Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye Bölüm 64 / 85

İnsanın Yaratılışı ve Vücudunun Terkibi Hakkındaki Sözleri

İnsan dört tabiat, dört sütun ve dört rükun ile kendisini tanımalıdır.

Tabiatlar: Kan, safra, hava ve balgamdan ibarettir.

Sütunlar: Akıl ve akıldan kaynaklanan kavrama ve ezberleme kabiliyetidir.

Rükunlar: Nur, ısı, ruh ve sudur. İnsanın şekli onun tiynetidir (tabiatıdır). İnsan nur ile görür, ısıyla yiyip-içer, ruh ile hareket eder ve cinsel münasebette bulunur. Su (ve rutubet) ile de tadılacak şeylerin ve yemeğin tadını alır. İşte bunlar insan şeklinin yapısıdır.

Eğer insanın aklı nurla desteklenir, teyid olunursa o zaman insan alim, hafız, zeki, uyanık ve anlayışlı olur. İhlas, tevhid ve itaatta bulunmakla da nerede olduğunu, nimetlerin nereden kendisine ulaştığını, niçin dünyaya geldiğini ve nereye gideceğini anlayacaktır.

Kan insanın vücudunda bazen soğuk, bazen de sıcak olarak dolaşır. Kan sıcak olduğunda (insan sıcak tabiatlı olduğunda) insan sarhoş, azgın, neşeli, katil, hırsız, sevinçli, zinakâr ve kibirli olur. Kan soğuk olduğunda da gamlı, üzüntülü, boynu bükük, zayıf ve unutkan olur. Bunlar hastalığa sebep olan etkenlerdir. Bunlar ilk olarak uygun olmayan bir saatte elverişsiz bir şeyi yeyip içmekle vücuda gelir ve böylece elemli hastalıklara sebep olur.

İmam Sadık aleyhi’s-selâm daha sonra şöyle buyurdu:

İnsanın vücud yapısı şöyledir: İnsan, ısıyla yiyip – içer, ısıyla çalışır, rüzgarla (hava yardımıyla) işitir, rüzgarla koklar, suyla yiyecek ve içecekleri tadar, ruhla hareket eder. Eğer mide ısısı olmasaydı yiyecek ve içecekler bedende hazmolmazdı. Hava olmasaydı midenin ısısı artmadığı gibi dışkısı da dışarı çıkmazdı. Ruh olmasaydı geliş-gidiş (hareket) olmazdı. Suyun soğukluğu olmasaydı, midenin ısısı insanı yakardı. Işık olmasaydı, insan görüp anlayamazdı.

İnsanın şekli balçıktandır. İnsanın bedenindeki kemik, yeryüzündeki ağaca benzer; tüy ota, sinir (damarları) ağaç üze-rindeki kabuğa ve kan, yeryüzündeki suya benzer. Susuz yerin kıvamı olmadığı gibi kansız bedenin de kıvamı olmaz. Beyin de kanın yağı ve kaymağıdır.

Yine insanın yaratılışında dünya ve ahiret unsurları birleşmiştir. Allah-u Teala bu iki unsuru terkip ettiğinde insanın yaşama yeri ister istemez yeryüzü oluvermiş ve böylece semavî bir unsur olmaktan çıkıp yere inivermiştir. Allah-u Teala bu iki unsuru birbirinden ayırdığında, yani ecel geldiğinde ahiret unsuru tekrar göğe dönecektir. Öyleyse hayât yerde, ölüm ise göktedir (yani ölene kadar yeryüzünde, öldükten sonra da gökte yaşayacaktır). Çünkü, ruh ile bedenin arasına ayrılık girerek, ruh ve nur, önceki ilk kudretlerine dönecek ve beden de dünya unsurundan olduğu için yeryüzünde bırakılacaktır.

Bedenin bozulmasının sebebi de şudur: Rüzgar (hava), bedenin suyunu emip balçığı kurutur; balçık da ufalanıp çürür ve bunların hepsi ilk hakikatlerine (şekillerine) dönerler. Ruhun hareketi nefisledir; nefsin hareketi ise rüzgarladır (havayladır). Mü’minin nefsi akılla teyid olan bir nurdur. Kâfirin nefsi ise, muziplikten kaynaklanan bir ateştir. Kâfir kendi ateşinin şeklinde (cinsinden)dir. Mü’min de kendi nurunun şeklindedir. Allah tarafından olan ölüm, mü’min için rahmet, kâfir için ise azaptır.

Allah-u Teala’nın, iki çeşit cezası vardır: Biri ruhtan, diğeri ise insanların birbirine musallat olmasından kaynaklanır. Ruhtan kaynaklanan, hastalık ve fakirliktir. İnsanların birbirine musallat olmasından kaynaklanan ise, beladır.

Nitekim, Allah-u Teala Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurmuştur: “Böylece biz, kazandıkları şeyler (günahlar) yüzünden zalimlerin bir kısmını bir kısmına musallat ederiz (galip ederiz).”[1]

Demek ki, ruhun günahının cezası, hastalık ve yoksulluktur. Bazı insanların bazısına musallat olmasının sonucu ise intikam almaktır. Bunların hepsi mü’minler için dünyevî bir cezadır; ama kâfirler için hem bu dünyada ceza var, hem de ahirette. Bunların tümü, sadece günah sebebiyledir.

Günah şehvetten kaynaklanır; şehvet de mü’minin hata ve unutkanlığından kaynaklanır veya mecbur ve güçsüz olmasının neticesinde olur. Kâfir tarafından vuku bulan şeyler ise kasıt, inkar, tecavüz ve haset sebebiyledir.

Allah-u Teala şöyle buyuruyor: “Kitap ehlinden çoğu kendi-lerindeki hasetten dolayı sizi, iman ettikten sonra küfre döndürmek isterler.”[2]

[1] – En’âm / 129.

[2] – Bakara / 109.

İçindekiler

Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye

  1. 1Hazret-İ Resulullah (s.a.a)'ten Öğüt, Hikmet, Züht Ve Benzeri Konularda Nakledilen Sözler
  2. 2Hikmetli Sözlerinden Bir Bölümü
  3. 3Muâz b. Cebel'i,Yemen’e Vâli Olarak Gönderdiğinde Ona Buyurduğu Tavsiyeleri
  4. 4Hikmetli Sözlerinden Diğer Bir Bölümü
  5. 5İlim, Akıl Ve Bilinçsizlik Hakkındaki Sözleri
  6. 6Hz.Resulullah (s.a.a)'ten Diğer Bazı Öğütler
  7. 7Veda Haccındaki Hutbesi
  8. 8Kısa Sözleri
  9. 9Hz. Ali (a.s)'dan Hikmet, Züht, Güzel Ahlak Ve Takva Hakkında Nakledilen Hadisler
  10. 10İmam Hasan (a.s)'a Yazdıkları Vasiyetname
  11. 11İmam Hüseyin (a.s)'a Vasiyeti
  12. 12"Vesile" Adıyla Meşhur Olan Hutbesi
  13. 13Ashabı İçin Buyurduğu Adâb
  14. 14Malik-i Eşter’i Mısır ve Etrafına Vali Tayin Ettiği Zaman Ona Yazdıkları Emirnâme
  15. 15Diybac İsmiyle Meşhur Olan Hutbesi
  16. 16Suçluların Durumunu Açıklayan Sözleri
  17. 17Muttakilerin Vasıflarını Açıklayan Sözleri
  18. 18İman ve Küfrün Temellerini Ve Kısımlarını Açıkladığı Hutbesi
  19. 19Kumeyl b. Ziyad'a Öğütleri
  20. 20Kumeyl b. Ziyad'a Kısa Tafsiyeri
  21. 21Muhammed İbn-i Ebi Bekr'i Mısır'a Vali Olarak Gönderdikten Sonra Mısırlılara Hitaben Yazdıkları Mektuptan Seçmeler
  22. 22Dünya ve Onun Zevklerini Yenmesi Hususundaki Sözleri
  23. 23Malların Yerinde Harcaması Hususundaki Sözlerinden Bir Bölümü
  24. 24Hz. Ali (a.s)'ın Muttakilere Dünyayı Vasfedişi
  25. 25İman, Ruhları ve Onların Farklarıyla İlgili Hutbesi
  26. 26
  27. 27Hadis Ravilerinin Tanıtması
  28. 28İslam'ın Temellerİ, Tövbe ve Mağfiret Dilemenin Hakikati ile İlgili Sözlrinin Bir Bölümü
  29. 29Hz. Ali (a.s)'ın Vefatı Sırasında, Oğlu İmam Hasan'a Yaptığı Vasiyeti
  30. 30İlmin Fazilleri Hakkındaki Sözleri
  31. 31Hikmet, Öğüt, Teşrik ve Tehdit Hususundaki Kısa Sözleri
  32. 32İmam Hasan (a.s)'ın Hikmet, Öğüt, Teşvik, Korkutma, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme vb.
  33. 33Hikmetli Sözler
  34. 34Kendisine Sorulan Sorulara Verdiği Cevaplar
  35. 35İstitat Hakkındaki Sözleri
  36. 36Öğüt
  37. 37Hutbe
  38. 38Kısa Sözleri
  39. 39İmam Hüseyin (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, Takva, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme Hakkında Nakledilen Hadisler
  40. 40Öğüt
  41. 41Küfe'ye Doğru Hareket Edip Küfe Halkının Vefasızlığı Gördüğünde OnlaraA Yazdığı Mektuptur
  42. 42Rum Paşasının Sorunlarına Verdiği Cevap
  43. 43Cihadın Kısımları
  44. 44Tevhid
  45. 45Kısa Sözleri
  46. 46İmam Zeyn-ül Abidin (a.s)’dan Zühd, Hikmet, Marufu Emretme, Münkerden Nehyetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  47. 47Öğüt, Zühd ve Hikmet
  48. 48Hukuk Risalesiyle Meşhur Olan Mektubu
  49. 49Zühd Hakkındaki Sözleri
  50. 50Muhammed İbn-İ Muslim-i Zühri'ye mektubu
  51. 51Kısa Sözlerİ
  52. 52İmam Muhammed Bâkır (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, İyiliği Emir ve Kötülükten Neyhetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  53. 53Cabir ile bir Konuşması
  54. 54Kılıçlar Hakkındaki Sözü
  55. 55Kısa Sözlerİ
  56. 56Hz. İmam Sadık (a.s)’ın Zühd, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konular Hakkındaki Sözleri Cundeb oğlu Abdullah’a Tavsiyeleri
  57. 57Ebu Cafer Muhammed İbn-i Nu'man Ahvel'e Öğütleri
  58. 58Ashabından Bir Gruba Yazdığı Mektup
  59. 59İnciler Dizisi Diye Adlandırılan Sözleri
  60. 60Tevhid, iman, Ehl-i beyt Sevgisi ve Küfür Hakkındaki Sözleri
  61. 61İnsanların Geçmiş Şekli ve Malları Harcamanın Yolları Hakkındaki Sözleri
  62. 62Ganimet ve Humusun Farz Hükümleri Hakkındakİ Mektubu
  63. 63İmam Sadık (a.s)'ın kendisini rızık talep etmekten menetmek maksadıyla yanına gelen sofularla konuşması
  64. 64İnsanın Yaratılışı ve Vücudunun Terkibi Hakkındaki Sözleri
  65. 65Bazı Hikmetli sözleri
  66. 66Kısa Sözleri
  67. 67Hikmet, Öğüt, Zühd, ve takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  68. 68Hikmet, Öğüt, Züht ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  69. 69İmam Ebu-ı Hasan Ali Rıza (a.s)’dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Züht Hakkında Nakledilen Hadisler
  70. 70Tevhid Hakkındaki Sözleri
  71. 71Seçkin Kullar Hakkindaki Sözleri
  72. 72İmamet, İmam ve İmam'ın Makamı Hakkındaki Açıklaması
  73. 73Hikmet, Öğüt, Zühd, ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  74. 74İlginç bir Mesele
  75. 75İmam Hasan askeri (a.s)'dan kısa sözler
  76. 76Kısa Sözler
  77. 77İmam Muhammed Cevvad(a.s)'dan, Züht, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konularda Nakledilen sözler
  78. 78İmam Ali Hadı (a.s)'dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Zühd hakkında Nakledilen Hadisler
  79. 79İmam Ali Naki (a.s)'ın Yahya İbn-i Eksem'in sorularına cevabı
  80. 80Hikmet, Zühd, öğüt ve diğer konulardaki kısa sözleri
  81. 81İmam Hasan Askeri (a.s)’ın Çeşitli Konularla İlgili Hadisleri
  82. 82Allah-u Teâla'nın Hz. Musa İbn-i İmran (a.s) ile münacatı
  83. 83Allah-u Teala'nın Hz. İsa İbn-i Meryem (a.s) ile münacatı
  84. 84Hazret-i İsa (a.s)'ın İncilde ve diğer yerlerdeki öğütleri
  85. 85Mufaddal İbn-i Ömer'in Tavsiyeleri

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir