İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Mohammad Cevad Zarif, İran ve Türkiye ilişkilerinin kalıcı ve geniş olduğunu söyledi.
Türkiye temasları çerçevesinde Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşme sonrası düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Zarif, İran’ın Türkiye güvenliğini kendi güvenliği gibi gördüğünü belirtti.
Türk halkının darbe gecesi duruşunun bölge halkları için iftihar kaynağı olduğunu belirten Zarif, “Türkiye halkını, darbeciler karşısında gösterdikleri direnişten dolayı tebrik ederim. Bölge halklarına, darbe ve zor kullanımıyla demokrasiyi ve haklarını ellerinden almalarına izin vermediklerini gösterdiler.” dedi.
Terörizm ve aşırıcılıkla mücadele konusunda da iki ülke amaçlarının ve bakış açılarının ortak olduğunu ve bu alanda da iş birliği yapılması gerektiğini söyleyen Zarif, “Türkiye’nin güvenliğini kendi güvenliğimiz olarak görüyoruz. Darbe girişimi sırasında da bunu aynı şekilde gösterdik. Türk halkının yanında olduğumuzu ve hiçbir zaman da uzaklaşmayacağımızı söyledik.” ifadelerini kullandı.
İran’da da 100 yıl önce parlamentonun bombalandığını ifade eden Zarif, ‘demokrasinin merkezi’ olarak nitelediği TBMM’yi görmek ve İran halkının Türkiye halkı ve temsilcilerinin yanında olduğunu göstermek istediğini belirtti ve Türkiye’nin, halkın sahnede olmasıyla darbenin üstesinden geldiğini vurguladı.
Türkiye ve İran arasındaki ilişkilerin kalıcı ve güçlü olduğunu ifade eden Zarif, iki ülkenin tarihi geçmişlerinin Türkiye ve İran’a çok çeşitli iş birliği imkanları sağladığını belirterek, bazı engelleri ortadan kaldırmak için görüşmeler yapıldığını, iki ülke liderlerinin siyasi iradeleri sayesinde ilişkilerin ilerleyeceğini ve iş birliğinin çeşitli alanlarda süreceğini vurguladı.
Suriye’de yaşanan krize de değinen Zarif, ülkede toprak bütünlüğünün korunması ve Suriye halkının kendi geleceğini belirlemesi, bu nedenle de DAEŞ ve El-Nusra cephesi aşırıcılığına herkesin karşı durması gerektiğini ifade etti.
İhtilaf bulunan konularda ise ikili ve çoklu görüşmeler yapılması gerektiğine vurgulayan Zarif, bölgenin daha fazla çatışmaya ve aşırıcılığa tahammülü olmadığını ifade etti.
Turizm konusundaki iş birliğinin de artırılarak devam etmesi temennisinde bulunan Zarif, enerji konusunda ise “Biz, elektrik, doğalgaz ve enerji hatlarının Türkiye ve Avrupa’ya bağlantısını sağlamaya hazırız. Bu alanda Türkiye ile iş birliği yapmaya hazırız.” diye konuştu.
Darbe girişiminden sonra, İran’ın Türkiye’ye yönelik tur satışlarını yasakladığı iddialarına ilişkin soruyu yanıtlayan Zarif, İstanbul’a ve Ankara’ya uçuşların sürdüğünü, ancak darbe kalkışmasından sonra ortaya çıkan sorunların bazı turların gecikmesine sebep olduğunu belirtti. Konuk Bakan, “İran, turların tekrar başlaması için her türlü iş birliğine hazırdır. İranlı turistlerin Türkiye’ye gelişi ve turlar tekrar başlayacaktır.” dedi.
