BİTKİSEL DOKULAR
Bitkilerin kök, gövde, yaprak, tohum ve meyvelerinin oluşturulmasını sağlarlar. Bitkisel dokular hücrelerin bölünme yeteneğine göre 2 alt grupta incelenir.
1. Bölünür Doku (Meristem)
Hücreleri mitozla bölünebilen dokudur. Hücrelerin çoğalmasıyla bitkilerde büyüme ve gelişme faaliyetleri gerçekleşir. Bu dokunun hücreleri ince çeperli, bol sitoplazmalı, iri çekirdekli olup metabolik aktiviteleri hızlıdır. Klorofil taşımadıkları için besin sentezi yapmazlar. Bitkilerde bulunan bölünür dokular;
· Kök ve gövdenin boyuna uzamasını sağlar.
· Tohumun çimlenmesini sağlar.
· İlkbaharda yeni dal ve çiçeklerin açmasını sağlar.
· Çok yıllık bitkilerde gövdenin kalınlaşmasını sağlar.
· Diğer dokuların kökenini oluşturur.
2. Bölünmez Doku
Hücreleri mitozla bölünmeyen dokudur. Bölünür dokunun görev yönüyle farklılaşmasıyla oluşur. Hücrelerinin çeperleri kalın, çekirdekleri küçük ve sitoplazmaları azdır. Bitkideki görevlerine göre 5 çeşidi bulunur.
a. Koruyucu doku : Bitki organlarının dış yüzeyini örter. Bitkiyi sıcaklık, su kaybı, basınç gibi dış etkilerden korur. Bulunduğu yere göre tek ya da çok katlı olabilir. Klorofil taşımadıkları için fotosentez yapmazlar. Bitkilerde bulunan koruyucu dokular;
· İç dokuları dış etkilerden korurlar.
· Yaprakların su kaybını azaltırlar.
· Köklerin topraktan su emmesini sağlarlar.
· Yapraklardaki gözeneklerin oluşmasını sağlarlar.
· Gövde çevresindeki mantar tabakasını oluştururlar.
*
b. Temel doku (Parankima) : Bağlayıcı bir doku olup diğer dokuların çevresini doldururlar. Bütün dokuların birleşmesini sağlarlar. Yapı ve görevlerine göre çeşitleri bulunur. Bitkide bulunan temel dokular;
· Fotosentezle bezin üretilmesini sağlarlar.
· Bitkide besin ve su depolanmasını sağlarlar.
· Bitkide hava iletimini ve depolanmasını sağlarlar.
· Dokularla iletim boruları arasında madde alış verişini sağlarlar.
*
c. İletim doku (Damarlar) : Bitkisel dokular arasında besin, su ve mineral iletimini sağlar. Gelişmiş yapılı, büyük bitkilerde bulunur. Taşıdığı maddeye göre 2 çeşidi kullanılır.
· Odun boruları : Kökten gövdeye doğru su ve erimiş minerallerin taşınmasını sağlar.
· Soymuk boruları : Kök ve gövde arasında protein, yağ,şeker ve vitaminlerin çift yönlü iletimini sağlar.
*
d. Destek doku : Bitkinin iskelet yapısını oluşturur. Bitki organ ve vücuduna desteklik sağlar. Özellik ve yapısına göre farklı hücrelerden oluşur. Bitkilerde bulunan destek dokular;
· Bitki kök ve gövdesinin dik durmasını sağlar.
· Dal ve yaprakların esnek olmasını sağlar.
· Ayva, armut, ceviz ve fındık gibi yapılara direnç kazandırır.
*
e. Salgı dokusu : Hücrelerindeki golgi organeli yardımıyla bitkinin ihtiyaç duyduğu maddeleri salgılar. Bitkilerde bulunan salgı dokular;
· Çiçeklerdeki koku maddelerini üretir.
· Böcekleri sindiren sıvıyı üretir.
· Bitkideki reçine gibi antiseptik maddeleri üretir.
· Bitkide büyüme ve gelişmeyi sağlayan hormonları üretir.
