İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi, Kenya, Uganda ve Zimbabwe cumhurbaşkanlarının resmi daveti üzerine Afrika’ya üç günlük bir ziyaret gerçekleştirecektir.
Kenya, Uganda ve Zimbabwe cumhurbaşkanları ile ikili görüşmeler, işbirliği belgelerinin imzalanması, İran ve ev sahibi ülkelerin işadamları, iş aktivistleri ve ekonomi yetkilileri ile toplantılar yapılması İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın bu ziyaretinin planlarının bir parçası. İran Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi bu üç ülkeyi ziyareti sırasında Afrika kıtası ile ilişkileri güçlendirmeye çalışacaktır. İran cumhurbaşkanı olarak 15 yurt dışı gezisi yapan cumhurbaşkanı, 11 yıl sonra İran’ın Afrika’ya seyahat eden ilk cumhurbaşkanı olarak kabul ediliyor. İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Mart 2023 tarihinde, İran İslam Cumhuriyeti ile Batı Afrika ülkeleri arasındaki ilk ekonomik işbirliği zirvesinin katılımcılarıyla yaptığı toplantıda, Tahran’ın Afrika ülkeleriyle işbirliğini kapsamlı bir şekilde genişletmeye hazır olduğunu vurguladı. İslam Devrimi’nin zaferinden sonra, ekonomik yaptırımlara rağmen İran İslam Cumhuriyeti, siyasi ve kültürel ortaklıklar nedeniyle Afrika ülkeleriyle ilişkilerin gelişimini her zaman dikkate almıştır. İran’ın Seyyid İbrahim Reisi başkanlığındaki 13. Hükümeti de ekonomik çok taraflılığa dayalı kapsamlı, dengeli bir dış politika doğrultusunda Afrika ülkeleriyle ilişkilerin genişletilmesine ciddi önem veriyor. Bu bağlamda, geçen yılda İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emirabullahiyan, Mali Cumhuriyeti’ne oradan da Tanzanya ve Zanzibar bölgesine giderek bu Afrika ülkelerinin yetkilileriyle işbirliğini genişletmenin yollarını görüştü.
13. hükümetin bu kapsamlı ve işbirliğe dayalı yaklaşımıyla, petrol dışı ihracatı geliştirme programı ve Afrika ile ticari ilişkilerin genişletilmesi yoğunlaştı ve son bir buçuk yılda Afrika’dan elliden fazla resmi heyet İran’a seyahat etti ve çeşitli sözleşmeler imzalandı. Buna rağmen İran ile Afrika ülkeleri arasındaki ticaret hacmi büyüyor, ancak 10 milyar dolarlık ticaret hedefinin çok uzağında; Şu anda Afrika’nın ithalatının yaklaşık 600 milyar dolar olduğu açıklandı ama İran’ın bu miktardaki payı 2 milyar doları bulmuyor; Bu arada, İran ile Afrika arasında özellikle enerji, teknik-mühendislik, ulaşım, tarım ve madencilik alanlarında artan ticari ilişkiler ve işbirliği alanları önemlidir ve mevcut engeller kaldırılarak geliştirilebilir bir seviyeye de gelecektir. İran Ticaret Odası Yüksek Denetleme Kurulu Sekreteri Alireza Peyman Pak, bu konuda şunları söyledi: Düzenli deniz taşımacılığı hatlarının kurulması, altyapının sağlanması, gümrükleme sürecinin hızlandırılması ve ticaret tarifelerinin düşürülmesine yönelik bir anlaşmanın imzalanması önemli bir etkiye sahip olabilir. İran ile Afrika kıtası arasındaki ticaretin artması bu bağlamda sıçrama yaşayabilir.”
İran’ın Afrika kıtası ile olan ilişkilerinin siyasi ve kültürel açıdan ve ekonomik öneminin yanı sıra bu kıtanın ülkeleriyle olan ilişkilerinin gelişmesi de yaptırımlarına ve siyasi baskılarına maruz kalan İran İslam Cumhuriyeti için önem arz etmektedir. Bu kıtadaki 54 ülkeden 50’si Bağlantısızlar Hareketi’nin üyesidir ve bunlardan bazıları yaptırım altındadır; Ayrıca bu kıtada 30 İslam ülkesi var ve nüfusunun yaklaşık %50’si Müslüman. İran’ın Afrika’ya daha derin yatırım ve katılımının her iki taraf için de sadece ekonomik faydalar sağlamadığı, aynı zamanda İran İslam Cumhuriyeti’nin bu kıtadaki güvenilirliğini ve siyasi ve kültürel etkisini artıracağı açıktır; Bu nedenle İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın yakında üç Afrika ülkesi olan Kenya, Uganda ve Zimbabwe’ye yapacağı ziyaret, ilişkilerde yeni bir ivme ve özellikle İran ve Afrika’nın ekonomik ve ticari alanlarında ilişkilerin genişletilmesine hız kazandıracaktır.
