İran

İran’ın önerilerini içeren iki paket, Viyana’daki görüşmelerin temelini teşkil edecek

İran ile 4+1 Grubu Nükleer Anlaşma Ortak Komisyonu’nun 4. Toplantısı, dün Viyana’da düzenledi.

Viyana’dan gelen haberlere göre, müzakereye katılan taraflar, görüş birliğine yakınlaşmak üzereler.
İran İslam Cumhuriyeti’nin Viyana’daki görüşmelere katılan heyetinin başkanı Ali Bakıri Keni, 7. tur görüşmelerde elde edilen sonuçların kayda değer olduğunu vurguladı.
Bakıri Keni, “Biri yaptırım taslağıyla ilgili iki ana belgede, diğer taraf İran İslam Cumhuriyeti’nin görüşlerini diyalog temeli olarak kabul etti. Buna göre, Viyana 6. görüşmelerinde sonuçlandırılan belgeden farklı olarak, yaptırımlar alanındaki görüşmelerin temelini yeni bir belge oluşturdu.” dedi.
İran’ın nükleer konusundaki baş müzakerecisi ayrıca şöyle dedi: “Nükleer konuda İran tarafı görüşlerini Viyana 6’da nihai hale getirilen bir metinde dile getirdi, ancak Avrupa tarafı direndi ve İran’ın görüşlerinin bu belgeye dahil edilmesini kabul etmedi.”
Geçtiğimiz hafta da İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile telefonda yaptığı görüşmede, Batı’nın inisiyatif eksikliğini müzakerelerdeki yavaş ilerlemenin nedenlerinden biri olarak değerlendirerek, “Yaptırımların kaldırılması ve nükleer mesele konusunda iki metin sunduk. Bu metinler Nükleer Anlaşma’ya uygundur ve bu anlaşmanın ötesinde herhangi bir talepte bulunmadık ve aynı zamanda Nükleer Anlaşma ötesinde de herhangi bir yükümlülük kabul etmeyiz” ifadelerini kullanmıştı.
Hatırlanacak üzere, görüşmelerin 6. ve 7. turu arasında Avrupalı taraflar defalarca yaptıkları açıklama ve gönderdikleri mesajlarında, görüş ayrılıklarını hafifletmek ve görüşmeleri ileri noktaya taşımak için yeni düşüncelere sahip olduklarını ifade etmişlerdi, ancak müzakereler başladıktan sonra, nükleer anlaşma çerçevesi dışında açıklamalarda bulunmak suretiyle ABD’den azami baskı politika ve yasadışı yaptırımlarına son verip, geçmişteki ihlallerini telafi etmek için talepte bulunmak yerine, İran karşıtı açıklamalarda bulunmaya devam ettiler.
Tüm bu senelerde ABD’nin girişimleri yüzünden nükleer anlaşma, ekonomik açıdan İran için içi boş bir anlaşma haline geldi. Oysa Avrupalı taraflar, verdikleri sözlerini yerine getirmeksizin, İran’ı itidal ve sabırlı olmaya davet ettiler.
Avrupa Troykası, ABD ile aynı çizgide hareket etmek suretiyle nükleer anlaşma görüşmelerini bulanık ve belirsiz olarak gösterme noktasında rol ifa etmekteler. Gelinen aşamada da, zamanın kısıtlı olduğu taktiğiyle, kendi azami isteklerini kabullendirmek için İran’a baskı yapmaya çalışmaktalar.
Türk siyaset uzmanlarından Hakki Uygur, İran’ın nükleer anlaşmaya bağlı olup, kendi nükleer programının UAEA denetimi altında olduğunu kanıtladığına işaretle, İran için bunca sorun çıkarmanın tamamen siyasi olduğunu belirtti.
Siyaset gözlemcilerine göre, ciddi görüşmelerin yanında teknik girişimler ve görüşmelerde önerilerin sunulması, İran tarafından Viyana görüşmelerinin 7. turda atılmış önemli adımlar sayılıyor. Buna ilaveten, İran İslam Cumhuriyeti’nin Kerec sitesine UAEA kameralarının monte edilmesini kabul etmesi, Tahran’ın müzakere sürecinde güven ortamı oluşturma adına yaptığı iyi işbirliğinin göstergesidir.
Buna rağmen Batılı ülkeler ve Avrupalı tarafların görüş ve yaklaşımlarında beklenmedik değişiklikler yüzünden görüşmelerin geleceği hakkında kesin bir şey söylemek şimdilik zordur. Ancak görüşmelerde ilerleme sağlanması, karşı tarafın irade ve iyi niyetine bağlıdır.

Başa dön tuşu
Bugün 29 Kasım 2022 (10) içerik yüklenmiştir.