İran ile Tacikistan Tüccarlarının Ortak Konferansının Düzenlenmesi

İran ve Tacikistan iki Müslüman ve aynı dili konuşan iki ülke olarak ikili ilişkileri geliştirmek için, özellikle yatırım ve ticaret alanlarında büyük bir kapasiteye sahiptiler.

İki ülkedeki yetkililer, barajlar, köprüler ve otoyollar da dahil olmak üzere kalkınma projelerini uygulamak için İran’ın Tacikistan’daki yatırımı da dahil olmak üzere son yıllarda yüzlerce işbirliği belgesi imzaladılar. Buna rağmen, imzalanan sözkonusu anlaşmaların uygulanması güçlü irade ve sağlam adımlara ihtiyaç duymaktadır.
Fakat ikili ilişkilerinin son otuz yılda dalgalı geçtiğini söylemek gerekir. Tacikistan’ın bağımsızlığının ilanından bu yana İran, bu Orta Asya ülkesinin bağımsızlığını tanırken, Tacikistan’ın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak için her zaman her türlü çabayı göstermiştir.
Bu bağlamda bölgede ve dünyada İran-Tacikistan ilişkilerine dar görüşe sahip ülkelerin olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir. Özellikle bu ülkeler, iki ülke halklarının birbiri ile sahip olduğu tarihi mazi ve anlayışı kıskanıyorlar. Bu nedenle tespit edilmesi çok da zor olmayan bu ülkeler, iki ülke arasındaki ilişkileri bozmaya çalışıyor.
Bu durumda Tahran ve Duşanbe yetkililerinin ihtilafların çözümü için karşılıklı ilişkileri genişletmeleri ve ihtiyatlı davranmaları gerektiği açıktır. Çünkü bölgesel ve küresel güçler kendi çıkarlarının peşindedirler ve Tacikistan gibi bir ülkeyi kolaylıkla aldatabilirler.
Bölgesel konularda Tacik uzmanı Reşit Gani Abdullah, “Küçük bir ülke olan Tacikistan, kendisini dünyanın ve bölgesel süper güçlerin yönlendirmelerinden korumalı ve onların elinde oyuncak olmamalıdır.” dedi.
Ancak, geçtiğimiz yıllarda Tahran-Duşanbe ilişkilerinde yaşanan bazı yanlış anlaşılmaların ardından, iki ülke yetkililer bir kez daha birlikte çalışmaya yöneldiler. İran-Tacikistan Ekonomik, Ticari, Teknik ve Kültürel İşbirliği Karma Komisyonu’nun 14. Toplantısı, geçen yıl Mayıs ayı başlarında Tacikistan’ın başkenti Duşanbe’de ikili işbirliği belgesinin imzalanmasıyla birlikte yapıldı. Belgede, iki ülke yetkililerinin Duşanbe oturumunda çeşitli konularda anlaşmaya varmayı başardıkları ikili işbirliği alanında önemli belgeler yer alıyor.
İran Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi’nin geçen yaz Duşanbe’ye yaptığı ziyarette, iki devlet başkanı arasında ortak bildiri ve çeşitli alanlarda sekiz işbirliği belgesi imzalamakla, başta ekonomi olmak üzere her alanda ilişkileri genişletmek konusunda anlaştı.
Bu sürecin devamında İran ticaret ve ekonomi heyetinin katılımıyla Tacikistan’daki altıncı özel fuarı, İranlı ve Tacik iş insanlarının ortak konferansıyla eşzamanlı olarak Duşanbe’de gerçekleştirildi. Konferansa İran’dan, Duşanbe Büyükelçisi Muhammed Taki Saberi, Tacikistan’dan Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Manzure Rüstemova başkanlık etti.
Konferansta konuşan Manzure Rüstemova, İran’a özel 6. fuarın Tacikistan’da düzenlenmesi ve İran’dan Ticaret ve Ekonomi heyetin katılmasının önemine dikkat çekti.
İranlı ve Tacik iş insanları ve ortak konferansa katılanlar, ikili ilişkileri genişletmek için iki ülkedeki mevcut kapasitelerden en iyi şekilde yararlanma gereğini vurguladılar.
Aslında Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarının artması ardından Orta Asya cumhuriyetleri zor durumda kaldılar. Hali hazırda gençlerinin yüzde 30’dan fazlasının Rusya’da çalıştığı Orta Asya ülkelerinden biri olan Tacikistan, birçok sorunla karşı karşıya. Özellikle, Duşanbe’nin hükümet gelirlerinin önemli bir kısmı, Rusya’da çalışan Taciklerin emeğine uygulanan vergilerden geliyor. Yaşanan sorunlar nedeniyle Tacik hükümetinin finansal ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamak için İranlı yatırımcıları çekmekten başka seçeneği olmadığı açıktır. İran, Tacikistan’ın bağımsızlığından sonra bu ülkedeki en önemli kalkınma projelerinde yer almıştır. Bu ortaklıklar ise yeni dönemde yeni şekilde devam edebilir.