Pakistan’ı 18 milyar dolarlık ceza bekliyor

İran İslam Cumhuriyeti, Pakistan’ın doğalgaz alım sözleşmesindeki ilkelere dayalı olarak hareket etmediği takdirde İslamabad’ın 18 milyar dolarlık cezaya hazır olmasını istemesi, Pakistan hükümeti tarafından ciddiyetle takip edildiği görülmektedir.

İran-Pakistan doğal gaz boru hattının ülkenin Güney Doğusundaki Sistan ve Beluçistan eyaletinin merkezi Zahidan sınırına kadar inşa edilmesinin üzerinden yaklaşık on yıl geçti, ancak Pakistan hükümeti bu boru hattını tamamlamak ve hayata geçirmek için herhangi bir adım atmadı. Dolayısıyla Pakistan hükümetine, komşuluğun menfaatlerini koruma ve iyi komşuluk ilkesini gözeterek gaz alım sözleşmesini ihmal ettiği ve boru hattını tamamlamadığı için şikayet etmeyen İran İslam Cumhuriyeti, ancak bu sürecin uzamasından artık yorulmuş görünüyor. Tahran’ın sabrı bu hususta taşmış durumda ve bu projenin hayata geçirilmemesinden doğan zararları göz önünde bulundurması bir mecburiyet haline gelmiştir. Pakistan medyasının aktardığına göre, Pakistan hükümeti, özellikle de bu ülkenin denetim departmanı, İran’ın uyarısını ciddiye almış ve ilgili kurumlardan sorunun çözülmesi için karar vermelerini istemiş gibi görünüyor. Siyaset uzmanı Soruş Emiri bu hususta şöyle diyor: ” İran İslam Cumhuriyeti, barış boru hattı çerçevesinde ve barış ve güvenliğin istikrara kavuşturulmasına yardımcı olmak için, alt kıtaya bir gaz nakil boru hattı inşa edilmesini teklif etti ve Pakistan sınırına kadar bu boru hattını işler hale getirdi.”

Tahran, gaz sözleşmesinin imzalanmasına rağmen İslamabad’ın buna dikkat etmeyeceğini asla düşünmemişti, özellikle Pakistan’ın ciddi bir şekilde enerjiye ihtiyacı olmasına rağmen kendi çıkarlarının aksi istikametinde hareket etmesi dış etkenlere de bağlıdır. Pakistan hükümetinin İran’dan doğalgaz satın alma konusuna çok az ilgi göstermesinin önemli nedenlerinden biri Amerika’nın İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik politikalarına uymasıdır. Öyle ki bazı raporlar Pakistan hükümetinin İran’ın 18 milyar dolar para cezası verme uyarısını İslamabad’daki Amerikan Büyükelçiliği ile görüşmeyi ve bir çözüm bulmayı planladığını gösteriyor. Aynı zamanda bağımsız bir ülke olarak Pakistan’ın kendi egemenlik meselelerinde ABD ile istişare etmesi iyi bir emare olmayacaktır, çünkü enerjiye ihtiyacı olan Pakistan bu sözleşmeye bağlı kalmak zorunda. Halbuki Amerika’nın gayri meşru çıkarları çerçevesinde iki ülke işbirliğini engellemek istemesi gün gibi ortada. Enerji sektöründe İran İslam Cumhuriyeti ile birlikte hareket etmesi bu ülke için büyük çıkarlar sağlayacaktır.

Dolayısıyla Pakistan’daki siyasi ve ekonomik çevreler açısından bu sürecin devamı Pakistan lehine olmamakla beraber İslamabad hükümetini Pakistan kamuoyu nezdinde iradesiz teslimiyetçi bir ülke olarak da sunmaktadır.

Siyasi konularda uzman olan Behram Zahedi, bu konuda şunları söylüyor: “Pakistan hükümet yetkilileri, İran ile özellikle enerji alanında kapsamlı işbirliği istediklerini defalarca dile getiriyorlar, ancak uygulamada herhangi bir adım atmıyorlar. Pakistan’ın boru hattını tamamlamada ve İran’dan gaz satın almada uzun yıllardır gecikmesi nedeniyle, bu ülke para cezasına çarptırılmalı ki İslamabad hükümeti İran’ı uzun bir süre oyalayamayacağını bilsin bir ülkenin sermayelerini hiç edemeyeceğini anlasın.”

İran İslam Cumhuriyeti her halükarda Pakistan hükümetini ve halkını iyi komşuluk esasına dayalı olarak her zaman desteklemiş, ancak uygulamada bu ülke kendi çıkarlarını bile gözardı ederek bu hususa dikkat etmediğini göstermiştir Amerikan sahasında oynamayı seçmiştir. Bu, her uluslararası anlaşmanın uygulama garantileri olmasına rağmen gerçekleşmiştir. Bu da İslamabad hükümetinin İran’la olan gaz anlaşmasını sonsuza kadar görmezden gelemeyeceği anlamına geliyor. Bu nedenle Tahran geçtiğimiz günlerde İslamabad’ı konunun takipçisi olma konusunda ciddi olduğunu ve Pakistan hükümetinin yabancı taraflarla olan ilişkilerini netleştirmesi ve İran İslam Cumhuriyeti’nin olumlu ve kardeşçe görüşünün doğru kullanılmasını Pakistan ile gaz anlaşması konusunda harekete geçmesini istemiştir.