ArabistanBahreynKatarKuzey AmerikaMısır

Katar kuşatmasının bitmesi, sarsıntılı mutabakat

Katar ablukasına son veren mutabakat anlaşması Suudi Arabistan’ın El-Ula oturumunda ve Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Bahreyn ve Umman’ın hazır bulunmadığı bir oturumda imzalandı.

Fars Körfezi İşbirliği Konseyi 41. Zirvesi 5 Ocak 2021 tarihinde Suudi Arabistan’ın El-Ula kentinde düzenlendi. Oturumun başlıca hedefi Katar ablukasına son vermek ve Konsey üyeleri arasında barış ve mutabakat sağlamaktı.

Katar ve 4 Arap ülkeden oluşan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Mısır’dan oluşan taraf arasındaki gerginlik 5 Haziran 2017 tarihinde başladı. Katar’ın izlediği dış siyaset söz konusu gerginliğin başlıca sebebiydi. Söz konusu 4 Arap ülkesi Katar ile ilişkilerini kesmenin ardından bu ülke ile ortak sınırlarını kapatarak ablukaya aldılar.
Her 4 ülke Katar ile sınırları açmak ve ilişkileri ihya etmek için, Al Jazeera kanalın faaliyetlerinin azaltılması, Hamas ve Müslüman Kardeşler ile ilişkilerin kesilmesi ayrıca İran İslam Cumhuriyeti ile ilişkileri tekrar gözden geçirilmesini içeren 13 şart ileri sürdüler.

Buna rağmen Doha yönetimi 13 şartlı istekleri reddederek, bunların Katar’ın hakimiyeti ve bağımsızlığı ile çelişmekte olduğunu duyurarak hiç birini kabul etmedi. Şimdi olaydan 3,5 yıl geçip, Katar söz konusu şartların hiç birini kabul etmezken Arabistan sınırları açıp ilişkileri tekrar ihya etmeye hazır olduğunu duyurdu.

El-Ula oturumunda dikkat çeken bir başka konu, oturumun Kuveyt ve Amerika’nın arabuluculuğu ile gerçekleşmesidir. Kuveyt bundan önce de birkaç kez arabuluculuğa soyunmuştu, fakat hepsinde başarısız kalmıştı. Görünüşe göre Doha ve Riyad arasındaki yeni arabuluculuk turunun sebebi, Donald Trump’ın Amerika başkanlık seçimlerinde başarısız kalmasıdır.
Trump başkanlık döneminin son günlerinde Amerika’nn iki müttefiki arasındaki anaşmazlığı gidermeye çalıştı. El-Ula oturumunda Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner’in de katılması bu konuyu doğruluyor.

Batı Asya meseleler uzmanı Kasım Muhibali, “Katar’ın Arabistan ve diğer 3 üke arasındaki gerginlik Trump’ın Beyaz Saray’a girişinden sadece birkaç ay sonra yaşandı ve sona ermesi için de varılan anlaşma da Trump’ın Beyaz Saray’daki son günlerinde gerçekleşti” diyor.

Diğer yandan Suudi Arabistan Amerika’da Joe Biden’in göreve başlaması ile Washington’un Riyad’a yaklaşımının değişmesinden endişe ediyor. Bu yüzden Al-ı Suud Katar için belirlediği 13 maddelik şartlarından geri adım atarak önündeki en büyük sorunlardan birini çözmeye çalıştı.

El-Ula oturumu, 6 Arap ülke liderlerinden sadece Katar ve Kuveyt liderlerinin oturuma katıldıkları bir ortamda düzenlenmesi dikkat çeken bir başka konudur. Suudi lider kral Salman da bizzat söz konusu oturuma katılmadı ve vekaleten veliaht Muhammed bin Salman zirveye katıldı. Umman kralı Heysem bin Tarık ve Bahreyn kralı Hamd bin İsa Al-i Halife de bizzat oturuma katılmayan Arap liderlerdi. Birleşik Arap Emirlikleri de veliaht Muhammed bin Zayid yerine Dubai hükümdarı ve ülkenin başkan yardımcısı Muhammed bin Raşid Al-i Maktum’u Arabistan zirvesine gönderdi.

Mısır her ne kadar Fars Körfezi İşbirliği Konseyi üyesi olmasa da yine Katar ile yaşanan gerginliğin taraflarından biriydi. Buna rağmen Mısır cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi de El-Ula oturumuna katılmadı ve Kahire’yi de dışişleri bakanı Samih Şukri, heyet başkanı olarak katılmakla, oturumdaki katılım düzeyini indirdi.

Bahreyn kralı, Abu Dabi veliahdı ve Mısır cumhurbaşkanının El-Ula oturumuna katılmaması, Arabistan’ın diğer 3 ülkenin rızasını almadan Katar ile anlaşmaya vardığını gösterirken diğer yandan da Katar ve söz konusu 4 ülke arasındaki mutabakatın güçlü değil sarsıntılı olduğunu gösteriyor.

Başa dön tuşu
Bugün 14 Haziran 2021 (18) içerik yüklenmiştir.