Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye Bölüm 68 / 85

Hikmet, Öğüt, Züht ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri

1- Allah’ı tanıyan kimsenin, Allah’ı rızık vermeyi geciktiren bilmemesi, kaza ve kaderinde de O’nu suçlamaması gerekir.

2- “Yakin nedir?” diye sorduklarında şöyle buyurdular:

“Allah’a tevekkül etmek, O’na teslim olmak, kaza ve kadere rıza göstermek ve işleri Allah’a bırakmaktır.”

3- Abdullah ibn-i Yahya şöyle diyor:

Bir mektupta İmam’a: “Allah’ın ilminin nihayeti miktarınca O’na hamd olsun.” diye yazdım. İmam aleyhi’s-selam da cevapta bana şöyle yazdılar: “İlminin nihayeti miktarınca deme! Çünkü Allah’ın ilminin (haddi ve) nihayeti yoktur. Fakat rızasının nihayeti mik­tarınca de!”

4- Bir adam: “Cömert kimdir?” diye sorduğunda, şöyle buyurdular:

“Sorunun iki şıkkı vardır. Eğer sorun mahluk hakkında ise cömert, Allah’ın kendisine farz kıldığı şeyi ödeyen kimsedir. Cimri de Allah’ın farz kıldığı şeyi cimrilik yaparak ödemeyen kimsedir.

Eğer bu sorudan Allah’ı kasdediyorsan Allah bağışta bulunsa da, bulunmasa da, verse de vermese de cömerttir. Çünkü bağışta bulunursa, hakketmediğin bir şeyi bağışlamıştır; bağışta bulunmasa da yine hakketmediğin bir şeyi esirgemiştir.”

5-Dostlarından birine şöyle buyurdular:

Ey adam, Allah’tan kork. Helak olmana sebep olsa bile hakkı söyle. Çünkü (gerçekte) kurtuluşun ondadır. Ey adam, Allah’tan kork; kurtulmana sebep olsa bile batılı terket. Çünkü (gerçekte) helakın ondadır!

6- İmam aleyhi’s-selam’ın vekili kendisine: “Vallahi ben size hıyanet etmedim.” dediğinde şöyle buyurdular: “Hıyanet etmen de, malı korumaman da benim için aynıdır (Çünkü her halukârda mal senin elinde zayi olmuştur.) Ama hıyanet senin için çok kötüdür.”

7- Sakın Allah’a itaat yolunda malını esirgeme. Çünkü onun iki katını Allah’ın masiyetinde (günah yolunda) harcarsın.

8- Mü’min, (iman ve bela açısından) terazinin iki kefesi gibidir; imanı arttıkça belası da çoğalır.

9- Bir kabrin kenarında durup şöyle buyurdular:

Sonu böyle olan bir şeyin (dünya hayatının) evvelinden ona gönül bağlamamak gerekir. Evveli de böyle olan şeyin (ahiretin) sonundan korkmak gerekir.

10- Kim Allah’ın künhü hakkında konuşursa helak olur. Kim riyaset talep ederse helak olur. Kim de bencilliğe kapılırsa helak olur.

11- Dünya ve din için çalışmak zorlaşmıştır; dünyaya gelince elini ona uzatmadan, senden önce bir facirin ona sahiplendiğini görürsün. Ahiret azığına gelince de onu elde etmek için sana yardım edecek bir yardımcı bulamazsın.

12- Dört şey vesveseden (nefs ve şeytanın meydana getirdiği ruhî ıztıraptan) kaynaklanır: “Toprak yemek, balçığı ufalamak (onunla oynamak) dişlerle tırnağı kesmek ve sakalı ağıza almak.”

Üç şey gözü aydınlatır: Yeşilliğe bakmak, akar suya bakmak ve güzel yüze bakmak.

13- Güzel komşuluk, komşuya eziyet etmemek değildir; güzel komşuluk, eziyete tahammül etmektir.

14- Kendinle kardeşin arasındaki saygınlığı yok etme; ondan birazını baki bırak. Çünkü saygınlığın yok olması, hayânın yok olmasıdır.

