Rusya dışişleri bakanı Sergei Lavrov, Batı’nın Afganistan’daki cinayetleirnin incelenmemesi ve takip edilmemesini eleştirerek “Amerika ve Batı bu meseleden kaçmak için, Uluslararası Ceza Mahkemesini boykot etti.” dedi.
Lavrov’a göre bu mahkeme, Batı’nın ve ABD’nin Afganistan’daki savaş cinayetlerini araştırmakla meşgul olsa da, ancak Batı, bu kurumun personeline ve çalışanlarına karşı yaptırımlar uyguladı ve bu araştırma sürecini engellemeye çalıştı. Sergey Lavrov şöyle bir açıklamada da bulundu: “Daha önce, o dönemde gelişmekte olan ülkelerin temsilcisi olan Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı Fatou Bensouda, ABD ve koalisyon güçlerinin Afganistan’daki savaş suçlarını ve cinayetlerini soruşturmak için dava açmıştı. O dönem Washington çok ciddi tepkiler göstermiş, savcı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin diğer bazı çalışanlarına yaptırımlar açıklamış ve sonunda dosya kapanmıştı.” Lavrov, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Amerikan ve NATO askerlerinin savaş suçlarına ve cinayetlerine bakmaktan çekilmesine de atıfta bulundu. Bu mahkeme, bu alandaki birçok delile rağmen bu suçlara bakmayacağını açıkladı.
Aralık 2021’de Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı “Kerim Han”, ABD’nin Afganistan’daki savaş suçlarının ve cinayetlerinin soruşturulmamasını gerekçelendirirken şunları söyledi: “Bu kararı, ağırlık açısından en kötü suçların işlediğine dair kanıtlara dayanarak verdim. Ölçek ve kapsam açısından bu tür cinayetlerin en büyükleri Amerikan ordusu tarafından işlenmedi.” Karim Han bundan önce Afganistan’daki savaş ve insan suçlarının soruşturulmasında Taliban ve IŞİD’in eylemlerinin ilgi odağında olduğunu söylemişti.
Bu bağlamda Lahey Uluslararası Mahkemesi, Afganistan’da savaş suçlarının işlenmesine ilişkin ilk soruşturmayı 2006’da başlattı ve 2017’de Mahkemenin Başsavcısı Fatou Bensouda, bu mahkemenin yargıçlarından bu alanda tam bir soruşturma yetkisi vermelerini istedi. Amerikan ve NATO birliklerinin Afganistan’daki performansına dair durumun arşatırılmasına vurgu yaptı. Ancak ABD’nin Donald Trump’ın başkanlığı döneminde kendisine ve diğer bazı mahkeme üyelerine yönelik yaptırımlar uygulaması, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin önceki kararını yeniden gözden geçirmesine neden oldu.
İnsan hakları grupları, bu soruşturmalarda Amerikan ordusunun cinayetlerine öncelik verilmemesini defalarca eleştirdiler. İnsan hakları gözlemcisi, diğerlerinin yanı sıra, mahkemenin ABD’yi soruşturmadan muaf tutma kararını Beyaz Saray’ın kendisine yaptırım uygulama tehdidi nedeniyle değerlendirerek, Amerikan ordusu da dahil olmak üzere tüm tarafların halka karşı işlediği suçların soruşturulmasını ve takip edilmesini talep etti. Aynı zamanda Uluslararası Ceza Mahkemesi, tamamen siyasi bir hareketle ve Amerika’nın talebi doğrultusunda, Ukrayna’da sözde savaş suçları işlemekle suçlanan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında tutuklama emri çıkardı. Bu mahkeme, Putin’in “işgal altındaki Ukrayna topraklarından Rusya’ya yasadışı çocuk kaçakçılığı” da dahil olmak üzere “savaş suçları işlemekten sorumlu” olduğunu iddia etti. Kendisini soykırım, insanlığa karşı cinayetler, savaş suçları ve saldırı suçları ile suçladı. Böylece ilk daimi uluslararası mahkeme olarak gören Uluslararası Ceza Mahkemesi, 17 Mart’ta Vladimir Putin için tutuklama emri çıkardı.
Lavrov bu hususta da “Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne başkanlık eden savcı artık itaatkar bir Anglo-Sakson, efendilerinin emirlerini yerine getirdiği söylenebilir” dedi. Lavrov, bu olayda baş rol oynayan bu mahkemenin savcısı Karim Han’dan bahsediyor. Haziran 2021’den itibaren Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı olarak seçilen bir isimden bahsediyor. Rus dışişleri bakanı açısından İngiltere vatandaşı olan Karim Khan bunu ülkesinin ve ABD’nin çıkarları ve siyasi hedefleri doğrultusunda yapmıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin bu eylemine Rusya’nın tepkisi elbette büyük oldu. Bir yandan Rusya Federasyonu Soruşturma Komitesi Pazar günü yaptığı açıklamada, “Vladimir Putin’e karşı yapılan yasadışı karar süreci nedeniyle bu mahkemeye şikayette bulunacaktır.” dendi. Rusya Federasyonu Soruşturma Komitesi, Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı ve yargıçları hakkında bir şikayet ve ceza davası başlattı. Bu soruşturma komitesi ayrıca, Rusya Devlet Başkanı’nın Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından yargılanmasının açıkça yasa dışı bir eylem olduğunu; çünkü Vladimir Putin’in cezai sorumluluğunun olmaması için bir sebep olmadığını da vurguladı. Öte yandan Moskova, Putin’in tutuklanması kararı ile ilgili ciddi bir uyarıda da bulundu. Rusya Ulusal Güvenlik Konseyi’nin yardımcısı Dimitri Medvedev, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Vladimir Putin aleyhindeki kararının yayınlanmasına tepki olarak Vladimir Putin’i tutuklamaya yönelik her türlü girişimi Rusya’ya karşı savaş ilanı olarak nitelendirdi.
