ABD’den pozitif adımlar görmemiz gerekir
İran İslam Cumhuriyeti Enerji Bakanı Perviz Fettah, ABD Başkanı Barack Obama’nın İran’ın Nevruz Bayramını kutladığı video mesajında olumlu ifadeler kullanmasına ilişkin, ”İnancımız şudur ki, bu mesaja ek olarak hem Başkan Obama’dan, hem de hükümetinden pozitif eylemler de görmemiz gerekiyor” dedi.
Fettah, 5. Dünya Su Forumu çerçevesinde Sütlüce Kongre ve Kültür Merkezinde düzenlediği basın toplantısında, Türk ve yabancı basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Bir gazetecinin, ”ABD Başkanı Barack Obama’nın Nevruz Bayramı nedeniyle yayımladığı video mesajda İran’a yönelik olumlu mesajlar verdiğini” belirterek, bu konudaki yorumunu sorması üzerine Fettah, ”Bu benim için yeni bir haber oldu. Olağan dışı bir şey değil” diye konuştu.
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad’ın da Obama Başkan seçildiğinde, kendisine bir tebrik mesajı gönderdiğini hatırlatan Fettah, şunları kaydetti: ”Ama mesajın cevabı 3 ay sonra verildi ve bazı negatif ögeleri bulunsa da, genelinde kesinlikle pozitif ögeler taşımaktadır. İranlı yetkililer, ince ve ayrıntılı bir şekilde bu mesajı değerlendireceklerdir. İnancımız şudur ki, bu mesaja ek olarak hem ABD Başkanı Obama’dan, hem de hükümetinden pozitif eylemler de görmemiz gerekiyor. Aynı zamanda iki ülke arasında çözüme kavuşturulması gereken bazı çatışmalar, bazı anlaşmazlıklar olduğunu görüyoruz. Bir hafta önce ABD’nin İran’la ilgili yaptırımlarından haberdar olduk. Ama tabii, bu mesajı kesinlikle farklı bir yere konumlandırmamız gerekiyor. Bizim, Obama’nın bu mesajından anladığımız, ABD’nin İran’la ilgili politikalarını değiştirmesi gerektiğidir. Bizim anladığımız, bu yöndedir.”
Fettah, suyun bir insan hakkı olarak kabul edilmesini öngören Dünya Su Forumu deklarasyonunu İran’ın imzalayıp imzalamayacağının sorulması üzerine, İran’ın dünyadaki tüm ülkelerin yeterli miktarda suya erişim hakkı bulunduğu görüşünde olduğunu, İran’da tüm vatandaşlara yeterli miktarda su ulaştırma konusunda sorun yaşanmadığını, hatta komşu ülkelere de yardımda bulunulduğunu bildirdi.
”Türkiye ve İran, enerji konusunda pek çok anlaşmayı neticelendirdi. Ancak ABD’nin buna çok sıcak bakmadığını biliyoruz. Bu konuda görüşleriniz nedir?” sorusuna da, İran ile Türkiye arasındaki ilişkilerin çok iyi bir düzeyde olduğu cevabını veren Fettah, ”Diğer ülkelerin İran’la Türkiye arasındaki ilişkilere müdahil olmak gibi bir durumu olamaz. Bu güçlü ilişkilere kimsenin müdahale etme hakkı yoktur” dedi.
Perviz Fettah, iki ülke arasındaki iyi ilişkilerin bölgeye de olumlu etkiler getirdiğine işaret ederek, ”Türkiye ile İran arasındaki sınır bugün son derece güvenli. Türkiye ve İran’ın Irak’la ilgili güvenlik açısından bakıldığında da önemli roller oynadığını söyleyebiliriz. Öte yandan, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler 10 milyar doları bulmakta. Ve hedeflerimiz içinde önümüzdeki bir kaç yılda bu rakamı ikiye katlayarak 20 milyar dolara çıkarmak var. Ayrıca Türkiye için ciddi sayılabilecek büyüklükte bir enerji üretimimiz var” diye konuştu.