Zarif, “Türkiye ile Rusya arasındaki son dönemde gelişen iş birliği girişimlerini İran’ın nasıl değerlendirdiği ve olası bir üçlü iş birliği mekanizması içinde yer almak isteyip istemeyeceği” yönündeki soruya karşılık, “İki önemli komşumuz, Türkiye ve Rusya’nın ilişkileri iyiye doğru gitti ve bölgesel iş birliğine doğru gidiyor. Bu iş birliği her üç ülke için de önemlidir. İran’ın her zaman Türkiye ile Suriye konusunda pozitif diyalogları oldu ve Rusya ile de çok iyi ilişkileri vardır bu alanda ve şuna inanıyoruz ki bütün tarafların Suriye’de güvenlik, huzur, çatışmaların bitirilmesi ve aşırıcılıkla mücadele için iş birliği yapması lazım. Bu yeni Türkiye ile Rusya arasında başlayan iş birliği için de çok memnunuz.”
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da basın toplantısında, darbe gecesiyle ilgili , ‘O gece kendisinin Samsun’da, Zarif’in de Tahran’da uyumadığını,Zarif’in kendisini gece boyu 4-5 kez ve ertesi günlerde de defalarca aradığını belirterek, “Zarif o gece yurt dışından en çok görüştüğüm dışişleri bakanıydı.” dedi.
Görüşmede ikili konuları değerlendirme fırsatı bulduklarını belirten Çavuşoğlu, karşılıklı ziyaret ve üst düzey toplantılar açısından son derece verimli bir yıl geçirdiklerini ve bu süreci devam ettirmek istediklerini ifade etti. Türkiye ve İran’ın ikili ticaretinde bir düşüş yaşansa da 30 milyar dolarlık bir hedefleri olduğunun altını çizen Çavuşoğlu, “Bir taraftan ürün çeşitliliği, diğer taraftan ticaretin ve özellikle taşımacılık ve ulaşımın önünde duran engeller var kaldırılması gereken. Karşılıklı yatırımların miktarını artırma konusunda ciddi bir ilgi var. İran işadamlarının Türkiye’de ve Türk işadamlarının İran’da yatırım yapmak istediklerini görüyoruz. Bizim de görevimiz kendilerine yardımcı olmak. Bu şekilde ticaret hacimimizi de artırmayı düşünüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bakan Çavuşoğlu, Zarif ile bölgesel konuları da değerlendirdiklerini söyledi. Bu konuların başında enerji işbirliği olduğuna değinen Çavuşoğlu, Türkiye’nin daha fazla doğalgaz almak istemesi, fiyat konusu, İran doğalgazının nakli, elektrik alanındaki işbirliği gibi konuları değerlendirme fırsatı bulduklarını vurguladı.
Çavuşoğlu, turizm konusunu da görüştüklerini ve İranlıların tatillerini geçirmek için her fırsatta Türkiye’ye gelmesinden büyük memnuniyet duyduklarını belirtti.
Zarif ile görüşmelerinde bölgesel konuları da masaya yatırdıklarını dile getiren Çavuşoğlu, şöyle devam etti: “Suriye konusunda düşüncelerimizi bir kere daha paylaştık. Ama bundan sonraki süreçte daha yakın işbirliği içinde bu konuları değerlendireceğiz. Hemfikir olduğumuz konular var. Özellikle Suriye’nin toprak bütünlüğü konusunda hemfikiriz. Bazı konularda görüş ayrılığımız bugüne kadar oldu ama o zamanlarda bile diyalogu hiç kesmedik. Biz Suriye’de kalıcı bir çözüm için İran’ın yapıcı rolünün önemini başından beri vurguluyoruz. Bugün de aynı çizgideyiz. İki ülkenin güvenliği konusu çok önemli. Biz İran’ın güvenliği ve istikrarını Türkiye’nin güvenliği ve istikrarı olarak görüyoruz. İran’ın da böyle düşündüğünü biliyoruz.
PKK-PEJAK-PYD arasında da bir ayrım görmüyoruz ve hepsinin de bölgenin ve özellikle Türkiye ve İran’ın tehdidi olduğunu biliyoruz. Bölgede DAEŞ, El Nusra gibi maalesef radikalleşen terör örgütleri var. Bunlara karşı birlikte mücadele etmemiz lazım. Suriye’de kalıcı barış ve çözüm için bundan sonraki süreçte de işbirliğini daha da güçlendireceğiz.”
