İran ve Ermenistan İşbirliklerinin Geleceği
İran İslam Cumhuriyeti ve Errmenistan arasındaki ekonomik ve ticari işbirlikleri geçmişte görülmemiş düzeyde artmaktadır. Kuşkusuz bu ikili işbirliklerinin artması iki ülke arasındaki ilişkilerin gelecekte görülmemiş düzeyde artacağını da müjdelemektedir.
Bu bağlamda Ermenistan ekonomi bakanı Vahan Karubiyan bu ülkenin İran İslam Cumhuriyeti ile ticaret hacminin yakın gelecekte artacağını duyurup gelecek 6 ay içerisinde İran ile Ermenistan arasındaki ticaret hacminin 2.5 kat daha artacağını vurguladı ve şöyle bir açıklamada da bulundu:” Ermenistan hükümeti, İran ürünleri ve ticari mallarının taşınmasını kolaylaştırmak için mevcut kısıtlamaları ve engelleri kaldırmak ve iptal etmek istiyor. ”
İran İslam Cumhuriyeti ve Ermenistan iki komşu ülke olarak farklı alanlarda ikili ilişkileri geliştirme ve arttırma kabiliyetine sahiptir. Örneğin ekonomik sektörde ikili ilişkilerin geliştirilmesi için çok büyük bir potansiyele sahiptirler. İran ve Ermenistan ilişkileri özellikle de ekonomi ve ticarete dayalıdır. İran’ın da zaten dış siyasetteki önceliği komşuları ile işbirliğine dayalıdır. Buna rağmen iki komşu ülke, İran İslam Cumhuriyeti ve Ermenistan şimdiye kadar beklendiği gibi bu potansiyellerden ve kapasiteden pratikte ve uygulamalı olarak yararlanmayı başarmamıştır.
Bu yüzdendir ki uzmanlar da İran ve Ermenistan’ın bölgede açık ve aydın bir gelecek vizyona sahip iki ülke olarak bu yönde maksimum derecede çaba göstermelerini zaruri görüyorlar. Bu bağlamda her iki ülkenin de ekonomik, siyasal ve kültürel alanlarda göz alıcı başarılar ve kazanımlar elde etmeleri için daha fazla çalışmaları gerektiğini söylüyorlar.
Bu hususta ise Ermeni analist ve uzman ayrıca Erivan devlet üniversitesi İranoloji bölüm başkanı Vartan Vaskaniyan şöyle bir değerlendirme yapmaktadır:” İki ülke makamlarının ekonomik alandaki gündem maddeleri arasında, Fars Körfezi-Karadeniz koridoru, doğalgaz ve elektrik takası gibi mega projelere değinmek mümkün. Bu projeler hem ekonomik açıdan hem de bölgesel jeopolitik açısından önemli ve hayati öncelikli olarak sayılırlar. ”
Aynı zamanda şöyle bir değerlendirme yapmak da mümkündür:” Ermenistan, İran’ın diğer ülkeler özellikle de Avrupa ülkeleri ile güvenilir bir iletişim köprüsü ve koridoru olarak sayılmaktadır. Bu ülke, eşi benzeri az görülen potansiyele de sahiptir. Bu potansiyeller bilimsel yöntemler ile incelenmeli, aydınlanmalı ve pratik olarak planlara dahil edilip yararlanılmalıdır.
Tahran ve Erivan işbirliklerinin önemli kazanımlarından biri de ekonomik işbirlikleridir. Ekonomik alanda ise belli başlı projeler, doğalgaz ve elektrik takası, ticari mal transiti ve iki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin geliştirilmesidir.
İki komşu ülke makamları ve yetkililerinin karşılıklı ticari ilişkileri geliştirmekteki zafiyetlerine ve eksik performanslarına rağmen yine de İran’ın Ermenistan’a ihracat sepeti geniş yelpazeli olmuştur. Bu bağlamda Ermenistan’a kimyasal maddeler, deterjanlar, gıda ürünleri, meyva ve sebze, giysi ve giyim kuşam, tekstil ve inşaat malzemeleri alanlarında ihracat yapılmaktadır. Böylece İran ile Ermenistan arasındaki ticaret hacmi halihazırda yaklaşık 400 ila 500 milyon dolar kadardır.
Buna ilaveten incelemeler de özellikle de tarım ve ziraat alanında, İran’ın sınır dışı tarımcılığı alanında geniş çaplı işbirliklerin yapılabileceğini gösteriyor. Bilindiği üzere Ermenistan topraklarının büyük bir bölümü de kullanılmamıştır.
Genel bir değerlendirme yapmamız gerekirse İran ve Ermenistan’ın tarihi ve kültürel ortaklıklarından da yola çıkarak özellikle de ticaret ve ekonomi anlamında büyük bir gelişme kapasitesine sahip olduklarını söyleyebiliriz. Böylece karşılıklı ticaret hacmi 3 milyar dolara bile taşınabilir.
