İran’ın Afganistan Barış Sürecine Desteğine Vurgusu

Afganistan yıllardır kan, savaş ve terörizmden büyük çileler çekmektedir. Ancak burada sorulması gereken asıl soru Afganistan’a yardım biçimi ve komşu ülkelerin bu yoldaki rolüdür.

Aslında Afganistan’a yardım yapılmadan önce bu ülkenin sorunlarının kökleri ve nedenlerine inmek ve bu sorunlara çare bulmak gerekir.

Bu hususta iki önemli ve stratejik mesele söz konusudur:” İlk husus, barış için diyalog yaklaşımı çerçevesinde savaş ve çatışmaların durdurulması yönünde çaba göstermektir.

İkinci mesele ise Afganistan halkı ve ekonomisine yardımların devam etmesi ve sürekli olarak yapılmasıdır.
Bu çerçevede İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanı siyasi işler yardımcısı Seyyid Abbas Irakçi Pazar günü BM Afganistan özel temsilcisi Deborah Lyons ile Tahran görüşmesinde Afganistan halkı için oluşan sorunların Amerika hükümetinin bu ülkede tek taraflı siyasetleri ve yaklaşımları sonucu olduğunu belirtti.

Irakçi Afganistan halkının son yirmi yılda özellikle de anayasa ve demokratik yapıları sağlama yönündeki başarılarına değinerek etnik, dini ve kadın hakların tanınması hususlarının da barış müzakereleri sürecinde dikkate alınmasına vurgu yaptı.

İran İslam Cumhuriyeti’nin dışişleri bakanının Afganistan özel temsilcisi Muhammed İbrahim Taheriyan Ferd de Pazartesi günü BM Genel Sekreteri Afganistan özel temsilcisi ile görüşmesinde İran İslam Cumhuriyeti’nin Afganistan’ın barış ve güvenliğini kendi güvenliği gördüğüne işaretle şöyle dedi: “İran Afganistan’daki barış sürecini Afganların hakimiyeti ve eksenliği etrafında desteklemektedir.”

Tahran Afganistan barış müzakerelerini desteklemesinin yanı sıra Afganistan’daki altyapı, iletişim ve ticari alt zeminlerin hazırlanması projelerinde de büyük katkıda bulunarak bu bağlamda bazı projeleri de hayata geçirmiştir.

İran Afganistan’ın geçinmesi ve ekonomisine yardım etmek amacı ile bu ülkenin İran’ın Güneyinden açık sulara ve Hindistan’a erişimi amacı ile kolaylıklar ve krediler sağlamıştır. Haf-Herat demiryolu hattının gelecek günlerde açılışının yapılması ve böylece İran Afganistan demiryolu ağlarının bir birine bağlanması iki ülkenin ekonomik ve ticari işbirliklerinin güçlendirilmesinde stratejik bir öneme sahiptir.

İran ayrıca doğalgaz ve petrokimyasal ayrıca petrol boru hatlarını Afganistan’a bağlayarak bu ülke halkının enerjiden yararlanmasına imkan sağlamak istiyor.

BM genel sekreteri Afganistan özel temsilcisi Tahran ile müzakere sürecinde Afganistan altyapısının geliştirilmesi yönündeki ekonomik projelerin uygulanmasının önemine vurgu yaparak bu tür işbirliklerin arttırılması zaruretini de tekrarladı.

Uluslararası meseleler uzmanı Nozer Şefii İran’ın Afganistan müzakereleri sürecindeki rolü ile ilgili şöyle dedi:” İran’ın Afganistan’a bakışı gelişmeye dayalıdır, bu gelişme bir kaç boyuta sahip. Bir boyutu Afganistan’daki siyasi ve güvenlik istikrarına yardım etmek, diğeri de Afganistan’ın ekonomik kalkınması ve büyümesine yardımcı olmaktır. ”
Bu yaklaşım İran’ın komşuları ile ilişkilerindeki siyasetinin sürdürülebilir barış, huzur ve ekonomik gelişmeye dayalı olduğunu gösteriyor.

İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif’in Pazar günü twitter üzerinden paylaştığı mesajı da bu hususu hatırlatmaktadır. Zarif yayımladığı bu Tweet’inde İran’ın herkesi diyaloğa çağırdığına değinerek, “Diyaloglar ihtilaflar ve gerilime son verilmesinin tek yoludur.” Şeklinde yazdı.

Muhammed Cevad Zarif’in Donald Trump’ın Amerika başkanlık seçimlerindeki yenilgisine işaretle, “Trump gitti, Biz ve komşularımız kaldık.” Tweetini de bu çerçevede değerlendirmek gerekir.