve mevcut gerçeklere dayalı olarak nitelendirdi.

Saldırıya uğramış tesislerden bilgi toplamanın yeniden saldırı zeminini hazırlamaktan başka hangi amaca hizmet edebileceğini soran Necefi şunları söyledi: Saldırganlar güvence sistemine gerçekten değer verselerdi, yıllardır Ajans denetimi altında bulunan tesislere asla saldırmazlardı.

İran temsilcisi, Ajans ile işbirliği koşullarının artık saldırılar öncesi duruma dönmeyeceğini vurgulayarak İran İslam Cumhuriyeti’nin her denetim vakasında erişimlerin niteliği ve geçerli koşulları yeniden değerlendireceğini, belirlenmiş denetçilerin kabulüne ilişkin politikasını da gözden geçireceğini açıkladı.

Necefi açık bir ifadeyle şunları kaydetti: Bir yandan saldırıya hedef olup diğer yandan küstahça bir tonla nükleer madde ve tesislerimiz hakkında ayrıntılı bilgi sunmamızın ve bunlara sınırsız erişim sağlamamızın istenmesini kabul etmiyoruz.

Necefi şunları ekledi: Diplomatik müzakerelerin ortasında saldırıya uğradıktan sonra hangi ülke en hassas bilgilerini karşı tarafa vermeye razı olur ve İran’dan böyle bir şey neden beklenmelidir?

İran’dan Güvence Yükümlülüklerinin Askıya Alınması İhtimaline Uyarı

İran Büyükelçisi, İran İslam Cumhuriyeti’nin uluslararası hukuk uyarınca mevcut koşullarda güvence yükümlülüklerinin uygulanmasını askıya alma hakkına sahip olduğunu vurgulayarak koşullar gerektirdiğinde bunu hiç kuşkusuz tam olarak kullanacağını belirtti.

İran’ın yükümlülüklerine bağlı kalmayı sürdürdüğünü, ancak Ajans ile işbirliğinin yalnızca pratik koşulların elverdiği ve ülkenin meşru güvenlik mülahazalarıyla bağdaştığı ölçüde olacağını söyledi.

Necefi ayrıca Ajans’ın taleplerinin vaka bazında inceleneceğini ve her biri hakkında ayrı karar verileceğini kaydetti.

Sona Ermiş Kararların Canlandırılması İddiasının Reddi

İran’ın Viyana’daki daimi temsilcisi, konuşmasının sonunda Güvenlik Konseyi’nin önceki sona ermiş kararlarının canlandırılması iddiasını kesin biçimde reddederek İran İslam Cumhuriyeti’nin sona ermiş Güvenlik Konseyi kararlarından veya bunlara atıfta bulunan Guvernörler Kurulu kararlarından doğan hiçbir yükümlülüğü bulunmadığını ve bu kararlara dayanan her türlü talebi reddedeceğini söyledi.

Necefi, İran’ın nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına ilişkin tartışmasız hakkını, tam ulusal nükleer yakıt çevriminin geliştirilmesi de dahil olmak üzere tüm boyutlarıyla kararlılıkla takip etmeyi sürdüreceğini de vurguladı.

Necefi son olarak Ajans ve Guvernörler Kurulu’ndan tüm değerlendirme ve kararlarını tüzükleri çerçevesinde, nesnellik, bağımsızlık, tarafsızlık ve ayrımcılık yapmama ilkeleri temelinde almalarını istedi.

↑
Mobil sürümden çık