Calcalist gazetesi dün Perşembe sayısında yayımladığı makalede, Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi’nin (ABD’deki İsrail baskı grubu) döneminin sona erdiğini, üstün ve etkili bir yapıdan bir yüke dönüştüğünü kabul etti.
Gazete, Amerikan tarihi uzmanı İli Kuk’a dayandırdığı haberinde, ABD-İsrail ilişkilerinin bozulmasına yol açan süreci ele aldı. Haifa Üniversitesi Kamu Tarihi Bölümü Başkanı olan 45 yaşındaki Kuk, araştırmalarında ABD’de ekonomi, siyaset ve kültür arasındaki bağlantıları inceliyor. ABD’de doğan ve on iki yaşında İsrail’e (işgal altındaki Filistin) göç eden Kuk, şu anda Stanford Üniversitesi Davranış Bilimleri İleri Araştırmalar Merkezi’nde araştırmacı olarak bir yılını geçirmek üzere Kaliforniya’da bulunuyor. Bu söyleşi, ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yenilgisinin ardından yapıldı; söz konusu seçimlerde Donald Trump, İsrail’e askeri yardımın kesileceğini resmen açıklamıştı.
Bu uzmana göre her iki gelişme, Amerikan kamuoyunun genel olarak Orta Doğu’ya ve özel olarak İsrail’e yönelik müdahalelerden duyduğu hoşnutsuzluğun göstergeleri arasında.
Pew Araştırma Merkezi’nin Haziran 2026’da (bu yıl) yaptığı ankete göre, Amerikalıların yüzde 60’ı İsrail’e olumsuz bakıyor (bu, 2022’ye kıyasla yüzde 18’lik bir artışı gösteriyor) ve Amerikalıların yüzde 59’u Başbakan Binyamin Netanyahu’ya güvenmiyor (bu da geçen yıla göre yüzde 7 artmış durumda).
Bu gelişmeler her şeyden önce, 1954’ten beri ABD Kongresi’nde İsrail yanlısı bir lobi (baskı) grubu olarak faaliyet gösteren ve 1970’lerde İsrail’e güvenlik yardımlarının kurumsallaşmasından sorumlu olan «Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi»nin (AIPAC) zayıfladığını gösteriyor.
Kuk, «AIPAC’ın dönemi hiç kuşkusuz sona erdi. Etkisinin tamamen yok olmadığı doğru, çünkü ABD birçok açıdan hâlâ kırılgan çoğunlukların ülkesi ve bu örgüt çok sayıda bağışçıya ve büyük sermayeye sahip; ancak şaşırtıcı olan, üç dört yıl içinde (Aksa Tufanı operasyonunun başlamasından bu yana) etkili bir iç süper güçten ölümcül bir zaaf noktasına dönüşmesi; öfkelendirmemeniz gereken, yoksa rakiplerinize büyük paralar akıtacak bir örgütten, artık bir adaya verdiği desteğin onu yenmeye yeteceği bir örgüte dönüşmesi» dedi.
Bu İsrailli uzman şunu vurguladı: Örneğin Michigan eyaletinden Cumhuriyetçi Senato adayı Michael Rogers’ı düşünün; ara seçimi Demokrat aday Abdül el-Seyid’e (Demokrat Parti’nin İsrail’e en sert eleştirmenlerinden biri ve bu ayın başında ABD Senatosu’na seçilen ilk Müslüman) kaptırdı.
AIPAC, Seyid’in yenilgisini garantilemek için Rogers’a büyük mali destek çağrısında bulunduğunda, Rogers «Bu parayı kabul etme konusunda istekli olduğumdan emin değilim» dedi. New York Times’ın haberine göre örgüt sonunda ona 9 milyon dolar yardım etti.
Kuk, «Amerikan Yahudilerini anlamak için önce ABD’yi anlamak gerekir. Onlar tecrit içinde yaşamıyor» dedi.
Bu uzmanlara göre AIPAC’ın Trump’a desteği, siyasi sahnede ve Amerikan kamuoyu nezdinde geniş çaplı düşüşünün temel nedeni oldu.
Kuk bu konuda şunları söyledi: Bu örgüt 2021’de kader belirleyici bir karar aldı ve partiler üstü bir kurum olma rolünü bir kenara bırakarak temelden Cumhuriyetçileri desteklemeye ve Amerikan seçimlerine — üstelik açıkça — müdahaleye yöneldi.
AIPAC bunu, Donald Trump’ın tarihin en başarısız ve en tartışmalı başkanlarından birinin Cumhuriyetçi Parti’nin liderliğini üstlendiği bir dönemde yaptı. Bu karar, AIPAC’ın «Amerika’yı Yeniden Muhteşem Yapalım» (MAGA) hareketinin en göze çarpan destekçilerinden biri olarak konumunu pekiştirdi; bu, önümüzdeki yıllarda İsrail’in yakasını bırakmayacak bir felakettir.
Bu Siyonist üniversite profesörü, söyleşisinin bir başka bölümünde şunu itiraf etti: İsrail’e destek Amerikan sağı arasında da azalıyor. Bu arada, Evanjelik Hristiyanların İsrail’e geleneksel desteği de zayıflıyor.
Kilisede genç neslin varlığı azalıyor ve aynı zamanda aralarında yeni bir din şekilleniyor: izolasyonizmi ve «Önce Amerika» yaklaşımını kutsayan MAGA hareketi; Amerikalıların Orta Doğu savaşlarına daha fazla para ödememesi gerektiğini söyleyen bir yaklaşım. İsrailliler bu dönüşümden habersiz. Hatta Charlie Kirk, ilk İran savaşından bir hafta önce Twitter’da durmadan yazıp şunu soruyordu: «Trump nasıl olur da İran’a savaş ilan eder?» İşaretler tamamen açıktı.