15- Çocuklarından birisine şöyle buyurdular: “Aziz evlâdım, Allah-u Teala’nın seni nehyettiği masiyette görmesinden ve seni emrettiği itaatte görmemesinden sakın. (Allah’a kulluk etmede) Gayretli ve ciddi ol. Yine de Allah’ın ibadet ve itaatında kendini kusursuz görme. Çünkü Allah’a gerektiği şekilde ibadet etmek mümkün değildir. Şaka yapmaktan sakın. Çünkü şaka, imanın nu­runu giderdiği gibi yiğitliğini de hafifletir. Usanmak ve tembellikten sakın. Çünkü bunlar dünya ve ahiret nasibinden seni alıkoyar.

16- Zulümün hakka galip olduğu zamanda hiç kimsenin başka birisine, -onda iyilik görmedikçe- iyi zanda bulunması doğru değildir.

17- Eşin ve küçük çocuk hariç diğer hiçbir kimsenin ağzından öpmek câiz değildir.

18- Zamanınızı dörde ayırmaya çalışın: Bir bölümünü Allah’la münacat etmeye, bir bölümünü geçiminizi sağlamaya, bir bölümünü ayıplarınızı size bildiren kardeşlerinizi ve gönüllerinde size karşı samimiyetleri olan güvenilir insanları ziyaret etmeye ve bir bölümünü de haramlar dışındaki zevklere ki, bu (sonuncu) bölümle, diğer üç bölümü yapmaya kadir olursunuz.

Kendinize fakirliği ve uzun ömrü telkin etmeyin. Çünkü kendisine fakirliği telkin eden cimri olur, uzun ömür telkin eden de ihtiraslı olur.

Yiğitliği lekelemeyecek ve israf da olmayacak miktarda helal şeylerden yararlanmakla dünyadan kendiniz için bir pay ayırın; bunu da dini işleriniz için yardımcı kılın. Çünkü şöyle bir hadis nakledilmiştir: “Kim dünyasını, dini için veya dinini dünyası için terk­ederse bizden değildir.”

19- Allah’ın dininde fakih olun. (Dini iyice anlamaya çalışın.) Çünkü dinde fakih olmak basiretin anahtarıdır, ibadetin kemalidir, din ve dünyanın yüce makam ve derecelerine ulaşmak için de bir vesiledir. Fakihin, abide olan üstünlüğü, güneşin yıldızlara olan üstünlüğü gibidir. Kim din hususunda fakih olmazsa Allah onun, hiçbir amelini, beğenmez.

20- Ali ibn-i Yaktin’e şöyle buyurdular:

Sultanın emrinde çalışmanın sadakası, mü’min kardeşlere yardımda bulunmaktır.

21- İnsanlar, önceden yapmadıkları yeni günahlar icat ettikçe Allah da onlara tanımadıkları yeni belaları musallat eder.

22- Yönetici adil olduğunda, onun (Allah katında) mükâfatı olur; senin de şükretmen gerekir. Yönetici zalim olduğunda da onun günahı olur; senin de sabretmen gerekir.

23- Eb-u Hanife şöyle diyor: “Hz. Cafer Sadık’ın zamanında hacca gittim. Medine’ye varınca İmam Sadık’ın evine gittim. Salonda oturup içeriye giriş iznini bekliyordum.

Bu esnada yeni yürümeye başlıyan bir çocuk dışarı çıktı. Ona: “Ey çocuk, sizin şehrinizde yabancı birisi nerde dışarı çıkabilir?’’ dedim.

Çocuk bana: “Müsaadenizle” dedi. Daha sonra duvara yaslanarak oturdu ve şöyle dedi:

“Nehir kıyılarından, ağaçların meyvasının döküldüğü yerden, camilerin avlusundan ve caddenin ortasından sakın; bir duvarın arkasına saklan, elbiseni yukarı topla, yüzün ve arkan kıbleye doğru olmasın da artık istediğin yere otur.”

Çocuğun sözleri beni şaşırttı. “(Bunun üzerine) ismin nedir?” diye sordum.

“Ben, Musa ibn-i Cafer, ibn-i Muhammed, ibn-i Ali, ibn-i Hüseyn, ibn-i Ali, ibn-i Ebi Talib’im” dedi.

