İran’ın güneyde büyük doğal gaz sahaları var, ancak özellikle kış aylarında kuzey eyaletlerinde dağıtım için 1997’den beri Türkmenistan’dan gaz ithal ediyor.
Ticaret, İran’ın ithal edilen gazı ülkenin kuzeyinde tüketmesine ve komşu ülkelere daha yüksek bir fiyata eşdeğer miktarda ihraç etmesine izin veriyor.
Narsi Ghorban, o sırada petrol bakanlığının Shana haber ajansına verdiği demeçte, takas anlaşmasının 25 yıl önce İran’ı çekim merkezi ve bölgedeki bir gaz merkezi haline getirme çabalarının ilk adımı olduğunu söyledi.
“İran coğrafi konumu nedeniyle gaz üreten ülkelerden alıp sınırın diğer tarafında gaz sıkıntısı çeken ülkelere ulaştırabiliyor. Bununla İran, bölgede önemli bir gaz iletim kanalına dönüşecek” dedi.
Kıdemli enerji uzmanı Gholamhossein Hassantash, İran’ın geniş alanını takas, transit ve komşu ülkelerin ulaşımını kolaylaştırmak için kullanmanın, siyasi ilişkileri güçlendirmeye ve bölgesel gerilimleri azaltmaya yardımcı olacak ekonomik olarak olumlu bir hareket olduğunu söyledi.
Bu tür anlaşmalar hem dış politikanın hem de enerji sektörünün çıkarınadır” dedi.
Katar, önümüzdeki yıllarda gaz ihracat kapasitesini artırmayı planlarken, ülkenin önemli gaz sözleşmelerinin bir kısmı 2021 ile 2025 arasında sona erecek.
Bu önemlidir, çünkü İran parlamentosu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, LNG ihracatı 6.000 km’den fazla mesafeler için ekonomik olarak haklıdır ve boru hatları daha düşük mesafeler için daha ekonomiktir.
Ancak Katar, İran’ın komşuları da dahil olmak üzere bölge ülkelerine kısa mesafelerde gemilerde LNG şeklinde gaz ihraç ediyor. Sonuç olarak, İran ile bölge ülkeleri arasında takas veya transit anlaşmalar kapsamında Katar doğalgazını İran üzerinden borulamak için bir işbirliği fırsatı var. Bu, İran’ın Katar ve diğer ülkelerle ticari ilişkilerini güçlendirecek ve yerel gaz arzında bir güvenlik eşiği oluşturacaktır.
Bir enerji uzmanı olan Mohammad Mehdi Alizadeh, Fars haber ajansına verdiği demeçte, “Bu, Katar ve İran için bir kazan-kazan oyunu” dedi.
Ekonomik olmadığı için LNG şeklinde kısa mesafelerde gaz ihracatı, Katar’ı İran boru hattı ağını kullanmaya ve karını artırmaya teşvik edecektir” dedi.
Öte yandan İran, bu fırsatı ülkeler arasında daha fazla gaz dayanışması oluşturmak ve ekonomik avantaj elde etmenin yanı sıra bölgede bir gaz merkezi olarak konumunu güçlendirmek için kullanabilir.”
İranlı hanelerin şaşırtıcı tüketimi, ülkenin topraklarında doğal gaz çıkarma kapasitesinin %80’ini kullanıyor.
İran’da yüksek gaz tüketiminin nedenleri, enerji politikasındaki sorunlara ve hem sürdürülebilir ihracat olasılığını ortadan kaldıran hem de periyodik gaz kesintilerine yol açan optimizasyon projelerinin uygulanmamasına bağlanabilir.
Sonuç olarak, gazın yurt içinde tüketilmesinde ve ihracat için fazla gaz yaratılmasında büyük reformlar yapılıncaya kadar, İran diğer ülkelerin gazını kullanarak bölgesel pazarlar geliştirebilir. Bu nedenle, İran üzerinden Katar gaz takası bu bulmacanın bir parçası olabilir.
İran’ın enerji diplomasisindeki bir diğer alan, elektrik şebekesini bölgesel ağlara bağlamaktır. İran-Katar elektrik şebekelerinin güvenilirliğini artırmak amacıyla bağlantısı geçen yıldan beri gündemde.
Pazartesi günü Katar ve İran, havacılık, ticaret, denizcilik, medya, vize gereksinimlerinin iptali, elektrik, standartlar, eğitim ve kültür alanlarında 14 mutabakat zaptı imzaladı.
Başkan Raeisi, “Bugün ekonomi, enerji, altyapı, kültür ve gıda güvenliği alanlarında işbirliğimizi genişlettik” dedi.
Bu ziyareti komşularla, özellikle Basra Körfezi ülkeleriyle diplomasiyi harekete geçirme ve kapasitelerini siyasi ve ekonomik bağları geliştirmek için kullanma yolunda bir adım olarak görüyoruz” diyen İran, İran’ın işbirliği ve etkileşim etrafında “bölgesel ilişkilerde değişiklik arayışında” olduğunu da sözlerine ekledi.
İran cumhurbaşkanı, dışişleri ve enerji bakanları da dahil olmak üzere beş kabine bakanıyla Katar’a gitti.
İran Karayolları ve Ulaştırma Bakanı Rüstem Kasımi’ye göre, iki ülke arasında dört anlaşma imzalanacak.
Diğer anlaşmalardan ikisi nakliye ve deniz ticaretini artırma ile ilgiliyken, dördüncü anlaşma iki ülke arasındaki hava yolculuğunu iyileştirme ile ilgili.
