Çok taraflı Çabahar Anlaşması’nın aydınlık ufku
Çok taraflı işbirliği için en etkin ve kalkınma ve ilerlemeye yol açabilecek önemli yöntemlerden biri bölgesel kapasite ve imkanları kullanmaktadır.
Bu bağlamda, bugün sanal ortamda stratejik öneme sahip Çabahar Limanı hakkında İran, Özbekistan ve Hindistan arasında ilk ortak çalışma grubu düzenlendi.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirzayef, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile cuma günü gerçekleştirdiği sanal görüşmede İran ile Çabahar limanı hakkında üçlü toplantının düzenlenmesi gerektiğine dair yaptığı açıklamanın ardından Hindistan Dışişleri Bakanlığı İran, Özbekistan ve Hindistan Üçlü Toplantısı’nın düzenleneceğini duyurdu. Çabahar Limanı bölgede siyasi ve ekonomik münasebetler adına her daim stratejik öneme sahip olmuştur. Jeopolitik olarak İran’ın tek okyanus limanı sayılan Çabahar, Fars Körfezi ve Umman Denizi şeridinde en kilit noktalardan biri sayılıyor ve Güney-Kuzey koridorunda da oldukça önemli ve stratejik konuma sahiptir.
Çabahar Üçlü Anlaşmasının önemi, anlaşmanın imzalanmasının üzerinden 4 sene geçerken daha da belirgin hal almıştır. Özbekistan dahil diğer bazı ülkelerin de Çabahar Anlaşması’na katılmak için gösterdikleri ilgili, bu bağlamda gelecekte yapılacak işbirliği için aydınlık bir vizyon çizmekte.
Hindistan Times gazetesi, Yeni Delhi’nin Çabahar limanındaki faaliyetleri ve yatırımına işaretle, Afganistan’a transit taşımacılıktaki önemi yüzünden ABD’nin Çabahar limanını yaptırım listesine almamak zorunda kalarak, yaptırım kapsamından çıkardığını yazdı.
Aslında karşılıklı ihtiyaç ve bağımlılık, bu stratejik ve önemli limanın geliştirilmesi zaruretini belirginleştirmiş ve yaptırımları anlamsız kılmıştır.
Hindistan Başbakanı Narenda Modi, 2006 yılında Çabahar Üçlü Anlaşması’na imza atarken yaptığı açıklamada, İranlı ünlü şair Hafız’dan bir şiir okuyarak, ayrılık günleri ve gecelerinin artık sona erdiğini ve dostluklarının daima devam edeceğini belirtmiş, Çabahar üçlü koridorunun kurulmasına ilişkin anlaşmanın bölgenin rotasını değiştirebileceğini ve bölge genelinde ekonomik faaliyetlerin önündeki engelleri kaldırabileceğini söylemişti.
Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani da şöyle demişti: Bölgede bazıları terör ihraç ederken biz üç ülke , ortak işbirliği ve bölgede istikrar ve halkın refahı doğrultusunda mevcut fırsatları değerlendirmeyi ihraç ediyoruz. Bizim mesajı şudur: Tüm bölge ülkeleri, bu işbirliği türüne katılmalılar.
İran İslam Cumhuriyeti ise, bölge ülkeleri ve komşularının refah, barış, güvenlik ve kalkınmasını kendi refah, güvenlik ve kalkınması olarak görüyor. İran enerji zengini ve koridorların kesiştiği bir ülke olarak, kendi kapasite ve imkanlarını ortak ekonomik hedeflerin gerçekleşmesi için sunmaya hazırdır.
Bu yapıcı harekette, Kuzey-Güney koridorunu geliştirme doğrultusunda Çabahar limanının kapasitesinin kullanılması, önemli bir konu sayılıyor.
Evet bölge ülkeleri biraraya gelip, güç birliği yaparlarsa, çok büyük işlere imza atabilir. Bölge ülkeleri, bölge milletlerinin lehine olacak her türlü girişimde bulunmaları gerekiyor. Ülkeler geliştikçe, halkın refah seviyesi de artar, bu da doğrudan sürdürülebilir güvenlik ve huzura yol açabilir.
