Afganistan’da İran karşıtı bazı gruplar son günlerdeki girişimlerinin devamında İran’ın büyükelçiliği ve Afganistan’daki bazı diğer temsilciliklerine saldırısının ardından dün Afganistan’ın İran büyükelçisi, birtakım izahat için dışişleri bakanlığına çağrıldı.
Afganistan’ın Tahran Büyükelçisi Abulgafur Lival dün dışişlerine çağrılışında, Dışişleri Batı Asya Genel Direktörü Seyyid Resul Musevi, İran’ın komşuluk ilişkilerinin karşıt grupların yanlış girişimlerinden etkilenebileceğinden endişelerini dile getirdi.
Yaklaşık 2 ay önce yaşanan olayda Afgan tarafının iddiasına göre, bu ülke vatandaşlarından bir grubu İran’a yasadışı olarak geçmeye çalışırken Harirud Nehri’nden boğularak hayatını kaybetti. Bazı karşıt çevreler ise bu olayı İran aleyhinde yoğun propaganda için kullanarak sansasyonel bir ortam yarattılar.
Osya yapılan araştırmalar sonucu, sınırdaki Harirud Nehri’de Afgan vatandaşının hayatını kaybetmesinin İran sınır muhafız birliği ile hiçbir alakası olmadığını, olayın Afganistan topraklarında yaşandığı ortaya çıkmış oldu.
Başka bir olay da iki hafta önce Yezd’de yaşandı. İnsan kaçakçıları tarafından bir grup Afgan vatandaşı yasadışı olarak taşıyan araç, polisin dur uyarısına uymaması üzerine arka lastiği polis tarafından hedef alındı. Fakat araç çok hızlı hareket ettiğinden 8 kilometre sonra sürtüşme nedeniyle araçta çıkan yangın sonucu, 3 kişi hayatını kaybederken 8 kişi de yaralandı.
Bu bağlamda Afganistan’ın Tahran Büyükelçisi Abdulgafur Livan, Yezd’de gidip yaralılarla yakından görüştükten sonra yaptığı açıklamada, Bu olayın müsebbibinin sürücü ve insan kaçakçıları olduğuna inandıklarını söyledi.
İran ile Afganistan ilişkileri hakkında birkaç noktaya değinebiliriz.
Birincisi; İki komşu ülke olarak birçok din, dil, kültür, tarih ve çıkar ortaklıklarına ve uzun sınırlara sahip İran ve Afganistan’ın dostluğunun çok eskiye dayanmasıdır. İran, ABD Başkanı Donald Trump gibi kendi sınırlarına duvar inşa etmeden 40 senedir milyonlarca Afgan vatandaşını kendi topraklarında sığındırmış bulunuyor. Bunların büyük kısmı ABD’nin savaş ve saldırıları sonucu göçmen düşen Afgan vatandaşlarından oluşuyor. 3 milyonu aşkın Afgan vatandaşına evsahipliği yapan İran, bu göçmenlere yıllardır iş fırsatı sağlayıp, ücretsiz eğitim ve sağlık hizmetleri ve imkanları sunmaktadır.
İkinci konu ise; Sınırların güvenliğinin komşuluk ilişkileri çerçevesinde sağlanmasıdır. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü’nün ifadesine göre, son aylarda yaklaşık 120 bin Afgan vatandaşı yasadışı yollardan İran İslam Cumhuriyeti topraklarına girmiştir ki onların arasında uyuşturucu kaçakçıları, terörist ve karşıt unsurlar da var.
İran her sene uyuşturucu ile mücadele için 300 milyon dolardan fazla para harcıyor ve şimdiye kadar 3 bin 814 kişiden fazla şehit bu mücadele yolunda vermiştir.
Üçüncü nokta ise, iki komşu ülkenin ilişkilerine zarar vermeye çalışanların komploları karşısında uyanık olunması zaruretidir.
Bu bağlamda İran Polis Teşkilatı Komutanı General Hüseyin Eşteri yaptığı açıklamada, ABD’nin başını çektiği Batı medyasının İran ile Afganistan halkı arasında ihtilaf ve nifak tohumu ekme çabalarına dikkat çekerek, bu komplolara karşı uyanık olunması gerektiğinin altını çizdi.
Afganistan konularını takip eden İranlı uzman Nevzer Şafii, bu hareketlerin ABD tarafından tezgahlanmış komplo olabileceğine işaretle, bu konu üzerine aşarı şekilde gitmenin iki ülke için olumsuz sonuçları olabileceğini söyledi.
Tecrübe ve deneyimler, karşıt unsurlar, muhtelif bahanelerle İran ile Afganistan ilişkilerini bozmak için her fırsatı değerlendirdiklerini gösteriyor. Bu nedenle iki ülkenin dostane ilişkilerinin titizlikle korunması gerekiyor.
