BRICS dostları toplantısı 24 Temmuz’da Güney Afrika’nın Johannesburg kentinde çalışmalarına başladı ve daha önce BRICS üyeliği için başvuruda bulunan İran İslam Cumhuriyeti de, bu toplantının önemli konuklarından biri.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Ekber Ahmediyan, BRICS dostları toplantısına katılıp konuşma yapmasına ilaveten, bu toplantının oturum aralarında bir dizi mevkidaşıyla da görüşecek. BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın İngilizce isimlerinin baş harflerinin birleşmesiyle oluşan, gelişmekte olan ekonomik güçlerin başını çektiği bir grubun adıdır.
BRICS üyelerinin ekonomik ve endüstriyel gelişme süreci, gelecekteki çok kutuplu dünyada rol oynamak ve uluslararası dünyayı yöneten mevcut düzene meydan okumak için bu grubun oluşumunun hareket temelinin ve entelektüel temelinin gelişmekte olan bir örgüt olduğunu göstermektedir. Hali hazırda 22 ülke BRICS üyeliği için resmi olarak başvuruda bulunmuşken 22 ülke daha, ittifaka katılmakla ilgilendiği ifade ediliyor.
İran, BRICS üyeliği için başvuran ilk ülkelerden biridir, ancak BRICS üyesi ülkeler yeni üyeler için kriterlerini henüz tam olarak belirlememiştir. Gayri safi yurtiçi hasıla, nüfus, yüzölçümü, doğal kaynak rezervleri, bölge ve dünyadaki siyasi ve güvenlik rolü, üye ülkelerle ilişkiler gibi faktörler BRICS’e yeni üye kabul edilme kriterleri arasında yer alıyor.
Şimdiye kadar tüm BRICS üyeleri İran’ın bu ittifaka üyeliğini destekleyerek bu konuyu memnuniyetle karşılamış, özellikle Çin ve Rusya yeni ülkelerin katılması gerektiğini vurgulamış ve İran’ı bu ekonomik gruba katılma potansiyeli olan ülkelerden biri olarak görmüştür.
Kısa bir süre önce Şangay İşbirliği Örgütü’ne üye olan İran İslam Cumhuriyeti için BRICS’e katılım, bölgesel örgütlerle siyasi ve ticari ilişkileri güçlendirmede yeni bir adımdır. BRICS grubu, dünya nüfusunun yarısına ve küresel ekonomik kapasitenin yüzde 25 ila 28’ine sahip olması, zengin insan ve doğal kaynaklarının yanı sıra küresel ekonomiyi etkilemede yüksek potansiyeli nedeni ile BRICS grubu, Amerika’nın tek taraflı ekonomik yaptırımları altındaki İran için iyi bir yer ve fırsat olarak değerlendirilebilir.
Bu arada, İran’ın ana enerji tedarikçilerinden biri olarak bu örgüte üyeliği de BRICS için hayati bir rol oynayabilir; ayrıca, İran’ın eşsiz coğrafi konumu, kuzey güney koridoru gibi transit ve ticaretteki kapasitesi, BRICS üyelerini ilgilendiren unsurlar olarak değerlendirilmektedir.
Batı tarafından uygulanan yaptırımlara maruz kalan özellikle İran ve Rusya için BRICS’e katılmanın en önemli faydalarından bir diğeri de uluslararası ticaretin standart para birimi olan dolardan ayrılmak ve “Yeni Kalkınma Bankası” olarak adlandırılan BRICS Bankası’nın kurulmasıdır. Çok uluslu bir kalkınma bankası olarak nitelendirilen bu banka, SWIFT’e alternatif ödeme bildirim sistemine sahiptir.
Genel olarak İran’ın BRICS’e katılması, İran’ın dünyadaki rolünü güçlendirmeye yönelik olumlu ve etkili bir adım olabiliken, BRICS’e katılmak, bölgesel gerginliğin azalmasına da katkıda bulunabilir ve İran İslam Cumhuriyeti’nin uluslararası pazarlık gücünü arttırır; ayrnı zaman da İran da ekonomik, siyasi ve kültürel gelişimi için bu grubun kapasite ve fırsatlarını kullanabilir.
İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi daha önce Haziran 2022’de Çin’in ev sahipliğinde düzenlenen BRICS ülkeleri başkanlarının video konferans toplantısında şunları söylemişti: ” Çatışan küresel eğilimler, tek taraflılık, milliyetçi tercihler ve yaptırımlar ve zorlayıcı ekonomik önlemler gibi zorluklar, Birleşmiş Milletler ile birlikte yeni kurumların oluşturulmasını ve güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır ki ülkelerin egemenliğine ve ulusal çıkarlarına saygı gösterilmesi amacıyla, “ortak bir geleceğe sahip insan toplumu”nun gerçekleştirilmesi yolunda önemli bir adım atılsın.”/
