ZARF(BELİRTEÇ)
Fiilerin fiilimsilerin sıfaların ya da kendisi gibi zarf olan sözcüklerin anlamlarını “yer-yön, ölçü-miktar, durum, zaman ve soru” kavramlarıyla açıklayan sözcüklerdir.
1)DURUM ZARFLARI
Fiilleri veya fiilimsileri, nitelik, sebep, kesinlik, olasılık, yineleme, yaklaşıklık gibi anlamlarla belirten zarflardır.Fiile nasıl sorusunu sorarak buluruz.
*Manş denizini yüzerek geçti (N)
*Bu gece yıldızlar pırıl pırıl yanıyordu (N)
*Öfkeyle kalkan, zararla oturur.(N)
*Ağlamaktan göz pınarları kurudu (S)
*Tüm bu acılara onu sevdiği için katlanıyor(S)
*Seven bu gönül seni asla terk etmeyecek(K)
*Bahar rüzgarının şarkısı hiç susmaz burada (K)
*Şu an belki kuşlar bizim şarkımızı söylüyordur(O)
*Adana ‘ya geldiğinde herhalde bizimle kalır(O)
UYARI:Bazı durum zarflarını niteleme sıfatları ile karıştırmamak gerekir.
*Büyük insanlar her zaman büyük düşünür.
*Soğuk insanlara ben de soğuk davranırım
*İyi bir üniversiteyi kazanmak için sınavlara iyi çalışmalısın
2)YER-YÖN ZARFLARI (Nere(ye)?)
Fiilleri veya fiilimsileri yer-yön bakımından belirten zarflardır.
*Aşağı tükürsen sakal,yukarı tükürsen bıyık.
*Küçücük çocuğu hemen yukarı çıkardık.
*Odasının penceresinden içeri baktım.
*Biraz yürüdükten sonra geri dönmüş.
*Araba çok fazla ileri gitmiş.
*Az beri gelirsen arkadaşında oturur.
UYARI:Yer-yön zarfları çekim eki alırsa adlaşır.
*Işık,perdenin kenarından içeri sızıyordu.(Z)
*Işık,perdenin kenarından içeriye sızıyordu.(A)
UYARI:Bazı yer-yön zarflarını işaret sıfatları ile karıştırmamak gerekir.
*Aradığını yukarı katta bulamayınca yukarı çıkmış.
*Aşağı mahallede gürültü olunca,apartman sakinleri aşağı inmiş.
*İçeri zili çalınca öğrenciler içeri girdi.
3)ZAMAN ZARFLARI (Ne zaman?)
Fiillerin veya fiilimsilerin anlamını zaman bakımından sınırlandıran sözcüklerdir.
*Onu daha önce hiç böyle görmemiştim.
*Mehtabı seyrederdik geceleyin buralarda.
*Bu akşam rüyamda Leyla’yı gördüm.
*Biz her gece uğultularını dinlerdik rüzgarların.
*Benim doğduğum köyleri geceleri eşkıyalar basardı.
*Bugün çalışan,yarın rahat eder.
UYARI:Bazı zaman anlamlı sözcükler belirtme durum ekini alırsa adlaşırlar.
*Bu akşam akşamı seyredeyim bakışlarında.
*Ne sabahı göreyim,ne sabah görüneyim.
4)ÖLÇÜ-MİKTAR ZARFLARI (Ne kadar)
Fiilleri,fiilimsileri,sıfatları veya kendisi gibi zarf olan sözcükleri ölçü-miktar bakımından sınırlandıran sözcüklerdir.
*Çok bilen çok yanılır.
*Sen burada biraz bekle.
*En güzel yıllarımı onun için harcadım.
*Daha güzel bir dünya için çok çalışmalıyız.
*Sahilde fazla güneşlendiği için yanmış.
*Soruları çözerken daha dikkatli olmalısın.
UYARI:Bazı nicelik zarflarını sayı sıfatları ile karıştırmamak gerekir.
*Çok insan bunu başarmak için çok çalışıyor.
*Fazla para insanı fazla rahatsız eder.
UYARI: “Daha” sözcüğü bir fiilin önünde olduğunda zaman zarfı,kendi gibi zarf olan bir sözcüğün önünde olduğunda ölçü-miktar zarfı olur.
*Daha iyi bir insanı bulabilmek için daha evlenmemiş.
*Bizimle daha sakin konuşuyordu.
*Eve daha gelmemiş.
5)SORU ZARFLARI
Fiilleri ya da fiilimsileri soru yoluyla açıklayan sözcüklerdir.
*Ne zaman bu hayaller bir gün gerçekleşecek?
*Neden böyle düşman görünürsünüz,
* Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?
*Bu viran yerde nasıl yaşıyorsunuz?
*Yolun bitmesine ne kadar kaldı?
*Ne zaman bir köy türküsü duysam,
*Şairliğimden utanırım.”
*Niçin gökyüzü bu kadar mavi görünür?
*Neden saçların beyazlamış arkadaş?
UYARI: “Ne” soru sözcüğü cümle içinde soru sıfatı ve soru zamiri olarak kullanılacağı gibi soru zarfı da olabilir.
*O karanlık sularda ne gördün?(Zamir)
*Hiçbir şey olmamış gibi ne susuyorsun?(Zarf)
*Benimle ne konuda konuşacaksın?(Sıfat)
*Gel ecel,ne korkarsın sarı çehremden benim?
*Aşık dediğin Mecnun misali kördür,
* Ne bilsin,alemde ne mevsimdir.(Zarf-zamir)
*Ne ağlarsın benim zülfü siyahım.(Zarf)
*Şu dünyada ben ne insanlar gördüm.
UYARI: “Nasıl” soru sözcüğü bir ismi belirtirse soru sıfatı, fiil ya da fiilimsiyi belirtirse soru zarfı olur.
*Onun nasıl bir insan olduğunu nasıl anlayabilirim?
*Gurbette nasıl bir hayat sürdüğünü nasıl bilmiyorsun?
Moderatöre Bildir Kayıtlı
Bilmediklerimi ayağımın altına alsaydım başım göğe ererdi!..
umut 445
Yorumcu Üye
Karizma: 5
Çevrimdışı
Cinsiyet:
Mesaj Sayısı: 55
Ynt: Zarflar(Belirteçler)
« Yanıtla #1 : Ocak 08, 2010, 21:29:09 »
Zarflar
Eylemlerin, eylemimsilerin, sıfatların ya da kendi türünden olan kelimelerin anlamlarını türlü yönlerden (yer-yön, zaman, durum, miktar, soru) etkileyen; onları belirten, dereceleyen sözcüklere zarf denir.
Özellikleri
]Tek başlarına iken sıfatlar gibi isimden başka bir şey değildir. Zarf oldukları ancak cümlede belli olur.
]Cümlede genellikle zarf tümleci olarak kullanılır.
]Çekimsiz kelimelerdir. İsim çekim eki (hâl, iyelik, çoğul ekleri vb.) almazlar. Ama isim olarak kullanılabilenler bu görevde iken bu ekleri alabilirler.
]Zarfların birçoğu sıfat ya da isim olarak da kullanılabildiği için sıfatların ve zarfların tanımı ve özellikleri iyi bilinerek bu fark ortaya konmalıdır. Sıfat isimden önce gelerek onu niteler veya belirtir. Ama zarf isimden önce gelmez.
Örnekler
B Bugün çok yürüdüm. (eylemden önce) Nicelik zarfı
B Buraya yarın gelecekler. (eylemden önce) Zaman zarfı
İki eski dost akşama kadar sohbet etti. (eylemden önce) Zaman zarfı (“kadar” edattır)
Yarın da bayağı çok yürüyeceğiz (zarftan önce, eylemden önce) nicelik zarfı
En güzel sen konuştun. (zarftan önce, eylemden önce) Durum zarfı
En doğru kararı vermeliyiz. (sıfattan önce) Üstünlük zarfı
Çok hararetli tartışmalar oldu. (sıfattan önce) Nicelik zarfı
Dün hava daha soğuktu. (adlaşmış sıfattan önce)
Mevsimlerin en güzeli ilkbahardır. (adlaşmış sıfattan önce)
Dargın durarak bir şey kazanamazsın. (eylemimsiden önce)
ZARFLAR ( BELİRTEÇLER ):
Yüklemin anlamını tamamlayan kelimelere ZARF diyoruz.
Zarfler, yüklemin anlamını tamamladıkları hal, zaman, yer, azlık-çokluk ve soru anlamı katma durumuna göre çeşitlere ayrılır. Buna göre zarflar beşe ayrılır:
ZARFLAR
Durum Zarfları
Zaman Zarfları
Yer ve Yön Zarfları
Azlık – Çokluk Zarfları
Soru Zarfları
Yüklemin anlamını hal ve durum bakımından tamamlar.
Sessizce, sevinçle, aniden, birdenbire, şöyle, böyle…
Yüklemin gösterdiği isin zamanını belirtirler.
Dün, bu gün, akşam, sabah, şimdi…
Yüklemin gösterdiği isin yönünü belirtirler.
İleri, geri, öne, arkaya, sağa, sola…
Yüklemin anlamını azlık – çokluk yönünden tamamlarlar.
Çok, az, biraz, fazla, hayli, oldukça, epey…
Yüklemin gösterdiği işi soru yoluyla belirtir.
Niçin, neden, nasıl,acaba…
1. Durum (Hal) Zarfları: Kadın sevinçle bağırdı. (Nasıl bağırdı? __ Sevinçle)
2. Zaman Zarfları: Kazı haberini bugün öğrendim.
3. Yer – Yön Zarfları: Küskün olduğu için bana arkasını döndü. İleri gittin.
4. Azlık – Çokluk (Ölçü veya Nicelik) Zarfları: Yolumuz epeyce uzadı.
5. Soru Zarfları: Neden geç kaldın? Ne zaman geleceksin?
Tek başlarına iken birer isim olan zarflar,başka sözcüklerle ilişkiye sokularak yön,zaman,hâl,azlık-çokluk bildirirler. Zarflar; sıfatların,fiillerin,başka zarfların önüne gelerek onların anlamını etkilerler.Çekim eki almazlar.Tümcelerde zarf tümleci olarak görev alırlar.
ZARFLARIN ÇEŞİTLERİ:
1.)Yer-Yön Zarfları : Bu zarflar eylemin yönünü gösterirler.Ancak eylemin yönünü gösteren bu zarflar aynı zamanda yer de ifade ederler.İleri,aşağı,geri,yukarı,beri,içeri,dışarı,öte,alt,yan,karşı,uzak,yakın…
2.)Zaman Zarfları : Zaman ifade eden bu sözcükler,zarf olarak kullanılan çeşitli zaman isimleridir.Başlıcaları şunlardır : dün , yarın , şimdi , artık , daima , yazın , kışın , sonra , hep , er , geç , erken , daha , öğleyin , henüz , gene , yine , akşam , sabah , nihayet , hâlâ , sabahleyin , akşamleyin , hemen …
Yarın görüşelim. Dün geldim. Oyun şimdi başlıyor. Oraları yazın gezdik.Hâlâ gelmedi.
3.)Durum Zarfları :Hâl ve tavır ifade eden zarflardır.Nasıllık ,nicelik,durum ve tavır ifade eden isimler hâl zarfı olarak kullanılabilirler.bu sebeple bu zarflerın sayıları sınırsızdır.
Güzel konuştun. Kardeşçe geçinelim. Cahilce davranma. Durmaksızın yürüdüm….
4.)Nicelik (Azlık-Çokluk) Zarfları : Miktar ve derece bildiren , azlık-çokluk ifade eden zarflardır.Derece de bildirirler.Bir eylemin,bir sıfatın, bir zarfın anlamını pekiştirirler,artırırlar veya azaltırlar.Sayıları fazla değildir.Başlıcalarını örneklerle gösterebiliriz.
EN : En üstünlük ifade eder. Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.
DAHA :Üstünlük ve karşılaştırma ifade eder. Bu ev daha güzelmiş.
PEK , ÇOK , GAYET , FAZLA , AZ , BİRAZ , FEVKALÂDE : Değişik ölçülerde miktar bildirirler. Bu iş onu çok sevindirdi.Filmi pek beğendim. Şundan biraz alır mısınız ?
Ayrıca seyrek , eksik , sık , bol , fazlasıyla , çokça , hesapsız gibi sözcükler de azlık-çokluk zarfı olarak kullanılır. Para üstünü eksik almışım. Onunla seyrek görüşüyoruz. Bonncukları ipe sık dizeceksin. Öğretmen notlarımızı bol vermiş.
5.)Soru Zarfları :Eylemin anlamını soru yoluyla etkileyen sözcüklerdir.Soru zarfları şunlardır : ne , nasıl , hani , ne kadar , ne biçim .
Nasıl gitti anlamadım ? Ne biçim çalışıyorsun ? Bunu nasıl çalıştırdın ?
1. Aşağıdaki zarfların çeşitlerini yanlarına yazınız.
1) Eğri oturalım, doğru konuşalım.
2) Düşüncelerini ne güzel dile getirebiliyorsun!
3) Çocukça hareket ediyorsun.
4) Elbet bir gün buluşacağız.
5) Seni asla unutmayacağım.
6) Böyle gelmiş, böyle gider.
7) Adam çekine çekine içeri girdi.
Kâğıtları paket paket gönderdi.
9) Yiğitseniz teker teker gelin.
10) Uçaklar ikişer ikişer geçiyordu üstümüzden
11) Askerler teker teker nöbet yerlerine dağıldılar.
12) Hayvanları ve bitkileri hiç incitmem.
13) İyiliklerinizin karşılığını mutlaka göreceksiniz.
14) Ola ki arayacağı tutar.
15) Sanıyorum aramaz.
16) Az önce gitmişti.
17) Arkadaşlar, içeri girer misiniz?
18) Sesi duyar duymaz aşağı indim.
19) Dışarı çıkmak için uğraşıyordu.
20) Henüz işimiz bitmedi.
21) Artık buralara gelmeyeceğim.
22) Yarın geleceklermiş.
23) Ayda bir uğrar buralara.
24) Toplantı iki saat sürdü.
25) İnsanların vefasızlığını geç anladım.
26) Sabahtan beri burada bekliyoruz.
27)Bugünlerde çok az uyuyor.
28) Gayet çalışkan bir insandı.
29) Dergiyi çıkarmak için epey çalıştık.
30) Daha ne kadar bekleyeceğiz?
31) Niçin bunları bana veriyorsun?
32) Bu saate ne gezip duruyorsunuz?
33) İşleri ne zaman bitireceksiniz?
34) Adem pek akıllı bir çocuktur.
35) Akşama kadar geri döner misin?
36)Günlerden beri yağmur yağıyordu.
37) Kar akşama kadar yağabilir.
38)Arabayı biraz daha ileri park et.
39) Beri gel, barışalım.
40) Bu yoldan geri dönülmez .
41) Düşmana d oğru ilerlediler.
42)Fazla okuyor, gözleri bozulacak.
43)Bugünlerde sık görüşüyoruz.
44) Eskisi gibi değil; seyrek uğruyor
45) Akşam eve kaçta gelirsin?
46) Nasıl konuşuyor öyle?
47) Siz ne biçim konuşuyorsunuz?
