Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye Bölüm 27 / 85

Hadis Ravilerinin Tanıtması

Süleym b. Kays Emir-ül Mü’minin Ali aleyhi’sselâm’a şöyle dedi: “Ben Selman, Ebuzer ve Mikdad’dan Kur’an tefsiri ve Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in hadisleri hususunda bazı sözler duymuşum; yine sizler tarafından da bu sözlerin teyid ve tasdik edildiğini işitmişim, daha sonra bu konu hakkında halk içinde rivayet edilen ve bunlara ters düşen bazı sözler görüyorum; acaba halk (Peygamber’in hadisi hususunda) kasıtlı olarak yalan söylüyor, Kur’an’ı, bilerek kendi reyleriyle mi tefsir ediyorlar?”

Hz. Ali aleyhi’sselâm şöyle buyurdu: “Şimdi sorduğun sorunun cevabına dikkat et: İnsanların ellerindeki hadislerden bir kısmı hak bir kısmı ise batıldır; bazısı gerçektir, bazısıysa yalandır. Bazısı, önceki hükmü geçersiz kılan (nasih), bazısı ise hükmü geçersiz kılınandır (mensuhtur). Umumi olanı var, hass olanı var. Manası apaçık olanı olduğu gibi, şüpheli olanı (tevile ihtiyaç duyulanı) da vardır. Doğru ezberlenmiş ve korunmuş olanı da vardır, yanlış anlaşılmış olanı da vardır.

Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in zamanında bile o kadar yalan hadis uydurdular ki, Peygamber salla’llâhu aleyhi ve alih minbere çıkıp: “Ey insanlar bana yalan söz isnat eden ve benim adıma yalan söz konuşan çoğalmıştır; kim bilerek bana yalan söz isnat ederse, cehennemde yerini şimdiden hazırlasın.” diye buyurdu. Peygamber salla’llâhu aleyhi ve alih’in vefatından sonra da ona yalan sözler isnat edildi.

Sana dört çeşit kişiden hadis gelir, bunların beşincisi yoktur: Biri münafıktır; kendisini mü’min olarak gösterir, müslümanların yaptıklarını yapar, günahtan ve bilerek Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’e yalan isnat etmekten çekinmez. İnsanlar, onun münafık ve yalancı olduğunu bilselerdi hadisini asla, gerçek olarak kabul etmezlerdi. Ama halk, “Bu Rasulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in sahabesidir, onu görmüş, ondan duymuştur” der, durumunu bilmeksizin sözünü kabul ederler. Oysa Allah, münafıkların durumunu, hallerini en güzel şekilde beyan etmiştir: “Onları gördün mü bedenleri (zahirleri) hoşuna gider, konuşurlarsa sözlerini dinlersin.”[1] Bu grup Peygamber’den sonra ayrıldılar, çeşitli yerlere dağıldılar, yalan ve iftira ile halkı ateşe çağıran dalalet imamlarına (öncülere) yaklaştılar, yanaştılar, onlar da onları işlerde yetki sahibi kıldılar; fetva ve kadılık makamını onlara verip (halkın malını, canını, namusunu onların yetkisine bıraktılar,) onları, halkın boynuna bindirdiler (onları yetki sahibi ettiler). Onlar vasıtasıyla dünyadaki servetleri yeyip sömürdüler. Kendin de biliyorsun ki (hedefsiz) insanlar, Allah’ın koruduğu kimseler hariç, dünyaperest hükümdarlara tabidirler; dünya, onların aradıkları nihai hedeftir. İşte bu, o dört çeşit raviden biridir.

İkincisi; Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’ten bir söz duymuştur; fakat hataya düşmüştür; gerektiği gibi zihnine yerleştirmemiştir; bile bile de yalan söylemiyor ve yanlış amel ediyor ve: “Ben Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’ten böyle duydum” diyor. İnsanlar, onun hadisi yanlış anladığını bilselerdi, sözünü kabul etmezlerdi; o da yanıldığını bilseydi, o hadisi rivayet etmez, onunla amel de etmezdi. Bu da ikincisidir.

Üçüncüsi ise; Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in bir şeyi emrettiğini işitmiştir; fakat Resulullah sonradan onu nehyetmiştir; o kişiyse bunu bilmez. Yahut bir şeyden nehyettiğini duymuştur; oysa sonradan onu emretmiştir; ondan haberi yoktur. Geçersiz kılınmış hükmü bellemiştir, nesheden hükmü bellememiştir. Müslümanlar, hükmün kaldırıldığını bilselerdi, onu reddederlerdi. Onun kendisi de reddederdi. Bu da üçüncü kişidir.