Kuk şunu vurguladı: «Önce Amerika» yanlılarının izolasyonizmi ve savaşa yönelik genel tiksintiyle birlikte, Netanyahu’nun 2002’deki Kongre oturumuna ait bir videosu sağcı gruplar arasında elden ele dolaşıyor; videoda şöyle diyor: «Saddam’dan kurtulursanız, bunun bölge için muazzam olumlu sonuçları olacağını garanti ederim.»
Netanyahu o dönemde başbakan değildi ve ABD’nin o savaşa girmesinin nedeni de İsrail değildi; ancak bu, şimdi duyduğumuz ve tüm «Önce Amerika» anlatılarıyla birleşen yeni bir anlatı. Netanyahu’nun Trump’ı İran’da savaşa sürüklediği görülüyor.
Bu Siyonist uzmanın itirafına göre: Genel olarak, ABD’deki genç nesil iyi yaşamıyor. Eğitim maliyetleri yüksek, ev satın alma imkânları yok, sağlık sigortasından yoksunlar ve yapay zeka geçimlerini tehdit ediyor. Son dönemde çok endişe verici bir olguya tanık oluyoruz: Bu sorunlarda İsrail’i suçlamaya da başladılar. Örneğin bazıları, tüm İsraillilerin ulusal sağlık sigortasına sahip olmasının, Amerikalıların ise bundan yoksun olmasının nedeninin ABD’nin İsrail’e büyük meblağlar ödemesi olduğunu söylüyor.
İsrail’de bazıları güvenlik yardımlarının sona erdirilmesinin bu sorunları çözmek için yeterli olduğuna inanıyor; ancak ben daha az iyimserim. Bence mesele bu sözlerden çok daha tehlikeli ve derin.
Söyleşinin devamında bu Siyonist uzman, Yahudi genç neslin Siyonist rejimle bağlantısızlığına ilişkin bir başka önemli itirafta bulunarak şunları söyledi: Son on yıllarda, özellikle Oslo anlaşmalarının çöküşünden sonra, televizyonda İsrail adı her anıldığında saldırgan ve işgalci olarak tasvir ediliyor. Gençlerin bildiği tek şey bu. Ben her zaman Amerikan Yahudilerini anlamak için önce ABD’yi anlamak gerektiğini söylerim. Onlar tecrit içinde yaşamıyor.
Bu meselenin iyimser anlatısı, birçok liberal İsraillinin kendilerine anlatmayı sevdiği hikayedir: Netanyahu gittiği anda her şeyin değişeceği. Gerçekte, eğer Gadi Eisenkot bir hükümet kurabilirse, belki İsrail’e yönelik tutum anketlerinde değişiklikler görürüz. Ancak gerçeği göz ardı etmemeliyiz; mesele Netanyahu’nun çok ötesinde. ABD’deki baskın algı — ister sağcılar ister solcular arasında olsun — İsrail’in masumları öldüren savaş yanlısı bir yapı olduğu yönündedir.
Biz, herkesin ABD’de Netanyahu, Ben-Gvir ve Smotrich yüzünden bizi sevmediği düşüncesine sığınmış durumdayız. Onların bu tablonun bir parçası olduğu ve sarsıcı açıklamalarının geniş yankı bulduğu açık; ancak Amerikalılar ve dünyalılar saf değil. Onlar yalnızca bu açıklamalarla yetinmiyor; kendi gözleriyle Gazze’de yarattığımız yıkımı ve Batı Şeria’daki terörü görüyor ve Netanyahu’nun Trump’ı bu savaşa girmeye nasıl ikna ettiğini açıklayan makaleleri takip ediyor. Dolayısıyla, İsrail’de sürekli daha fazla savaş peşinde koşan başka bir hükümet iş başına gelirse belki küçük bir değişim olur, ancak büyük bir dönüşüm olmayacak.
Kuk, söyleşinin sonunda da şunu itiraf etti: Bernie Sanders her birkaç yılda bir silah anlaşmalarının iptali için bir hareket yönetmeye çalışıyor.
Bunu birkaç yıl önce başlattığında onu yalnızca 10 Demokrat senatör desteklemişti.
Nisan ayında buldozerlerin ve bir tonluk bombaların satış anlaşmasının iptali için benzer bir hareketi yönettiğinde, 47 Demokrat senatörden 40’ı onu desteklemişti. Bugün, ara seçimlerin ardından destekçi sayısı 56 Demokrat üyeye (Kongre/Senato’da) ulaşmış durumda. Kesin rakam vermek istemiyorum ama biz 51 olumlu oy sınırına çok yaklaşmış durumdayız (Senato’nun kararları Cumhuriyetçilerin desteği olmadan bile onaylamasına izin veren çoğunluk).
Gazetenin sorduğu soruya — yani mesele sadece mali yardımlarla sınırlı değil; artık ABD’den silah satın alamayacağımız bir senaryo da var mı? — Kuk şu yanıtı verdi: «Tam olarak öyle. İsrail son birkaç on yılda alternatif üretim hatları oluşturmak için hiçbir yatırım yapmadı. Dolayısıyla belki bize bomba satabilecek başka bir ülke bulunabilir, ancak bu buz dağının yalnızca görünen kısmı; çünkü örneğin ‘Anthropic’ şirketi İsrail’in yazılımlarını kullanmasını istemediğine karar verirse ne olacağını kim bilebilir?»
