İran İslam Cumhuriyetine karşı uygulanan yaptırımlar, kapsamlı nükleer ortak eylem planı anlaşmasının imzalanması ardından kalktı.
Bunun üzerine bir çok ülkenin üst düzey yöneticileriyle sanayi sahipleri ve yatırımcıları İran’ı ziyaret etmeye başladılar. Buna rağmen İran’da yatırım yapma ve ekonomik ticari işbirliğini geliştirme konusunda bazı yetersizlikler yaşanıyor. Bunlardan biri de İran bankacılık sistemiyle uluslar arası bankacılık sistemi arasındaki uyuşmazlıktır. Avrupa Birliği Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’nin de katılımıyla Londra’da yapılan toplantının ardından Amerika, İngiltere, Fransa, Almanya ve AB tarafından yapılan ortak yazılı açıklamada, “İlgili yasalar takip edildiği sürece İran’la yapılmasına izin verilen ticaretin önünde durmayacağız ve İran’la ilişki kuran uluslararası firmalar ve finansal kurumların önüne dikilmeyeceğiz” ifadesi yer aldı.
ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve Avrupa Birliği (AB) tarafından yapılan ortak yazılı açıklamada, ABD ve AB’nin, İran’ın nükleer programı dolayısıyla uygulanan yaptırımları geçen yıl varılan anlaşmanın uygulanma günü olan 16 Ocak’ta kaldırdığı hatırlatıldı.
“Bunun sonucunda şu anda İran’da, iş yapmak amacıyla Avrupa ve dünya genelindeki şirketler ve finansal kurumlar için kapsamlı ekonomik fırsatlar bulunuyor” ifadesi kullanılan açıklamada, İran’la ticari faaliyetler içine girenlerin cezalandırılmayacağına vurgu yapıldı.
İran’la ticaret yapılmasına engel olmadığı belirtilen açıklamada şu ifadeler kullanıldı: “Avrupalı ve diğer küresel firmaların İran’daki çıkarları yüksek. Kapsamlı nükleer anlaşmanın tüm taraflar için işlediğinden emin olmak ve İran halkına da kazanımların ulaştırılması bizim ve uluslararası toplumun çıkarınadır. BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin ile Almanya’nın oluşturduğu P5+1 ülkeleri ile İran arasında varılan anlaşmayla İran yüzde 5 oranında uranyumu zenginleştirme hakkı resmen tanınmıştır. Bunun sonucunda da Batılı devletler İran’a yönelik yaptırımları kaldırmıştı.
İran İslam cumhuriyeti Amerika’nın yaptırımların kaldırılmasına karşın ülkesiyle ticari faaliyette bulunmak isteyen yatırımcıları korkuttuğunu vurguluyordu. İran merkez Bankası Başkanı Veliullah Seyf de Londra’daki toplantıya katılıp, batılı devletlerin Nükleer anlaşma temelinde İran’a karşı taahhütlerini yerine getirmeleri çağrısında bulundu. geçen hafta Londra’da İngiltere ile AB bankaları yöneticileri toplanıp, İran ile bankacılık işbirliğini geliştirme yollarını tartıştılar. İran İslam cumhuriyeti ile 5+1 gurubu üyesi ülkelerin nükleer anlaşmaları ardından İran’a karşı uygulanan hukuk dışı ekonomik, mali ve petrol yaptırımların çoğu kaldırıldı. Fakat AB ve bazı Asya ülkelerinin bankaları, Amerika’nın tehditlerinden korkarak, İran bankacılık sistemiyle işbirliğini geliştirme konusunda çekingen ve ihtiyatlı davranıyorlar. Halbuki nükleer anlaşmanın ön şartlarından biri ekonomik işbirliğini geliştirmekle birlikte bankacılık sistemlerinin koordineli çalıştırılmasıdır. Londra toplantısının ortak kararı uyarınca artık Batılı bankaların İran ile işbirliği yapmama bahanesi ortadan kalkmış bulunuyor. amerika’da tehditlerini sürdürmeme taahhüdünü yeniden teyit etmiş bulunuyor. İran zengin doğal kaynaklara ve eğitimli insan gücüne sahip olup, sanayi ve kalkınma planlarında yerli ve yabancı yatırımcılar için ve de ticari işbirliğini geliştirme konusunda önemli fırsatlar sağlamaktadır. İran zengin petrol ve Doğal Gaz birikimlerine sahip olup, petro kimya sanayisini geliştirme konusunda da dünya toplumuyla yapıcı işbirliğini geliştirebilecektir. Uluslar arası Para Fon’u İMF başkanı yardımcısı David Lipton da tahran ziyaretinde, nükleer anlaşmanın uygulanmasıyla birlikte, İran’ın milli ekonomisini geliştirme, kalıcı ve kapsamlı ekonomik büyüme şartlarını yakaladığını söyledi. İran İslam cumhuriyeti Nükleer anlaşma’nın uygulanmasıyla ilgili bütün yükümlülüklerini yerine getirdiği gibi Batılı ülkelerinde yükümlülüklerini yerine getirmelerini, baltalayıcı girişimlerden kaçınmaları gereğini vurgulamaktadır. Şimdi amerika’nın Londra konferansı kararını imzaladıktan sonra, farklı ülkelerle uluslar arası Bankacılık sistemlerini tehdit etmekten vazgeçip, İran ile bankacılık işbirliğini serbest bırakıp bırakmayacağını zaman gösterecek.
