Tek hücreli canlılarda davranışlar;
Bir uyartıya karşı canlının yer değiştirmesine taksi denir.
Amip fazla ışıktan kaçar → Negatif foto taksi
Amip besinli ortamda besine yönelir → Pozitif kemo taksi
NOT: Bu olaylar sinir sistemiyle gerçekleşir.
Bitkilerde davranışlar;
Uyartıya karşı pozitif veya negatif yönelmeye tropizma denir. Yönelmeyi oksin hormonu sağlar. Oksin hormonu arttıkça hücre bölünmesi artar. Az ışıklı yerlerde oksin hormonu daha fazla salgılanır. Uzun süreli tepkilerdir.
Fototropizma: Işığa yönelim.
Geotropizma: Yerçekimine yönelim.
Hidrotropizma: Suya yönelim
Kemotropizma: Kimyasal maddelere yönelim
Travmatotropizma: Köklerin, yaralanan bölgenin tersine yönelmesi
Haptotropizma: Sarmaşık gibi bitkilerin tutunma kökleriyle başka bir yapıya tutunmasını sağlar.
NOT: Etkiye karşı verilen yönsüz tepkiye nasti denir. Turgor basıncıyla oluşur. Kısa sürede verilen tepkilerdir.
Fotonasti: Aslanağzı bitkisinin ışıkta açılması, karanlıkta kapanması
Termonasti: Lalenin yaprakları 5-10 °C’ta kapalı, 10-15 °C’ta açıktır
Sismonasti: küstümotu bitkisinin dokunulduğunda yapraklarını kapatması
Hayvanlarda davranışlar;
Kalıtsal (doğal) davranışlar: Doğuştan gelen davranışlardır. Örn: İnsanın doğumundan hemen sonra akciğerlerinin çalışması. Kazların V şeklinde uçması. İpek böceği tırtılının kozasını ergin olunca yapması. Refleks ve İçgüdüsel Davranışlar: Canlılarda etkiye karşı oluşan ani ve değişmez tepkilere refleks denir. Sinir sistemi olan tüm canlılarda refleksler oluşur. Örn: Parmağına iğne batan birinin elini çekmesi, emme refleksi, araba kullanma
NOT: Uyarıya karşı verilen kalıtsal, karmaşık davranışlar içgüdüsel davranışlardır.
Örnek:
Kuşların yuva yapması, kuşların göç etmesi.Kazanılmış Davranışlar: Deneyim sonucu değişen davranışlardır. Örn: Kargaların bostan korkuluğundan kaçması
Sosyal davranışlar;
Canlılar; üreme, beslenme, barınma, korunma gibi sebeplerden dolayı sosyal davranışlar sergilerler. Örn: Arıların Dansı, böceklerin feromon salgılaması Topluluk halinde yaşan canlılarda grup davranışları vardır ve bu sosyal bir davranıştır. Bu davranış grup içinde dayanışmayı arttırır ve türün evrim sürecinde baki kalmasında avantajlar sağlar. İşbirliği, yarışma, oyun, savunma, iletişim meydana getirir ve bir hiyerarşi oluşturur.
Otorite seviyelerine göre bireylerin organizasyonuna sosyal hiyerarşi denir. Hiyerarşi bir ast-üst ilişkisi getirdiği gibi belirli bir özdenetim de sağlar.
