İran’ın siyasi gelişmelerinin incelenmesi, İran halkının dış sömürgeci güçler ve iç istikbarına karşı mücadelesinin çeşitli kesitlerde sürekli devam ettiğini gösteriyor. Miladi 4 Haziran ve H.Ş. 15 Hordad İran’ın mücadele ve gelişmeler tarihinde bir dönüm noktası sayılıyor.
49 yıl önce bugünde İran halkının Amerika’nın himayesinde bulunan iç istikbar ve dış sömürgeye karşı ayaklanması dönemin dikta rejimi tarafından kanlı bir şekilde bastırılarak onlarca vatandaşın şehit olmasına neden oldu. Bu sebepten dolayı İ.İ.C. kurucusu rahmetli İmam Humeyni 15 Hordad (04 Haziran) gününü genel yas ilan etti.
60’lı yılların başlarında Amerika’da Demokrat parti adayı John F. Kennedy’nin başkan seçilmesi ile birlikte, Beyaz Saray liderleri her gün artmakta olan İran’daki varlıklarını sabitleştirmeye çalıştılar. II dünya savaşından itibaren başlayan Amerika’nın İran’daki varlığı her zaman İran halkının tepkisi ile karşılaştı. 9 Ağustos 1953 tarihinde Amerika ve İngiltere’nin piyonlarınca İran’da gerçekleşen darbe sonucu halkçı Dr. Musaddık hükümeti devrilip, dikta Pehlevi şahlık rejimi hayatını sürdürdü. Amerikalılar söz konusu darbenin ardından İran halkının özgürlük mücadelesini sonsuza kadar bastırdıklarını düşünüyorlardı. Onlar bu boş düşünce ile İran’ın tüm askeri, ekonomik ve siyasi varlıklarını yaymaya çalıştılar.
1960’lı yılların başlarında Amerikalı firmalar ve müsteşarların İran’daki sayıları her geçen gün daha da artınca, İran halkı daha da kaygılanmaya başladı; fakat onlar İran’daki konumlarını sabitleştirmeye çalıştılar. Bu sebepten dolayı John Kennedy hükümeti sözde bir takım reformlar içeren bir ekonomi programını İran’a dayatarak, İran’ın ekonomi yapısını değiştirmeye, böylelikle İran’ı batının malları için büyük bir tüketici pazarına dönüştürmeye çalıştı. Söz konusu reform programının sonuçları, halktan gizlice parlamentoda onaylatılacak kader dehşet verici idi, nitekim İran’ın dönem meclis temsilcileri dahi reformun içeriğinden habersizdi. Bu dönemde Siyonist çevreler de Amerika’nın desteği ile İran’da geniş bir alanda varlıklarını sürdürüyorlardı.
Bu bağlamda İmam Humeyni (ra) Amerika’nın ihtiyaç duyduğu ekonomi ve tarım reformların korkunç sonuçları hakkında itiraz eden ilk siyasi ve mezhebi kişiliği idi. İmam Humeyni bildiri yayınlayarak ve halka hitaben konuşma yaparak Amerika’nın sömürgeci reformunun mahiyeti konusunda halkı aydınlattı. İmam Humeyni 1963 yılının ilk aylarında Amerika ve Siyonist rejim İsrail’in müdahaleleri ve de dikta Pehlevi rejimin cinayetleri konusunda önemli konuşmalar yaptı ki en önemlisi 3 Haziran 1963’te gerçekleşti. Rahmetli İmam’ın yaptığı coşkulu konuşması ardından İran’ın çeşitli kentlerinde halk iç istikbar ve dış sömürge güçlerine karşı ayaklandılar. İslam Cumhuriyeti nizamının kurucusu tarafından yapılan konuşmanın 3 temel ekseni bulunuyordu: iç diktatörlükle muhalefet, Amerika’nın sultası ve Siyonist rejimin İslam dünyasına karşı oluşturduğu ciddi tehlike.
Amerikalı yazar James Bill, Amerika ve İran’ın ilişkileri konusunda kaleme aldığı Kartal ve Arslan adlı kitabında 15 Hordad kıyamı konusunda şöyle yazıyor: 15 Hordad kıyamının başladığı tarih, İran çağdaş tarihinin bir dönüm noktası anlamındadır. Bu dönüm noktasının liderliğini İmam Humeyni üstlendi ve böylece bir kez daha İran halkının iç istikbar ve Amerika’ya karşı mücadele ortamı hazırlandı. İran halkının mücadelesinin artması ile birlikte Amerika’nın desteğindeki dikta rejim İmam’ı tutuklayarak İran halkının özgürlükçü hareketini durdurabileceğini ve bastırabileceğini zannediyordu. Bu sebepten dolayı İmam Humeyni’yi tutukladı.
İmam Humeyni’nin tutuklanması başta Tahran olmak üzere İran’ın birçok kentinde halkın ayaklanmasına neden oldu. Tahran halkının h.ş. 15 Hordad 1342 tarihindeki kıyamı diktatör Pehlevi rejimin güvenlik güçlerince kana bulandı ve birçok İranlı şehit oldu. Fakat kısa bir süre sonra İmam Humeyni’yi serbest bırakmak zorunda kaldı. Zira halkı öldürmekle istikbar ve sömürge karşıtı İran halkının kıyamını bastırabileceğini sanıyordu. Fakat Pehlevi rejimi, Siyonist rejim İsrail ve Amerikan karşıtı İran halkının kıyamı devam etti ve nihayet Şubat 1979 tarihinde zafere ulaştı. İslam inkılâbının zafere ulaşması ile Amerika’nın İran’da bulunmasına kesin bir şekilde son verilirken, şahlık dikta rejimi de devrildi fakat Amerika’nın İran karşıtı mücadelesi yeni bir döneme girdi. İslam inkılâbının zafere ulaşmasından geçen 30 yıla yakın sürede İran halkı Amerika’nın çeşitli entrikaları ve oluşturduğu sorunlarla karşı karşıya gelmiş bulunuyor.
Daha önce de belirttiğimiz gibi 1960’lı yılların başlarında Amerika’nın dönem hükümeti sözde ekonomik reform programı Tahran’a dayatarak İran ekonomisini yok etmek istedi. Washington İslam inkılâbının zaferi ardından da çeşitli ekonomik ambargolar uygulayarak İran’ın gelişmesi ve kalkınmasını engellemeye çalıştı. Amerika’nın İran’ın barışçı nükleer faaliyetlerini durdurmak amacı ile İran’ı inzivaya sürüklemek ve geride bırakmak istiyor. Fakat İran halkı da muktedir liderlerinin hidayeti sayesinde Amerikan siyasetlerinin mahiyetini tanıyor ve Beyaz Saray hâkimlerinin mantıksız ve usulsüz isteklerine asla teslim olmayacaklar. 15 Hordad tarihi İran halkının başta Amerika olmak üzere dış sömürge güçlerine karşı mücadelesinin aydın bir belgesidir.
Bu bağlamda bugün başkent Tahran’da ve diğer şehirlerde halkın coşkulu katılımyla çeşitli aktiviteler düzenlenmektedir.