”İki ülke arasında yakın gelecekte enerjiyle ilgili ne gibi somut adımlar atılacak?” sorusu üzerine de Fettah, iki ülke arasında çok büyük bir enerji paketi anlaşması yapıldığını ve bu paketin 6 bin megavatlık bir enerji üretimini kapsadığını bildirdi.
Bunun için kurulacak santrallerden bir kısmının Türkiye’de, bir kısmının da İran’da olacağını, ancak üretilecek tüm elektrik enerjisinin Türkiye’ye verileceğini belirten Fettah, şöyle devam etti:
”Bu enerjinin 4 bin megavatı termik santrallerde, kalanı da hidro santrallerde üretilecek. Şu anda da enerji santrallerinin yapılandırılmasıyla ilgili çalışmalarımızı sürdürüyoruz ve neticelendireceğiz. Önümüzdeki bir ay içinde bu anlaşma imzalanacak. Halihazırda 200 megavatlık bir enerji İran tarafından Türkiye’ye transfer edilmekte. Bu yılın sonuna kadar bu 400 megavata önümüzdeki iki yıl içinde de 1000 megavata yükseltilecek. İmzalanacak anlaşmada, ortak yatırımlar yapılması da söz konusu. Anlaşma, enerjinin transferini sağlayacak hatların, hidroelektrik santrallerin ve termik santrallerin kurulmasını içeriyor. Santraller, her iki ülkenin işbirliğiyle İran’da kurulacak ve üretilen elektrik Türkiye’ye verilecek.”
Fettah, bir gazetecinin, ”Başkan Obama’nın İran’ın nükleer programıyla ilgili olarak, bunu uluslararası denetime açmanız önerisi var. Bu konudaki görüşleriniz neler?” sorusuna karşılık da, ”İran kendisine, bu konuda, ‘barışçıl nükleer enerji’ gibi bir yön seçmiştir” dedi.
İran’ın bu hedefini de gerçekleştirdiğini belirten Fettah, sözlerine şöyle devam etti: ”Biz, İran’ın yüksek teknolojisi olan ve bu nükleer proje için yakıt üretebilen ülkelerden bir tanesi olduğunu düşünüyoruz. Yaklaşık 20 gün içinde bir başka şeyi kutluyor olacağız. Barışçıl nükleer enerji üretiyor olmamızın kutlamasını yapacağız. İran, Buşer Nükleer Santralini bu yılın sonunda tamamlayacak. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu da İran’ın nükleer enerji konusundaki çalışmalarını denetliyor. Ve inançları şu yöndedir ki, nükleer enerjiyle ilgili yönelimimiz barışçıl bir yönelimdir. Ve İran’ın nükleer enerjiyle ilgili olumsuz veya gizli bir gündemi yoktur. Bu konunun artık çözümlendiğini düşünüyoruz. Bu nedenle söyleyebilecek fazla bir şey yok. Dolayısıyla ABD ve diğer Avrupa ülkeleri, bence bu politika çerçevesinde planlamalarını yapmalılar.”
Fettah, İran’ın nükleer enerji konusunda yaptığı tüm çalışmaların Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunun sürekli kontrolü altında olduğunu ve şeffaflıkla yürütüldüğünü vurgulayarak, ”Dünyadaki pek çok ülke de bu gerçeği kabul etmeli” dedi.
Bir gazetecinin, ”ABD ile İran arasındaki müzakerelerde görünen o ki Türkiye aktif rol oynamak istiyor. Sizin tavrınız nedir?” sorusuna da Fettah, pek çok ülkenin ABD ile İran arasında arabuluculuk görevini üstlenmek istediğini belirterek, ”Türkiye gibi bazı ülkeler de gerçekten yardımcı olmak ve bu çerçevede destek vermek istiyorlar. Ama, İran ile ABD arasındaki ilişkiler öyle bir tür ilişkidir ki, arabulucuların elinden pek bir şey gelecek türden değildir” yanıtını verdi.