Bir dördüncüsü de vardır ki; ne Allah’a yalan isnat eder, ne de Resulüne. Allah’tan korktuğundan ve Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in kadrini bildiğinden yalandan nefret eder. Ne yanlış anlamıştır, ne duyduğunu unutmuştur, aksine duyduğu her şeyi aynı şekilde bellemiştir. Onu gerçeğe uygun olarak rivayet etmektedir; o söze ne bir şey katar, ne de ondan bir şey eksiltir. Hükmü kaldıran (nasih) sözü bilir, onunla amel eder; geçersiz kılınmış hükmü (mensuhu) de bilir, onu terkeder. Zira Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in de Kur’an gibi nesheden, nesholunan muhkem ve müteşabih hadisleri vardır. Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in de iki yönü olan, genel ve özel emirleri vardır. Allah-u Teâla buyuruyor ki: “Peygamber, size ne verirse alın onu ve neden vazgeçmenizi isterse vezgeçin ondan.”[2]

Rasulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in sözünü doğru idrak edemeyen, Allah’ın ve Resulü’nün o sözle neyi kasdettiğini bilmeyen, anlamayan kimseler de onun sözünü duyuyorlardı. Resulullah salla’llâhu aleyhi ve alih’in ashabından her soru soran (cevabını) anlamazdı; onlardan soru sorup fakat cevabını anlamayan kimseler de vardı. Hatta bir çöl arabının, bir garibin veya kitap ehlinden birisinin gelip bir şey sormasını ve Peygamber’in onlara vereceği cevabı duyup bilmek (anlamak) isterlerdi.

Fakat ben her gün Peygamber’in huzuruna varırdım, benim için evi boşaltır, bana her şeyden bahsederdi, bütün ashabın bundan haberi vardı, başka hiç kimseye de böyle davranmadığını herkes biliyordu. Bazen benim evime gelirdi, ben de onun yanına gittiğimde, hanımlarını bile odadan dışarı çıkarırdı, benden başka hiç bir kimse o odada kalmazdı. Sorduğumda cevap verirdi, sustuğumda ve sorum bittiğinde o başlardı. Gece ve gündüz, gök, yer, dünya, ahiret, cennet, cehennem, ova, dağ, nur, zulmet hakkında nazil olan her ayeti bana okur ve yazdırırdı, ben de kendi elimle onları yazardım. Onların kıyamete dek olan te’vil ve tefsirini, nasih, mensuh, muhkem, müteşabih, has ve umum ( özel ve genel) olanını, nerede ve ne hakkında nazil olduğunu açıklardı.

[1]- Münafikun/4.

[2]- Haşr-7.

İçindekiler

Tuhefu'l-Ukûl: Akıllara Hediye

  1. 1Hazret-İ Resulullah (s.a.a)'ten Öğüt, Hikmet, Züht Ve Benzeri Konularda Nakledilen Sözler
  2. 2Hikmetli Sözlerinden Bir Bölümü
  3. 3Muâz b. Cebel'i,Yemen’e Vâli Olarak Gönderdiğinde Ona Buyurduğu Tavsiyeleri
  4. 4Hikmetli Sözlerinden Diğer Bir Bölümü
  5. 5İlim, Akıl Ve Bilinçsizlik Hakkındaki Sözleri
  6. 6Hz.Resulullah (s.a.a)'ten Diğer Bazı Öğütler
  7. 7Veda Haccındaki Hutbesi
  8. 8Kısa Sözleri
  9. 9Hz. Ali (a.s)'dan Hikmet, Züht, Güzel Ahlak Ve Takva Hakkında Nakledilen Hadisler
  10. 10İmam Hasan (a.s)'a Yazdıkları Vasiyetname
  11. 11İmam Hüseyin (a.s)'a Vasiyeti
  12. 12"Vesile" Adıyla Meşhur Olan Hutbesi
  13. 13Ashabı İçin Buyurduğu Adâb
  14. 14Malik-i Eşter’i Mısır ve Etrafına Vali Tayin Ettiği Zaman Ona Yazdıkları Emirnâme
  15. 15Diybac İsmiyle Meşhur Olan Hutbesi
  16. 16Suçluların Durumunu Açıklayan Sözleri
  17. 17Muttakilerin Vasıflarını Açıklayan Sözleri
  18. 18İman ve Küfrün Temellerini Ve Kısımlarını Açıkladığı Hutbesi
  19. 19Kumeyl b. Ziyad'a Öğütleri
  20. 20Kumeyl b. Ziyad'a Kısa Tafsiyeri
  21. 21Muhammed İbn-i Ebi Bekr'i Mısır'a Vali Olarak Gönderdikten Sonra Mısırlılara Hitaben Yazdıkları Mektuptan Seçmeler
  22. 22Dünya ve Onun Zevklerini Yenmesi Hususundaki Sözleri
  23. 23Malların Yerinde Harcaması Hususundaki Sözlerinden Bir Bölümü
  24. 24Hz. Ali (a.s)'ın Muttakilere Dünyayı Vasfedişi
  25. 25İman, Ruhları ve Onların Farklarıyla İlgili Hutbesi
  26. 26
  27. 27Hadis Ravilerinin Tanıtması
  28. 28İslam'ın Temellerİ, Tövbe ve Mağfiret Dilemenin Hakikati ile İlgili Sözlrinin Bir Bölümü
  29. 29Hz. Ali (a.s)'ın Vefatı Sırasında, Oğlu İmam Hasan'a Yaptığı Vasiyeti
  30. 30İlmin Fazilleri Hakkındaki Sözleri
  31. 31Hikmet, Öğüt, Teşrik ve Tehdit Hususundaki Kısa Sözleri
  32. 32İmam Hasan (a.s)'ın Hikmet, Öğüt, Teşvik, Korkutma, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme vb.
  33. 33Hikmetli Sözler
  34. 34Kendisine Sorulan Sorulara Verdiği Cevaplar
  35. 35İstitat Hakkındaki Sözleri
  36. 36Öğüt
  37. 37Hutbe
  38. 38Kısa Sözleri
  39. 39İmam Hüseyin (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, Takva, İyiliği Emretme ve Kötülükten Nehyetme Hakkında Nakledilen Hadisler
  40. 40Öğüt
  41. 41Küfe'ye Doğru Hareket Edip Küfe Halkının Vefasızlığı Gördüğünde OnlaraA Yazdığı Mektuptur
  42. 42Rum Paşasının Sorunlarına Verdiği Cevap
  43. 43Cihadın Kısımları
  44. 44Tevhid
  45. 45Kısa Sözleri
  46. 46İmam Zeyn-ül Abidin (a.s)’dan Zühd, Hikmet, Marufu Emretme, Münkerden Nehyetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  47. 47Öğüt, Zühd ve Hikmet
  48. 48Hukuk Risalesiyle Meşhur Olan Mektubu
  49. 49Zühd Hakkındaki Sözleri
  50. 50Muhammed İbn-İ Muslim-i Zühri'ye mektubu
  51. 51Kısa Sözlerİ
  52. 52İmam Muhammed Bâkır (a.s)'dan Hikmet, Zühd, Nasihat, İyiliği Emir ve Kötülükten Neyhetme ve Benzeri Konularda Nakledilen Hadisler
  53. 53Cabir ile bir Konuşması
  54. 54Kılıçlar Hakkındaki Sözü
  55. 55Kısa Sözlerİ
  56. 56Hz. İmam Sadık (a.s)’ın Zühd, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konular Hakkındaki Sözleri Cundeb oğlu Abdullah’a Tavsiyeleri
  57. 57Ebu Cafer Muhammed İbn-i Nu'man Ahvel'e Öğütleri
  58. 58Ashabından Bir Gruba Yazdığı Mektup
  59. 59İnciler Dizisi Diye Adlandırılan Sözleri
  60. 60Tevhid, iman, Ehl-i beyt Sevgisi ve Küfür Hakkındaki Sözleri
  61. 61İnsanların Geçmiş Şekli ve Malları Harcamanın Yolları Hakkındaki Sözleri
  62. 62Ganimet ve Humusun Farz Hükümleri Hakkındakİ Mektubu
  63. 63İmam Sadık (a.s)'ın kendisini rızık talep etmekten menetmek maksadıyla yanına gelen sofularla konuşması
  64. 64İnsanın Yaratılışı ve Vücudunun Terkibi Hakkındaki Sözleri
  65. 65Bazı Hikmetli sözleri
  66. 66Kısa Sözleri
  67. 67Hikmet, Öğüt, Zühd, ve takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  68. 68Hikmet, Öğüt, Züht ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  69. 69İmam Ebu-ı Hasan Ali Rıza (a.s)’dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Züht Hakkında Nakledilen Hadisler
  70. 70Tevhid Hakkındaki Sözleri
  71. 71Seçkin Kullar Hakkindaki Sözleri
  72. 72İmamet, İmam ve İmam'ın Makamı Hakkındaki Açıklaması
  73. 73Hikmet, Öğüt, Zühd, ve Takva Hakkındaki Kısa Sözleri
  74. 74İlginç bir Mesele
  75. 75İmam Hasan askeri (a.s)'dan kısa sözler
  76. 76Kısa Sözler
  77. 77İmam Muhammed Cevvad(a.s)'dan, Züht, Hikmet, Öğüt ve Benzeri Konularda Nakledilen sözler
  78. 78İmam Ali Hadı (a.s)'dan Hikmet, Nasihat, Güzel Ahlak, Takva, Zühd hakkında Nakledilen Hadisler
  79. 79İmam Ali Naki (a.s)'ın Yahya İbn-i Eksem'in sorularına cevabı
  80. 80Hikmet, Zühd, öğüt ve diğer konulardaki kısa sözleri
  81. 81İmam Hasan Askeri (a.s)’ın Çeşitli Konularla İlgili Hadisleri
  82. 82Allah-u Teâla'nın Hz. Musa İbn-i İmran (a.s) ile münacatı
  83. 83Allah-u Teala'nın Hz. İsa İbn-i Meryem (a.s) ile münacatı
  84. 84Hazret-i İsa (a.s)'ın İncilde ve diğer yerlerdeki öğütleri
  85. 85Mufaddal İbn-i Ömer'in Tavsiyeleri

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir