İran’ın Batı ile nükleer uzlaşmaya varması, Almanya’da en çok İran’la dış ticaretlerini büyütmeyi planlayan şirketleri sevindirdi. Alman ekonomisi bundan sonraki aşamada İran’a uygulanan yaptırımların hızlı bir şekilde kaldırılmasını umut ediyor. Politik çevreler de İran’la ekonomik ilişkilerin genişletilmesinden yana olduklarını ifade ediyorlar.
Lozan’da varılan uzlaşmanın ardından Berlin’de basına bir açıklama yapan Alman Federal Toptancılar, İhracatçılar ve Hizmet Sektörü Birliği BGA sözcüsü, İran’ın özellikle otomobil, enerji ve makina üretimi alanlarında Alman şirketleri için büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirtti. Ancak bu potansiyelin en uç noktalarına kadar kullanılabilmesi için, hem AB’nin hem de ABD’nin İran’a karşı yaptırımların kaldırılması için çalışmalarını hızlandırmaları gerektiğini vurguladı.
Federal koalisyon hükümetinin büyük ortağı Hristiyan Demokratlar Birliği Partisi CDU/CSU’nun meclis grup başkan yardımcısı Michael Fuchs da yaptırımların, anlaşmanın sıkı bir kontrolü altında hızlı bir şekilde gevşetilmesi gerektiğini savunarak, Almanya ile İran arasındaki ticaretin büyük bir telafiye ihtiyaç duyduğunu kaydetti.
Almanya ile İran arasındaki ikili ticari ilişkiler, Uluslar arası yaptırımlar sonucu tamamen durdurulmadı. Genel olarak uzun bir süre içinde büyük bir azalma görülmesine rağmen, BGA’nın verilerine göre 2014’te tekrar büyümeye başladı.
Geçen yıl Almanya ile İran arasındaki ticaret hacmi 2,68 milyar Avroyu buldu. 2010 yılında ulaşılan 4,71 milyar Avro ticaret hacmi yakalanamamış olsa da, özellikle Almanya’dan İran’a yapılan ihracatta yüzde 30’luk bir artış sağlandı. Alman şirketleri İran’a makina, ilaç ve kimyasal ürünlerle elektrik techizatı sattılar.
İran bölgede 75 milyon nüfusu ile dünyadaki 20 nüfusu kalabalık ülkeler arasında yeralıyor. Yaptırımların sona ermesiyle başta Alman şirketleri olmak üzere tüm Avrupa şirketlerinin, yıllardan beri tecrit edilen İran ekonomisinde görülen büyük ihtiyaç nedeniyle, iştihlarını kabartıyor.
İran-Almanya Ticaret Odası Yönetim Kurulu üyesi Michael Tockuss, İran’daki sanayi tesislerinin modernize edilmesi gerektiğini bildirdi. Tockuss’un tahminlerine göre, yaptırımların kaldırılmasıyla Almanya’nın İran’a yapacağı yıllık ihracat 7 milyar Avroya kadar yükselebilecek. Geçen senelerde bu miktar ortalama 3 milyar civarındaydı. İran ekonomik büyüme oranı da yüzde 5’ten yukarıya çıkamadı. Yaptırımların sona ermesiyle İran ekonomik büyümesinin de artması bekleniyor.
Alman Hristiyan demokratların federal meclis grup başkan yardımcısı Fuchs, İran’ın, Almanya ve Avrupa’nın Rusya’dan yaptığı doğalgaz sevkiyatını azaltmasına imkan vereceğini belirtti.
Tockuss’un konuyla ilgili yaptığı açıklamalara göre İran’la Almanya arasındaki ticari ilişkiler yalnızca mal alışverişinden öte, daha geniş kapsamlı ekonomik ilişkilere imkan veren ‘dişli ekonomi’ye dönüşebilir. Bunda İran’ın, petrol zengini Arap ülkelerinden farklı olarak sanayiye dayalı bir ekonomik yapısının olması önemli rol oynuyor. Sanayi sektöründe Almanya ile İran arasında geliştirilecek ekonomik ilişkiler sonucu yalnızca büyük holdingler değil, orta dereceli Alman şirketleri de bundan büyük bir pay alabilecekler. Ticaret Odasının verilerine göre şu anda yaklaşık 6 bin orta dereceli Alman şirketi İran’da aktif çalışma içinde bulunuyor.
Özellikle Alman enerji şirketleri, yaptırımların sona ermesiyle İran’da iş yapmayı umuyorlar.
Almanya ayrıca sivil hava taşımacılığında da İran’la büyük işler yapmayı umut ediyor.
Almanya ile İran arasında özellikle yüksek teknoloji konusunda eski yıllara dayanan bağlar hiçbir zaman tamamen koparılmadı. Nükleer enerji sektöründe de İran’ın en önemli partneri yine Almanya. Buşehr’deki tek nükleer enerji santrali Alman teknoloji devleri Siemens, AEG ve Telefunken tarafından inşaa edildi. 1979’daki İslam İnkılabı öncesinde kurulan büyük sanayi tesislerinin de yine çoğu Alman holdingler tarafından yapıldı. Bu tesislerin modernleştirilmesi için yine Alman holdingleri devreye girecek.
İran, Almanya ve Avrupa ekonomisi için her alanda büyük bir pazar oluşturmanın dışında aynı zamanda büyük bir hammadde ülkesi olarak da iştah kabartan bir bölge. Dünya ham petrol kaynaklarının yüzde 11’i İran’da bulunuyor. İlaveten çok büyük miktarlarda havagazı yatakları da İran’da. Ayrıca sanayi ön ürünleri için gerekli olan çok önemli metal hammadde kaynakları da İran’da bulunuyor.
