İran’ın, Bakü ve Erivan arasında barışçıl çözüme vurgusu

İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bagıri, Pazartesi günü Azerbaycan Cumhuriyeti Savunma Bakanı General Zakir Hasanov ile yaptığı telefon görüşmesinde Bakü ile Erivan arasındaki ihtilafa barışçıl bir çözüm bulunması gerektiğini vurguladı.

Yapılan telefon görüşmesinde Ermenistan ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasında son dönemde yaşanan gerilimler konusu ele alınırken, iki taraf, Ermenistan ile Azerbaycan cum. arasındaki gerilimi azaltmak için müzakerelerin sürdürülmesine vurgu yaptılar.
İran’ın üst düzey askeri yetkilileri ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki telefon görüşmesi yaşanan bu hassas dönemde büyük önem taşıyor. Bir yandan Azerbaycan Cumhuriyeti ile Ermenistan arasındaki çatışmaların tırmanması ve diğer yandan Azerbaycan Cumhuriyeti güçlerinin İran’ın Ermenistan ile sınırına komşu olan “Siyonik” eyaleti topraklarının bazı kısımlarını ele geçirmesi nedeniyle tehlikeli ve hassas bir durum yaşanıyor. Üstelik iki taraf arasında imzalanan kırılgan ateşkes anlaşması arada bir ihlal ediliyor.
Tahran, İran ve Ermenistan’ın ortak sınırları da dahil olmak üzere Güney Kafkasya’daki herhangi bir sınır değişikliğini kabul etmeme konusundaki ilkeli tutumunu defalarca ilan etti. Bu bağlamda ve konuyla ilgili ciddi iradesini sergilemek için son zamanlarda Siyonik eyaletinin merkez kendi olan Kapan’da konsolosluğunu açtı. Bu doğrultuda Ermenistan dışişleri bakanı Ararat Mirzoyan 30 Eylül’de İran’ın Kapan’daki yeni başkonsolosu Morteza Abedin Veramin ve Erivan büyükelçisi Abbas Bedehşan Zuhuri ile dışişleri bakanlığı binasında bir araya gelerek bölgenin güvenlik ve istikrarı konusunda fikir alışverişinde bulundular.
Ararat Mirzoyan İran’ın Kapan’da konsolosluk açma kararının önemli ve sembolik bir adım olduğuna işaretle, Ermenistan ve İran arasındaki işbirliğini daha da derinleştirmeye ve yeni bir niteliksel düzeye yükseltmeye karşılıklı olarak hazır olduklarını belirtti. Taraflar, Başkonsolosluğun faaliyetleriyle Siyonik bölgesinin ticari, ekonomik, ulaşım, enerji, bilim, eğitim ve kültürel kapasitelerinin daha etkin bir şekilde uygulanmasına yardımcı olacağını vurguladılar. Mirzoyan ayrıca İran’ın bölge meseleleri konusunda kesin ve açık tutumundan dolayı teşekkür etti.
Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan askeri güçleri arasında Eylül ayının ortalarından başlayan geniş ve yeni çatışmalar sonucu Ermenistan’ın içindeki bazı bölgelerin Bakü ordusunca bombalanmasına sebep oldu. Son birkaç ay içindeki en yoğun çatışma olan bu çatışmalar, güney kafkasya’da yeni bir savaşın yaşanma endişesine sebep oldu. Aynı zamanda Azerbaycan cumhuriyeti’nin Siyonik eyaletindeki ilerlemesi, özerk Nahçivan bölgesini Azerbaycan cum. topraklarına bağlayan sözde Zengezur koridorun gerçekleştirilmesi için atılan bir adım olabilir. Bu da Türkiye’nin uzun vadeli desteğine sahiptir.
Bu arada İran İslam Cumhuriyeti, İran ile Ermenistan arasındaki sınır da dahil olmak üzere kuzeybatı sınırlarındaki herhangi bir değişikliğe karşı olduğunu defalarca vurgulamıştır. Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi Haziran 2022’de Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan ile telefon görüşmede, “İran’ın bölgenin siyasi coğrafyasında her hangi değişikliği kesinlikle kabul etmeyeceğini” belirtti. İran daha önce de Ermenistan sınırında her türlü değişikliğe karşı olduğunu ve bu bağlamda açık bir şekilde Türkiye Cumhurbaşkanı ve Azerbaycan cumhuriyetinin başlıca müttefiki olan Recep Tayyip Erdoğan’ı uyardığını resmen duyurdu.
İslam inkılabı rehberi Ayetullah Seyyid Ali Hamenei de Erdoğan ile son görüşmesinde, “İran ve Ermenistan sınırını kapamaya dayalı bir siyaset varsa, Tahran buna karşı çıkacaktır, zira bu sınır, birkaç bin yıllık bağlantı yoldur” dedi.
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Bagıri’nin, Azerbaycan Cumhuriyeti Savunma Bakanı ile yaptığı son telefon görüşmesinde, Bakü ile Erivan arasındaki ihtilafın barışçıl bir şekilde çözülmesi gereğini vurgulaması, İran’ın Bakü’nün Güney Kafkasya’daki toprak hedeflerine ulaşmak için herhangi bir güç kullanmasına karşı olduğunu gösteriyor.