Ona: “Ey çocuk, günah kimdendir?” dediğimde de şöyle dedi:

“Günah üç durumdan hariç değildir. Ya Allah’tandır, oysa ki O’ndan değildir. Çünkü yaratıcının, kula yapmadığı bir işten dolayı azap etmesi O’na yakışmaz. Veya hem Allah’tandır, hem de kuldan; oysa ki böyle de değildir. Çünkü güçlü ortağın, güçsüz ortağa zulüm yapması yakışmaz. Ya da kuldandır; doğrusu da budur. Eğer Allah affederse, O’nun kerem ve bağışıyladır. Ama cezalandırırsa, kulun günah ve suçundan dolayıdır.”

Ebu Hanife diyor ki: “Artık Hz. Sadık ile görüşmeden geri döndüm ve bununla yetindim.

24- Ebu Ahmed el-Horasani, İmam Kâzım aleyhi’s-selam’a şöyle arzetti: “Küfür mü daha kadimdir, yoksa şirk mi?”

İmam aleyhi’s-selam buyurdular ki: “Senin bu sorularla ne işin vardır? Senin insanlarla tartışman kararlaştırılmamıştı.”

“Hişam ibn-i Hakem, bu soruyu sizden sormamı emretti.” dedim.

İmam aleyhi’s-selam buyurdular ki:

“Ona de ki: Küfr, şirkten daha kadimdir; ilk kâfir olan, İblis’tir. Nitekim Kur’an şöyle buyuruyor: “(Şeytan) secde etmekten çekindi, tekebbür etti ve kâfirlerden oldu.” Küfür bir şeydir; ama şirk, birini (yani Allah’ı) isbat ederek diğerini O’na ortak koşmaktır.”

25- İmam aleyhi’s-selam iki kişinin birbirlerine sövdüğünü görünce şöyle buyurdular: “Sövmeyi ilk başlatan daha zalimdir; kendi günahı ve arkadaşının günahı -mazlum olan kendi haddini aşmadıkça- onun üzerinedir.”

26- Kıyamet günü bir münadi şöyle nida eder: “Ey insanlar, mükâfatı Allah’a ait olan kimse ayağa kalksın”. Başkalarını af ve kendisini ıslah eden kimseden başka hiç kimse ayağa kalkmaz; işte böyle bir kimsenin mükâfatı Allah’a aittir.

27- Güzel ahlaklı cömert, Allah’ın sığınağındadır; Allah onu cennete dahil etmedikçe ondan vazgeçmez. Allah cömert olmayan hiçbir peygamber göndermemiştir. Babam vefat edinceye kadar daima cömert ve güzel ahlaklı olmayı bana tavsiye ediyordu.

28- Sindi ibn-i Şahik[1] İmam aleyhi’s-selam’ın vefat vakti ulaşınca: “Müsaade edin ben sizi (kendi malımdan) kefenliyeyim.” dedi. İmam aleyhi’s-selam buyurdular ki:

Biz öyle bir Ehl-i Beyt’iz (öyle bir ailedeniz) ki yaptığımız ilk hac (masrafları), hanımlarımızın mihirleri ve kefenlerimiz en temiz mallarımızdan olmalıdır.

29- İmam Musa Kâzım aleyhi’s-selam Fazl ibn-i Yunus’a şöyle buyurdular: “Hayır ulaştır, hayır söz söyle ve taklitçi olma.”

“Taklitçi ne demektir?” dediğinde buyurdular ki:

“Ben bu insanlarlayım ve onlardan biriyim, deme. (Yani müstakil düşünmeye çalış.) Resulullah şöyle buyurmuştur: Ey insanlar, iki yol vardır: Hayır yolu ve şer yolu; şer yolu, senin nazarında hayır yolundan daha sevimli olmamalıdır.

30- Rivayet olunmuştur ki, İmam Kâzım aleyhi’s-selam (bir gün), çirkin ve siyah bir köleyle karşılaştı, ona selam verip yanında oturdu ve bir müddet onunla konuşmaya daldı. Ayağa kalkıp ayrılmak istediğinde ondan, bir ihtiyacı olduğunda kendisine müracaat etmesini istedi.

Bir adam İmam’a: “Ey Resulullah’ın oğlu, siz böyle bir adamın yanında oturup onun ihtiyacını mı soruyorsunuz? Oysa ki o size daha muhtaçtır (yani onun, sizin yanınıza gelmesi gerekir).” dedi.

