Irak, yurt dışına kaçırılan parasını geri almak için harekete geçti
Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, cumhurbaşkanlığının ‘Irak’tan yağmalanan paraların’ geri alınmasına yönelik bir mekanizma doğrultusunda ‘yazılı bir hukuk’ geliştirmeye yöneldiğini duyurdu. Uzmanlar, 2003’te Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesinin ardından çalınan paranın 250 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor.
Salih, 17 Mart’ta yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Tehlikeli ve büyük olan yolsuzluk, daha kapsamlı ve daha derin tedaviler gerektiriyor. Tüm bu zorluklarla birlikte önemli yolsuzluk davalarıyla ilgilenmek için ortaya koyulan prosedürler ve bu amaçla çalışan mahkemeler vardır. Cumhurbaşkanlığı, Irak’tan yağmalanan ve yurt dışına götürülen fonları geri almak için Temsilciler Meclisi ile görüşeceğimiz ‘yazılı bir hukuk’ geliştiriyor. Bu hususta önemli tedbirler alınıyor. Finansal yolsuzluğa darbe indirmek, güvenliği sağlamak için temel bir dayanaktır ve onsuz güvenlik sağlanamayacaktır. Adil seçimler düzenlemek için çalışıyor. Irak vatandaşları, sesinin dinlendiğinden, kararına saygı duyulduğundan, dolandırıcılık ve diğer eylemlerle manüpilasyon yapılmadığından emindir.”
Salih’in bu hukukun geliştirilmesine ilişkin açıklamasıyla eş zamanlı olarak Irak Başbakanı Mustafa el-Kazimi’nin emriyle oluşturulan bir üst komitenin, yolsuzlukla mücadele çalışmaları da devam ediyor. Irak yargısı, yolsuzlukla suçlanan yetkilileri komiteye sevk etti. Söz konusu isimlere cezalar verildi. Bununla birlikte bazı bakanlıklardaki ve kurumlardaki yetkililere ilişkin soruşturmalar da halen devam ediyor.
Ekonomist Basim Cemil Anton, Salih’in açıkladığı mekanizmaya ilişkin Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Bu yazılı hukuk, ilgili makamların mesleki davranışlarına ilişkin kriterler içeriyor” dedi. Irak’ın çalınan parasını geri almak için nasıl hareket edilebileceğine ilişkin de açıklamalarda bulunan Anton şunları söyledi:
“Bir şekilde yurt dışına kaçırılmış bu fonlardan geri alınabilecek miktarların geri kazanılmasına zemin hazırlamak için hem yerel hem de uluslararası çabalar sarf etmek gerekiyor. Söz konusu çabalara, Interpol de dahil Irak’ın uluslararası ilişkilerinin kullanılması da dahildir. Yurt dışına kaçırılan paranın bir kısmı eski Irak rejimi dönemine, diğer kısmı da 2003 sonrasına ait.”
Cemil Anton, Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesinden önce kaçırılan paranın miktarının bilinmediğini kaydettiği açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Eski rejimin devrilmesinden sonra kaçırılan paranın 250 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Ancak bundan daha fala olabilir. Yağmalanan paranın tamamını geri almak zor. Ancak büyük miktarının çeşitli şekillerde ve yöntemlerle geri kazanılması mümkün. Irak’ın yurt dışındaki büyükelçiliklerinin bu konuda hazırlanacak yazılı hukuka göre faaliyet göstermesi de dahil, bunları geri kazanmanın farklı yolları ve yöntemleri var. Yağmalanan paranın büyük miktarının tutulduğu ülkelerden ve bu ülkelerdeki şirketlerden yardımlar da alınabilir. Dolayısıyla bu konuda uygun planlar yapılabilir.”
Ekonomist Anton, söz konusu fonların veya bir kısmının geri alınmasına yönelik ‘kaçakçıları gözetleme yöntemini benimsemenin yanı sıra geri kazanılan paranın bir kısmı karşılığında uzmanlaşmış şirketlerle anlaşma yapılması” gibi önerilerde de bulundu. Aynı şekilde bazen hızsızlarla pazarlık yapmanın da yağmaladıkları fonları iade etmeleri için bir yöntem olabileceğini belirtti.
Yapılan tahminlere göre Irak devletinin hazinesinin 2003’ten bugüne kadarki toplam geliri bir trilyon 200 milyar doları aşıyor. Bu fonlar, ihraç edilen Irak petrolünün net gelirinin yanı sıra ülkelerden ve şirketlerden sağladığı hibe ve mali yardımlardan elde edildi. Bu devasa fonlara rağmen ülkedeki yoksulluk oranı halen yüksek. Ülkenin altyapısında da herhangi bir iyileşme gözlemlenmiyor.
