İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Salı akşamı Katar’ın başkenti Doha’da düzenlenen Münih Bölgesel Güvenlik Zirvesi ardından Cenevre’ye gitti.
İran, Rusya ve Türkiye dışişleri bakanlarının Cenevre’de düzenledikleri ortak oturum ve BM’nin Suriye özel temsilcisi Geir Pedersen ile istişarenin ardından bir bildiri yayınladılar.
Bildiride Suriye toprak bütünlüğü, milli hakimiyeti, bağımsızlığı ve vahdetine vurgu yapılmanın yanısıra bu ilkelerin tüm taraflarca saygı ile karşılanması gerektiği vurgulandı.
Bildiride ayrıca anayasa komitesinin kurulması ve 30 ekim tarihinde Cenevre’de çalışmalara başlamasının, Astana süreci garantörlerinin etkin yardımları sonucu gerçekleştiği bildirilirken Soçi’de Suriye milli diyalog kongresinin kararlarının gerçekleştirilmesi olumlu karşılandı ve BM gene sekreteri Suriye özel temsilcisinin çalışmaları ise takdir edildi.
Suriye anayasa komitesinin oturumları bugünden itibaren başlıyor. Bu oturumlar Suriye’de krizin siyasi yollar ve diplomatik görüşmelerle çözülmesinde önemli bir adım sayılıyor.
BM Suriye özel temsilcisi Pedersen Cenevre’de düzenlediği basın toplantısında, “anayasa komitesinin çalışmalarına başlaması acıları ve sorunları uzun süre devam eden Suriye halkı için bir umut ışığı olabilir, komitenin kurulması Suriye yönetimi ve Suriyeli muhalefet arasında ilk siyasi anlaşma sayılabilir” dedi.
Suriye savaşının sona ermesi için Astana ve Cenevre süreçleri arkın anayasa komitesinin kurulması gibi hassas bir döneme yaklaşmıştır. Anayasa komitenin oluşturulmasına dair ilk düşünce 29 ve 30 ocak 2018 tarihlerinde Soçi’de düzenlenen ‘Suriye Milli Diyalog Kongresi’ oturumunda ve Astana sürecinin devamında gündeme gelmişti.
Rusya, Türkiye ve İran’ın 3’lü oturumları Suriye savaşının sona ermesi, huzur ve istikrarın sağlanmasında inkar edilmeyen etkileri vardır.
Siyasi uzmanlardan Hasan Beygi şöyle diyor: “Amerika’nın batı Asya’daki tek yanlı girişimleri, Suriye’nin derin bir krize girmesine ve terörist grupların tehlikeli faaliyetlerinin odağı haline gelmesine sebep oldu. Bu tehlikeli durumda İran, Rusya ve Türkiye’nin vahdeti, Suriye’nin parçalanmasına dair Amerika siyasetlerinin yenilgisine sebep oldu.”
BM’nin Suriye özel temsilcisi Geir Pedersen daha önce yaptığı açıklamalarından birinde “anayasa komitesi çalışmalarının, BM bildirgesi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları uyarınca Suriye’de milli hakimiyet, vahdet ve toprak bütünlüğünün korunması gibi temel ilkelere dayandığını” söyledi.
Bu açıdan Suriye anayasa komitesinin kurulması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2254 sayılı kararı ve Soçi’de Suriye ulusal diyalog kongresinin kararlı doğrultusunda ve BM’nin yardımları ile Suriye liderliğinde ve malikiyeti altında ülkede kalıcı siyasi bir sürecin oluşması için önemli bir adımdır.
Şimdi bu çerçevede komite oturumları 150 üyenin katılımı ile başlayacaktır; ayrıca daha küçük bir komite olan anayasa tedvin komitesi de ilk oturumunu Cenevre’de BM merkezinde Cuma günü anayasada reforma çalışmalarını başlamak için ilk oturumunu düzenleyecektir.
Üçlü oturumlarda önemli olan konu, ortak hedefler ortamında diyalogların devam etmesidir, bu da bölge güvenliğinin güçlenmesi için önemli bir getiridir. Buna esasen İran, Rusya ve Türkiye dışişleir bakanları Cenevre’de anayasa komitesinin çalışmalarını onaylarken Suriye krizi için askeri seçeneğin olmadığını vurguluyorlar.
Muhammed Cevad Zarif Cenevre’ye gitmeden önce Katar Elcezire TV kanalına verdii mülakatta bu gerçeğe işaretle savaşın kimsenin yararına olmadığını söyledi.
Zarif ayrıca geçen yıl Münih Güvenlik Konferansında da, “İran dış siyasetinin hedefinin, her hangi bir güç tarafından sultacı eğilimlerinin ortaya çıkmasına başlıca engel olacak “güçlü bölge” oluşturmak ve güçlendirmek olduğunu” belirtti.
Bu bağlamda İran İslam Cumhuriyeti kendi bölgesel diplomasi alanında barış ve huzurun sağlanması için çok yönlü çalışmaların devam etmesini vurguluyor. Zarif’in Doha oturumu, Cenevre ziyareti ve Suriye anayasa komitesi oturumu açılışı ile eşzamanlı olarak 3’lü istişare oturumunu da bu bağlamda değerlendirmek gerekiyor./