İmam şöyle buyurdu: “O adam da Allah’ın kullarından bir kuldur, Allah’ın kitabında bir kardeştir, Allah’ın mülkünde bir komşudur, biz onunla, babaların en iyisi olan Hz. Adem ve dinlerin de en üstünü olan İslam dininde ortağız. Zamanın, bir gün de bizi ona muhtaç etmesi ve ona tekebbür ettikten sonra karşısında boyun eğmeyi bize göstermesi mümkündür.” Sonra şöyle buyurdu: “Biz, bizimle ilişki kurmaya layık olmayan bir kimseyle, arkadaşsız kalmayalım diye ilişki kurarız.’’

31- Üç şeyin dışında diğerine ağız açmak uygun değildir: “Ödenilmeyecek kan parası, ağır borç, zelil ve perişan olmaya sebep olan ihtiyaç.”

32- Güçsüze yardım etmen en iyi sadakadır.

33- Akıllının cahile şaşırmasından daha çok cahil akıllıya şaşırır (ve onun davranışlarına hayret eder).

34- Musibet, sabreden kimseye birdir, sabretmeyen kimseye ise ikidir.

35- Zulmün zorluğunu, (ancak) zulme uğrayan kimse anlar.

[1]- Harun Reşid’in, Musa ibn-i Cafer aleyhi’s-selam’ı hapiste göz altında tutması için görevlendirdiği şahıstır.

İçindekiler

Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye

  1. 1Hazret-İ Resulullah (s.a.a)'ten Öğüt, Hikmet, Züht Ve Benzeri Konularda Nakledilen Sözler
  2. 2Hikmetli Sözlerinden Bir Bölümü
  3. 3Muâz b. Cebel'i,Yemen’e Vâli Olarak Gönderdiğinde Ona Buyurduğu Tavsiyeleri
  4. 4Hikmetli Sözlerinden Diğer Bir Bölümü
  5. 5İlim, Akıl Ve Bilinçsizlik Hakkındaki Sözleri
  6. 6Hz.Resulullah (s.a.a)'ten Diğer Bazı Öğütler
  7. 7Veda Haccındaki Hutbesi
  8. 8Kısa Sözleri
  9. 9Hz. Ali (a.s)'dan Hikmet, Züht, Güzel Ahlak Ve Takva Hakkında Nakledilen Hadisler
  10. 10İmam Hasan (a.s)'a Yazdıkları Vasiyetname
  11. 11İmam Hüseyin (a.s)'a Vasiyeti
  12. 12"Vesile" Adıyla Meşhur Olan Hutbesi
  13. 13Ashabı İçin Buyurduğu Adâb
  14. 14Malik-i Eşter’i Mısır ve Etrafına Vali Tayin Ettiği Zaman Ona Yazdıkları Emirnâme
  15. 15Diybac İsmiyle Meşhur Olan Hutbesi
  16. 16Suçluların Durumunu Açıklayan Sözleri
  17. 17Muttakilerin Vasıflarını Açıklayan Sözleri
  18. 18İman ve Küfrün Temellerini Ve Kısımlarını Açıkladığı Hutbesi
  19. 19Kumeyl b. Ziyad'a Öğütleri
  20. 20Kumeyl b. Ziyad'a Kısa Tafsiyeri
  21. 21Muhammed İbn-i Ebi Bekr'i Mısır'a Vali Olarak Gönderdikten Sonra Mısırlılara Hitaben Yazdıkları Mektuptan Seçmeler
  22. 22Dünya ve Onun Zevklerini Yenmesi Hususundaki Sözleri
  23. 23Malların Yerinde Harcaması Hususundaki Sözlerinden Bir Bölümü
  24. 24Hz. Ali (a.s)'ın Muttakilere Dünyayı Vasfedişi
  25. 25İman, Ruhları ve Onların Farklarıyla İlgili Hutbesi
  26. 26
  27. 27Hadis Ravilerinin Tanıtması
  28. 28İslam'ın Temellerİ, Tövbe ve Mağfiret Dilemenin Hakikati ile İlgili Sözlrinin Bir Bölümü
  29. 29Hz. Ali (a.s)'ın Vefatı Sırasında, Oğlu İmam Hasan'a Yaptığı Vasiyeti
  30. 30İlmin Fazilleri Hakkındaki Sözleri
  31. 31Hikmet, Öğüt, Teşrik ve Tehdit Hususundaki Kısa Sözleri
  32. 32İmam Hasan (a.s)'ın Hikmet, Öğüt, Teşvik, Korkutma, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme vb.
  33. 33Hikmetli Sözler
  34. 34Kendisine Sorulan Sorulara Verdiği Cevaplar
  35. 35İstitat Hakkındaki Sözleri
  36. 36Öğüt
  37. 37Hutbe
  38. 38Kısa Sözleri
  39. 39İmam Hüseyin (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, Takva, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme Hakkında Nakledilen Hadisler
  40. 40Öğüt
  41. 41Küfe'ye Doğru Hareket Edip Küfe Halkının Vefasızlığı Gördüğünde OnlaraA Yazdığı Mektuptur
  42. 42Rum Paşasının Sorunlarına Verdiği Cevap
  43. 43Cihadın Kısımları
  44. 44Tevhid
  45. 45Kısa Sözleri
  46. 46İmam Zeyn-ül Abidin (a.s)’dan Zühd, Hikmet, Marufu Emretme, Münkerden Nehyetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  47. 47Öğüt, Zühd ve Hikmet
  48. 48Hukuk Risalesiyle Meşhur Olan Mektubu
  49. 49Zühd Hakkındaki Sözleri
  50. 50Muhammed İbn-İ Muslim-i Zühri'ye mektubu
  51. 51Kısa Sözlerİ
  52. 52İmam Muhammed Bâkır (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, İyiliği Emir ve Kötülükten Neyhetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  53. 53Cabir ile bir Konuşması
  54. 54Kılıçlar Hakkındaki Sözü
  55. 55Kısa Sözlerİ
  56. 56Hz. İmam Sadık (a.s)’ın Zühd, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konular Hakkındaki Sözleri Cundeb oğlu Abdullah’a Tavsiyeleri
  57. 57Ebu Cafer Muhammed İbn-i Nu'man Ahvel'e Öğütleri
  58. 58Ashabından Bir Gruba Yazdığı Mektup
  59. 59İnciler Dizisi Diye Adlandırılan Sözleri
  60. 60Tevhid, iman, Ehl-i beyt Sevgisi ve Küfür Hakkındaki Sözleri
  61. 61İnsanların Geçmiş Şekli ve Malları Harcamanın Yolları Hakkındaki Sözleri
  62. 62Ganimet ve Humusun Farz Hükümleri Hakkındakİ Mektubu
  63. 63İmam Sadık (a.s)'ın kendisini rızık talep etmekten menetmek maksadıyla yanına gelen sofularla konuşması
  64. 64İnsanın Yaratılışı ve Vücudunun Terkibi Hakkındaki Sözleri
  65. 65Bazı Hikmetli sözleri
  66. 66Kısa Sözleri
  67. 67Hikmet, Öğüt, Zühd, ve takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  68. 68Hikmet, Öğüt, Züht ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  69. 69İmam Ebu-ı Hasan Ali Rıza (a.s)’dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Züht Hakkında Nakledilen Hadisler
  70. 70Tevhid Hakkındaki Sözleri
  71. 71Seçkin Kullar Hakkindaki Sözleri
  72. 72İmamet, İmam ve İmam'ın Makamı Hakkındaki Açıklaması
  73. 73Hikmet, Öğüt, Zühd, ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  74. 74İlginç bir Mesele
  75. 75İmam Hasan askeri (a.s)'dan kısa sözler
  76. 76Kısa Sözler
  77. 77İmam Muhammed Cevvad(a.s)'dan, Züht, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konularda Nakledilen sözler
  78. 78İmam Ali Hadı (a.s)'dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Zühd hakkında Nakledilen Hadisler
  79. 79İmam Ali Naki (a.s)'ın Yahya İbn-i Eksem'in sorularına cevabı
  80. 80Hikmet, Zühd, öğüt ve diğer konulardaki kısa sözleri
  81. 81İmam Hasan Askeri (a.s)’ın Çeşitli Konularla İlgili Hadisleri
  82. 82Allah-u Teâla'nın Hz. Musa İbn-i İmran (a.s) ile münacatı
  83. 83Allah-u Teala'nın Hz. İsa İbn-i Meryem (a.s) ile münacatı
  84. 84Hazret-i İsa (a.s)'ın İncilde ve diğer yerlerdeki öğütleri
  85. 85Mufaddal İbn-i Ömer'in Tavsiyeleri

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir