Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye Bölüm 77 / 85

İmam Muhammed Cevvad(a.s)’dan, Züht, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konularda Nakledilen sözler

İmam (a.s)’ın, İhram Halİnde Bir Av Öldüren Kİmsenİn Hükmü Hakkında Verdİğİ Cevap

Me’mun, kızı Ümm-ü Fazl’ı, İmam Muhammed Taki aleyhi’s-selâm’la evlendirmeye karar aldığında, yakın akrabaları toplanıp Me’mun’a şöyle dediler: “Ey Emir-ül Mü’minin, Allah aşkına, sahip olduğumuz makamı ve giydiğimiz izzet elbisesini (yani hilafet makamını), Beni Abbas hanedanından çıkarma. Bizimle, Ali evlatları arasında eskiden beri varolan ihtilafları biliyorsun.”

Me’mun şöyle dedi: “Susun, Allah’a and olsun ki ben, onun (İmam Muhammed Taki aleyhi’s-selâm’ın) hakkında hiçbirinizin sözünü kabul etmiyeceğim.”

Onlar: “Ey Emir-ül Mü’minin, kendi kızını ve gözünün nurunu, Allah’ın dininin hükümlerini bilmeyen, helalı haramdan ve farzı sünnetten ayırt edemeyen bir çocukla mı evlendiriyorsun?[1] Onun edep öğrenmesi, Kur’ân okuması ve helalı haramdan ayırt etmesine kadar beklesen daha iyi olur.” dediler.

Me’mun: “O sizin hepinizden daha fakihtir” dedi ve şöyle devam etti: “O, Allah’ı, Resulünü, sünnetini ve ahkâmını (sizden) daha iyi biliyor. O, Kur’an okumakta, Kur’an’ın muhkem ve müteşabihini, nasih ve mensuhunu, zahir ve batınını, has ve âmmını, tenzil ve te’vilini bilme hususunda hepinizden daha üstündür. Dilediğiniz şeyi ondan sorun; eğer durum, dediğiniz gibi olursa, sözünüzü kabul ederim. Ama benim dediğim şekilde olursa, o zaman onun, sizin yerinize geçmesi gerektiğini anlamış olurum.”

Bunun üzerine mecliste hazır bulunanlar, Me’mun’un yanından ayrılıp o günün başkadısı olan Yahya ibn-i Eksem’i çağırdılar. Meseleyi ona açıp, İmam Muhammed Taki aleyhi’s-selâm’ın cevabını bilemeyeceği zor bir fıkhî mesele hazırlamasını istediler; bu iş için ona özel hediyeler vaad ettiler.

Onlar ve İmam Muhammed Taki aleyhi’s-selâm Me’mun’un meclisinde bir araya geldiklerinde, onlardan biri “Ey Emir-ül Mü’minin! Yahya ibn-i Eksem’in soru sormasına müsaade eder misiniz?” dedi.

Me’mun: “Ey Yahya! Ebu Cafer’in[2] fıkıhta ne derecede yüce makama sahip olduğunu bilmen için dilediğin fıkhi soruyu ondan sor.” dedi.

Yahya: “Ey Ebu Cafer! Allah seni salihlerden kılsın, ihram halinde bir av öldüren şahıs hakkında ne dersin?” dedi.

İmam Cevad[3] aleyhi’s-selâm şöyle buyurdular:

“Avı haremin dışında mı öldürmüş, içerisinde mi? Söz konusu kimse hükme alim miydi, cahil miydi? Kasıtlı olarak mı bu işi yapmış, kasıtsız olarak mı? Avlayan adam köle miydi, hür müydü? Çocuk muydu, büyük müydü? İlk defası mıydı, daha önceden de bu işi yapmış mıydı? (Avlanan hayvan) kuşlardan mıydı, yoksa başka türden mi? Kuş ise yavru muydu, yoksa büyük müydü? Avlayan, bu işi tekrarlamak isteyen birisi mi, yoksa yaptığından pişman olan biri mi? Bu işi geceleyin ve o hayvan yuvasında bulunduğu bir zamanda mı yapmış, yoksa gündüz ve açıkta mı? Bu adam, hac ihramında mıydı, yoksa Umre ihramında mı?”

(Bu sorular karşısında) Yahya donup kaldı; onun bu halini mecliste bulunanların hepsi anladı ve Ebu Cafer’in verdiği bu cevap herkesi şaşkına döndürdü.

Me’mun: “Ey Ebu Cafer! Nikâh hutbesini okuyayım mı?” dedi. İmam aleyhi’s-selâm: “Evet, okuyabilirsin ey Emir-ül Mü’minin.” diye buyurdular.

Bunun üzerine Me’mun, şu hutbeyi okudu: “Nimetine ikrar olsun diye Allah’a hamd ederim. Azametini yüceltmek için O’ndan başka bir ilah olmadığına şehadet ederim. İsmi geldiğinde Muhammed’e ve Ehl-i Beyt’ine Allah’ın selamı olsun. Allah’a hamd ve Peygamber’e salat ve selamdan sonra; Allah’ın bütün mahlukata olan kesin hükümlerinden biri de onları, helal yolla haramdan ihtiyaçsız kılmasıdır. Allah-u Teâla buyuruyor ki: “İçinizden evli olmayanları, kölelerinizden ve cariyelerinizden salih olanları evlendirin; eğer fakir iseler, Allah kendi fazlından onları zengin eder. Allah geniş nimet sahipidir, bilendir.”[4] Muhammed ibn-i Ali (İmam Cevad aleyhi’s-selâm), Abdullah’ın (Me’mun’un) kızı Ümm-ü Fazl’a evlenme teklifinde bulundu, beş yüz dirhem ona mihir tayin etti ve ben de (kızımı) ona tezvic ettim. Ey Eba Cafer! Kabul ediyor musun?” İmam aleyhi’s-selâm: Ben de bu evliliği, bu miktar mihirle kabul ettim.” buyurdular.

Me’mun, nikâh töreninden sonra bir düğün ziyafeti düzenledi; yakınlarını, önde gelenleri ve devlet memurlarını kendi makam ve mevkilerine göre ödüllendirdi ve her sınıfa layık olan bağışta bulundu.

Mecliste bulunanların çoğu dağıldığında Me’mun: “Ey Ebu Cafer! Eğer uygun görüyorsanız, av öldürmekle ilgili bu sınıfların her birine farz olan keffareti bize açıklayınız.” dedi.

İmam aleyhi’s-selâm buyurdular ki: “Eğer ihram halinde olan şahıs, haremin dışında bir av öldürürse ve av büyük kuşlardan olursa; keffaret olarak bir koyun kurban kesmelidir. Eğer bu amel haremin dahilinde yapılmış olursa, keffareti iki kat olur.

Eğer haremin haricinde bir kuş yavrusunu öldürmüş olursa, o zaman keffaret olarak sütten kesilen bir kuzu kurban kesmelidir; kuş yavrusunun kıymetini vermesi gerekmez. Çünkü bu işi haremde yapmamıştır. Ama eğer bu işi haremin dahilinde yaparsa, bir kuzu kurban kesmeli, ayrıca kuş yavrusunun kıymetini de vermelidir.

Eğer (haremin dışında avladığı) yabani hayvanlardan olursa; zebra için keffaret olarak bir inek kurban kesmelidir; deve kuşu içinse, bir dişi deve kurban etmelidir. Eğer buna gücü yetmezse, altmış fakiri doyurmalıdır; buna da gücü yetmezse, on sekiz gün oruç tutması gerekir. Eğer (öldürdüğü) bir inek olursa, keffaret olarak bir inek kurban kesmelidir; buna gücü yetmezse, otuz fakiri doyurmalıdır; buna da gücü yetmezse, dokuz gün oruç tutmalıdır. Eğer avladığı hayvan bir ceylan olursa, keffaret olarak bir koyun kurban etmelidir; buna gücü yetmezse, on fakiri doyurmalıdır; buna da gücü yetmezse, üç gün oruç tutmalıdır.

Eğer bunları haremin dahilinde yapmış olursa, cezası iki kat olur. ”…Cezası Kabe’ye götürülen bir hayvanı kurban etmektir.”[5] Bu, farz olan bir haktır.

Eğer bu işi hac ihramında iken yapmış olursa, “Kâbe’ye götürülen kurbanlığı”[6] farz bir hak olarak Mina’da halkın kurban kestiği yerde kesmelidir. Ama bu işi Umre ihramında yapmış olursa, kurbanlığı Mekke’de Kâbe’nin etrafında kesmelidir. (Keffaretin) iki kat olması nedeniyle de kıymeti miktarınca da sadaka vermelidir.

Eğer bir tavşan veya tilki avlarsa, bir koyun kurban kesmeli ve koyunun kıymeti miktarınca da sadaka vermelidir.

Eğer haremin güvercinlerden birini öldürürse, keffaret olarak bir dirhem sadaka vermeli ve bir dirhemle de haremdeki güvercinler için yem almalıdır. Güvercin yavrusu için yarım dirhem, yumurtası için de dirhemin dörtte birini (sadaka) vermelidir.

İhramlı bir şahsın, bilgisizlik yüzünden veya yanlışlıkla yapmış olduğu herhangi bir işin, av hariç, keffareti yoktur. Ama av için, ister, bilgisizlik yüzünden yapmış olsun, ister bilerek, ister yanlışlıkla yapmış olsun, ister kasıtla, keffaret vermesi gerekir.

Kölenin yapmış olduğu işlerin keffareti, efendisine farz olan miktarda, efendisinin üzerinedir. Ama baliğ olmayan çocuğun yaptığı işlerin keffareti yoktur.

Eğer ihramda olan kimse bu işi yapmayı tekrarlarsa o, Allah’ın kendisinden intikam alacağı kimselerdendir. Eğer ihram halinde, avı başkasına gösterir ve başkası onu öldürürse (yine) ihramda olan kimseye keffaret farz olur. Eğer bu işten vazgeçmezse, keffaretin yanı sıra ahirette azaba duçar olur. Ama eğer pişman olup tövbe ederse, keffaret verdikten sonra artık ahirette azap edilmez.

Eğer avlama niyeti olmaksızın geceleyin yanlışlıkla yuvalarına dokunursa, üzerine bir şey farz olmaz. Ama eğer onu avlarsa, ister gece olsun, ister gündüz, üzerine keffaret farz olur.

Hac için ihrama giren kimse, kurbanlığı Mekke’de kesmelidir.

Me’mun, bu hadisin İmam aleyhi’s-selâm’ın dilinden yazılmasını emretti. Daha sonra bu evliliği istemeyen akrabalarına dönüp şöyle dedi: “İçinizde böyle cevap verebilecek bir kimse var mıdır?” Akrabaları: “Vallahi yoktur; kadı da böyle cevap veremezdi.” dediler. Sonra: Ey Emir-ül Mü’minin, sen onu bizden daha iyi tanıyormuşsun.” dediler.

Bunun üzerine Me’mun şöyle dedi: “Yazıklar olsun size! Siz bu hanedanın, gördüğünüz (normal) insanlar gibi olmadığını bilmiyor musunuz? Resulullah salla’llahu aleyhi ve alihi’in Hasan ve Hüseyin aleyhime’s-selâm’ın çocukken biatlerini kabul ettiğini ve başka hiçbir çocukla biatlaşmadığını bilmiyor musunuz?

Ve babaları Ali aleyhi’s-selâm’ın, dokuz yaşında iken Resulullah salla’llahu aleyhi ve alihi’e iman ettiğini, Allah ve Resulünün de, onun imanının kabul ettiklerini ve başka hiçbir çocuğun imanının kabul edilmediğini ve Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih, ondan başka hiçbir çocuğu iman etmeye davet etmediğini bilmiyor musunuz? Yine bu neslin birbirlerinden olan tek bir zürriyet olduğunu ve öncekileri için geçerli olan şeylerin sonrakileri hakkında da geçerli olduğunu bilmiyor musunuz?”

[1]- İmam Muhammed Takı (a.s), o zaman dokuz yaşında idi.

[2]- Ebu Cafer, İmam Muhammed Taki’nin künyesidir.

[3]- İmam Muhammed Taki’nin lakaplarından biri de “Cevad”dır.

[4]- Nur/32.

[5]- Maide/95.

[6]- Maide/95.

İçindekiler

Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye

  1. 1Hazret-İ Resulullah (s.a.a)'ten Öğüt, Hikmet, Züht Ve Benzeri Konularda Nakledilen Sözler
  2. 2Hikmetli Sözlerinden Bir Bölümü
  3. 3Muâz b. Cebel'i,Yemen’e Vâli Olarak Gönderdiğinde Ona Buyurduğu Tavsiyeleri
  4. 4Hikmetli Sözlerinden Diğer Bir Bölümü
  5. 5İlim, Akıl Ve Bilinçsizlik Hakkındaki Sözleri
  6. 6Hz.Resulullah (s.a.a)'ten Diğer Bazı Öğütler
  7. 7Veda Haccındaki Hutbesi
  8. 8Kısa Sözleri
  9. 9Hz. Ali (a.s)'dan Hikmet, Züht, Güzel Ahlak Ve Takva Hakkında Nakledilen Hadisler
  10. 10İmam Hasan (a.s)'a Yazdıkları Vasiyetname
  11. 11İmam Hüseyin (a.s)'a Vasiyeti
  12. 12"Vesile" Adıyla Meşhur Olan Hutbesi
  13. 13Ashabı İçin Buyurduğu Adâb
  14. 14Malik-i Eşter’i Mısır ve Etrafına Vali Tayin Ettiği Zaman Ona Yazdıkları Emirnâme
  15. 15Diybac İsmiyle Meşhur Olan Hutbesi
  16. 16Suçluların Durumunu Açıklayan Sözleri
  17. 17Muttakilerin Vasıflarını Açıklayan Sözleri
  18. 18İman ve Küfrün Temellerini Ve Kısımlarını Açıkladığı Hutbesi
  19. 19Kumeyl b. Ziyad'a Öğütleri
  20. 20Kumeyl b. Ziyad'a Kısa Tafsiyeri
  21. 21Muhammed İbn-i Ebi Bekr'i Mısır'a Vali Olarak Gönderdikten Sonra Mısırlılara Hitaben Yazdıkları Mektuptan Seçmeler
  22. 22Dünya ve Onun Zevklerini Yenmesi Hususundaki Sözleri
  23. 23Malların Yerinde Harcaması Hususundaki Sözlerinden Bir Bölümü
  24. 24Hz. Ali (a.s)'ın Muttakilere Dünyayı Vasfedişi
  25. 25İman, Ruhları ve Onların Farklarıyla İlgili Hutbesi
  26. 26
  27. 27Hadis Ravilerinin Tanıtması
  28. 28İslam'ın Temellerİ, Tövbe ve Mağfiret Dilemenin Hakikati ile İlgili Sözlrinin Bir Bölümü
  29. 29Hz. Ali (a.s)'ın Vefatı Sırasında, Oğlu İmam Hasan'a Yaptığı Vasiyeti
  30. 30İlmin Fazilleri Hakkındaki Sözleri
  31. 31Hikmet, Öğüt, Teşrik ve Tehdit Hususundaki Kısa Sözleri
  32. 32İmam Hasan (a.s)'ın Hikmet, Öğüt, Teşvik, Korkutma, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme vb.
  33. 33Hikmetli Sözler
  34. 34Kendisine Sorulan Sorulara Verdiği Cevaplar
  35. 35İstitat Hakkındaki Sözleri
  36. 36Öğüt
  37. 37Hutbe
  38. 38Kısa Sözleri
  39. 39İmam Hüseyin (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, Takva, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme Hakkında Nakledilen Hadisler
  40. 40Öğüt
  41. 41Küfe'ye Doğru Hareket Edip Küfe Halkının Vefasızlığı Gördüğünde OnlaraA Yazdığı Mektuptur
  42. 42Rum Paşasının Sorunlarına Verdiği Cevap
  43. 43Cihadın Kısımları
  44. 44Tevhid
  45. 45Kısa Sözleri
  46. 46İmam Zeyn-ül Abidin (a.s)’dan Zühd, Hikmet, Marufu Emretme, Münkerden Nehyetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  47. 47Öğüt, Zühd ve Hikmet
  48. 48Hukuk Risalesiyle Meşhur Olan Mektubu
  49. 49Zühd Hakkındaki Sözleri
  50. 50Muhammed İbn-İ Muslim-i Zühri'ye mektubu
  51. 51Kısa Sözlerİ
  52. 52İmam Muhammed Bâkır (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, İyiliği Emir ve Kötülükten Neyhetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  53. 53Cabir ile bir Konuşması
  54. 54Kılıçlar Hakkındaki Sözü
  55. 55Kısa Sözlerİ
  56. 56Hz. İmam Sadık (a.s)’ın Zühd, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konular Hakkındaki Sözleri Cundeb oğlu Abdullah’a Tavsiyeleri
  57. 57Ebu Cafer Muhammed İbn-i Nu'man Ahvel'e Öğütleri
  58. 58Ashabından Bir Gruba Yazdığı Mektup
  59. 59İnciler Dizisi Diye Adlandırılan Sözleri
  60. 60Tevhid, iman, Ehl-i beyt Sevgisi ve Küfür Hakkındaki Sözleri
  61. 61İnsanların Geçmiş Şekli ve Malları Harcamanın Yolları Hakkındaki Sözleri
  62. 62Ganimet ve Humusun Farz Hükümleri Hakkındakİ Mektubu
  63. 63İmam Sadık (a.s)'ın kendisini rızık talep etmekten menetmek maksadıyla yanına gelen sofularla konuşması
  64. 64İnsanın Yaratılışı ve Vücudunun Terkibi Hakkındaki Sözleri
  65. 65Bazı Hikmetli sözleri
  66. 66Kısa Sözleri
  67. 67Hikmet, Öğüt, Zühd, ve takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  68. 68Hikmet, Öğüt, Züht ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  69. 69İmam Ebu-ı Hasan Ali Rıza (a.s)’dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Züht Hakkında Nakledilen Hadisler
  70. 70Tevhid Hakkındaki Sözleri
  71. 71Seçkin Kullar Hakkindaki Sözleri
  72. 72İmamet, İmam ve İmam'ın Makamı Hakkındaki Açıklaması
  73. 73Hikmet, Öğüt, Zühd, ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  74. 74İlginç bir Mesele
  75. 75İmam Hasan askeri (a.s)'dan kısa sözler
  76. 76Kısa Sözler
  77. 77İmam Muhammed Cevvad(a.s)'dan, Züht, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konularda Nakledilen sözler
  78. 78İmam Ali Hadı (a.s)'dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Zühd hakkında Nakledilen Hadisler
  79. 79İmam Ali Naki (a.s)'ın Yahya İbn-i Eksem'in sorularına cevabı
  80. 80Hikmet, Zühd, öğüt ve diğer konulardaki kısa sözleri
  81. 81İmam Hasan Askeri (a.s)’ın Çeşitli Konularla İlgili Hadisleri
  82. 82Allah-u Teâla'nın Hz. Musa İbn-i İmran (a.s) ile münacatı
  83. 83Allah-u Teala'nın Hz. İsa İbn-i Meryem (a.s) ile münacatı
  84. 84Hazret-i İsa (a.s)'ın İncilde ve diğer yerlerdeki öğütleri
  85. 85Mufaddal İbn-i Ömer'in Tavsiyeleri

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir