Kur'an ve Ehl-i Beyt Örneklemeleriyle Çocuk Terbiyesi Bölüm 78 / 79

Takdir etme ve ödüllendirme

Eğitim yollarında biri de çocuğu övmek, teşvik, tahsin ve takdir etmektir Teşvik etme en güzel ve en etkili eğitim yöntemlerinden biridir. Çocuğun ruhunda ve tavırında etki bırakır ve onu iyi olmaya sevkeder. Herkes kendini sever, kendisini geliştirmek, daha da olgunlaştırmak ister. Başkalarının da kendi şahsiyetini ve tabii değerlerini bilmelerini ve takdir ve teşekkür etmelerini bekler. Övüldüğü zaman doğru yola sevkolur ve kendi olgunluğu için çalışır. Övülmez ve takdir olunmazsa iyilikten ve iyi olmaktan soğur. Taktirden iyi sonuç almak için bazı noktaları hatırlatmakta yarar var:
1- Takdir ve övgünün ara-sıra ve değerli işler için yapılması, herşey için ve her zaman yapılmaması gerekir. Çünkü eğer böyle olursa çocuğun gözünde değersiz bir şey olur ve etkisini kaybeder.
2- Çocuk niçin taktir olunduğunu bilmesi ve başka şeyler hususunda da ondan sonuç alabilmesi için taktirin belli şeyler için yapılması gerekir. Genel ve kapsamlı şekilde yapılan taktirin pek faydası olmaz. Örneğin, eğer bir çocuğu iyi ve disiplinli olduğu için mükâfatlandırırsanız tam bir sonuç vermeyecektir. Çocuk niçin taktir olunduğunu iyice anlamayacaktır.
3- Çocuğun kendisini taktir etmek yerine, iyi işini ve güzel ahlakını taktir etmek gerekir. Çünkü çocuk insanın kendisinin değil de iyi işinin değerli olduğunu, her insanın değeri iyi işleri için olduğunu iyice bilmelidir.
4- Taktirde çocuğun başka çocuklarla mukayese edilmemesi gerekir. Örneğin babanın oğluna, “Aferin sana, doğru konuşan birisisin ve Hasan gibi yalan söylemiyorsun. Hasan yalan söylediği için kötü çocuktur.” şeklinde hitap etmesi doğru değildir. Çünkü bu yöntemle başka bir çocuğu tahkir etmiş olursunuz ve bunun kendisi de çocuğa kötü bir örnektir.
5- Taktir haddinden fazla olmaması gerekir. Çünkü çocuğun gururlanıp kibirlenmesine sebep olur.
Emir-ul Mü’minin Hz. Ali (a.s) şöyle buyurur: “Çoğu insanlar medhedilip övüldüğü için gurura kapılırlar.”(343)
Hz. Ali (a.s) buyuruyor ki: “Birisini övmede aşırı gitmeyin ve abartmayın.”(344)
Eğitim ve öğretimde yararlanılan yollardan biri de hediye vermek ve mükafatlandırmadır. Ödüllendirme kötü değildir. Ama beklenmedik, vaadı önceden verilmeksizin yaptığı güzel işi taktir etmek için olması şarttır. Eğer önceden söz verilmiş olursa ve bu iş tekrarlanırsa çocuk kötü bir alışkanlık kazanır. Bu durumda çocuğun, her işi için hediye ve bahşiş almaya ve vazifesini bahşişsiz yapmamağa alışması mümkündür.
İnsan iyi işlerini halktan beklentisi olarak yapması yerine Allah rızası ve halka hizmet için yapması ve iyi işlere alışması gerekir. Böyle olmayan birisi ileride bir makama ulaşınca halka hizmet etmeyi vazife bilmeyecek, içinde rüşvet ve bahşiş olmayan işten kaçacaktır. Bu da çok büyük toplumsal kusurlardan biridir.
Ödülde bu kusurun olmaması için hediye alma ikinci bir alışkanlık haline gelmeyecek miktarda olmalıdır. Çocuk bir işe eğilim gösterince yavaş yavaş hediyeyi kesmek ve çocuğu iyi iş yamaya teşvik etmek gerekir. Çocuk yavaş yavaş vaizfesini yapmağa alışması ve ondan lezzet alması gerekir.
Çoğu anne ve babaların, çocuklara derslerde aldıkları nolar için hediye vererek bu şekilde onları derse okumağa teşvik etmektedirler. Bunun bir miktar etkisi olabilir, ama, büyük bir kusuru da vardır. Bu program çocuğun vazifesini tanımasına ve sorumluluğunu anlamasına engel olur.
Bu çocuklar iyi not alarak hediye almak için ders okurlar. Oysa çocukların yaptıkları her iş karşısında maddi hediye bekleyen kimseler olması yerine sorumluluk ve vazifelerini tanıyan çocuklar olarak eğitilmesi gerekir.
… Mektubunda şöyle yazıyor: Dördüncü sınıftan o tarafa İslamî bir okula yazıldım. Kur’an dersinden çok geriye kalmıştım; hatta bir kelime bile bilmiyordum. Ama sınıf arkadaşlarım Kur’an’ı çok rahat okuyabiliyorlardı. İlk Kur’an dersinde hocamız tatlı bir dille bana, “Hiç Kur’an okuyabiliyor musun?” diye sordu. Üzgün bir şekilde “Hayır” dedim. Hocamız, “Önemli değil” dedi. “Ben sana ders vereceğim ve senin en başarılı öğrencilerimden birisi olacağını biliyorum. İstediğin her şeyi benden sorabilirsin.” Hocamızın bu sözüyle öyle bir teşvik olduk ki Kur’an’dan geriye kalmamı telafi etmeye karar verdim. O kadar çalıştım ki, yıl sonuna kadar Kur’an dersinde en iyi öğrencilerden birisi oldum. Hatta bazen hocamızın yerine ders veriyordum ve sabahları başlangıç Kur’an’ını ben okuyordum.
… Aydın fikirli bir babam vardı. Annemin olmadığı bir gün öğretmenlerden bir kaçını yemeğe davet etti. Yemek için gerekli malzemeleri hazırlayıp bana verdi. Ben memnuniyetle yemek pişirmeye başladım. Öğleleyin babam misafirlerle birlikte eve geldi. Sofrayı açtığımda yemek pişirmeyi bilmediğim için tavuklar pişmemiş ve pirinç de hamur olmuştu. Çok üzülmüştüm, babamın beni azarlamasını bekliyordum. Ama beklentimin tam aksine, babam misafirlere beni överek:
Bu yemeği kızım pişirdi, bakın ne kadar lezzetli olmuş dedi. Misafirler de babamın sözlerini doğrulayıp yemeğimi övdüler. Saha sonra babam akrabaların yanında da beni överek teşvik etti. Babamın teşvikleri sonucu eserinde yemek pişirmeye ilgi duydum. Şimdi yemek pişirme ve sofra hazırlamada gerekli yeteneği bulmuş durumdayım.

İçindekiler

Kur'an ve Ehl-i Beyt Örneklemeleriyle Çocuk Terbiyesi

  1. 1Giriş
  2. 2Takdîm
  3. 3Önsöz
  4. 4Anne ve Babanın Görevleri
  5. 5Eğiticilerin Duyarlılık ve Yardımlaşmaları
  6. 6Amel ile Terbiye Edin Dille Değil
  7. 7Ailevi İhtilaflardan Kaçının
  8. 8Anneliğin Başlangıcı
  9. 9Annenin Yemeğinin, Cenininin Sağlığındaki Rolü
  10. 10Annenin Yiyeceğinin Ceninin Ahlakındaki Tesirleri
  11. 11Annenin Yemek Programı
  12. 12Sigara İçmek
  13. 13Hasta Olursa
  14. 14Annenin Ruhi Durumlarının Cenin Üzerindeki Etkisi
  15. 15Hamile kadınlara tavsiye
  16. 16Temiz Hava
  17. 17Doğum Zorlukları
  18. 18Doğumdan Sonra
  19. 19Anne Sütü En İyi Yiyecek
  20. 20Süt Yardımcısı
  21. 21Anne Sütü Yasak
  22. 22Süt Verme Programı
  23. 23Annenin Sütü Olmazsa
  24. 24Sütten Kesme
  25. 25Kız mı erkek mi?
  26. 26İsim Koyma
  27. 27Temizlik ve Sağlık
  28. 28Onun Uykusuna ve Özgürlüğüne Engel Olmayın
  29. 29Hayatın En Hassas Dönemi
  30. 30Bebek ve Ahlaki Eğitimler
  31. 31Bebek ve Dini Eğitim
  32. 32Bağlılık Hissi
  33. 33Dışa Yönelmenin Başlangıcı
  34. 34Muhabbet
  35. 35Sevgi Gösterme
  36. 36Muhabbeti Buyruğunuzu Uygulatma İçin Araç Etmeyin
  37. 37Terbiyeye Engel Olmayan Sevgi
  38. 38Şımarık Çocuk
  39. 39Parmak Emme
  40. 40Korku
  41. 41Oyun
  42. 42Gösteriş
  43. 43Taklit
  44. 44Merak
  45. 45Bağımsızlık ve Kendine Güvenme
  46. 46Serbestlik
  47. 47İnat
  48. 48İş ve sorumluluğunu yerine getirme
  49. 49Doğruluk
  50. 50Sözünde Durmak
  51. 51Malîkîyet
  52. 52Cömert Yetiştirmek
  53. 53Hayır İşlerde Dayanışma
  54. 54Çocuklara İnsanları Sevmeyi Öğretiniz
  55. 55Adalet ve Eşitlik
  56. 56Çocuklara Saygı Gösterin
  57. 57Kendini Tanımak ve Hedefi Olmak
  58. 58Çocuk ve Aile İktisadı
  59. 59Kanuna Saygı
  60. 60Edeb
  61. 61Gasb ve hırsızlık
  62. 62Kıskançlık
  63. 63Öfke
  64. 64Ağzı bozukluk
  65. 65Başkalarını çekiştirmek
  66. 66Kusur aramak
  67. 67Çocukların uyumsuzluğu
  68. 68Arkadaş
  69. 69Çocuk ve Dini İnançlar
  70. 70Çocuk ve dini görevler
  71. 71Siyasi ve Sosyal Eğitim
  72. 72Radyo-Televizyon ve Çocuk
  73. 73Cinsel konular
  74. 74Kitap okumak
  75. 75Kusurlu çocuklar
  76. 76Bedensel tembihler
  77. 77Bedensel olmayan tembihler
  78. 78Takdir etme ve ödüllendirme
  79. 79Dipnotlar

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir