Amerika başkanı Donald Trump’ın 8 Mayıs 2018 tarihinde Bercam nükleer anlaşmasından Amerika’nın çekilmesini ilan etmesi bizzat Amerika’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararı çerçevesinde kabul ettiği sorumluluklarına aykırı ve illegal bir hareketti. Fakat Trump bununla da yetinmeyerek İran’a karşı 2 etapta Ağustos ve Kasım 2018’de nükleer yaptırımları tekrar uygulamaya koydu.
Amerika’nın bu hareketi, artık 4+1 grubu çerçevesinde olan Bercam Anlaşmasının diğer üyeleri, yani Avrupa Birliği, Rusya, Çin, Fransa, Britanya ve Almanya’nın kesin muhalefeti ile karşılaştı. Söz konusu ülkeler Bercam anlaşmasını uluslararası barış ve güvenliği için önemli bir getiri olarak korunmasını vurguluyorlar ve bu yüzden İran’ın anlaşmaya bağlı kalmasının çok önemli olduğunu belirtiyorlar. Bu doğrultuda İran’ı teşvik bağlamında 4+1’in doğu ve Batı kanatları çeşitli girişimler ve tedbirleri göz önünde bulunduruyorlar.
Bu bağlamda Rusya Dışişleri bakanı Sergey Lavrov, Bercam nükleer Anlaşmasının Amerikasız bile diğer taraflar için geçerli olduğunu ve bu çerçevede gerçekleşmesi gerektiğini belirtirken, Avrupa Birliği’nin 3 ağır topu, Rusya, Çin ve İran da bu konuyu onayladılar.
Amerika’nın İran’a karşı yaptırımlarının baskıları ve Washington’un, diğer ülkeleri de İran ile ticari ve petrol ilişkilerini kesmeleri için baskı savaşının sürdüğü bir dönemde Rusya açısından Bercam’ın korunması çok zor gözüküyor. Zira İran da defalarca çıkarları korunduğu ve Amerika’nın İran’a karşı nükleer yaptırımların etkilerinin önemli oranda azalması şartı ile Bercam’da kalacağını belirtmiştir.
Tabii ki Avrupa Birliği, Almanya, Fransa ve Britanya Washington’un İran’a karşı yeni tur yatırımlarından şiddetle esef duyarken İran’da olan Avrupalı firmaların ilişkileri ve çıkarlarını korumaya çalışıyorlar.
Avrupa Komisyonu sözcüsü Margaritis Schinas bu bağlamda yaptığı açıklamada, ” İran’ın Bercam gereği sorumluluklarına bağlı kaldığı müddetçe Avrupa Birliği’nin de nükleer anlaşmaya bağlı kalacağını” belirtti.
Avrupa Birliği ve Fransa, Almanya ve Britanya’dan oluşan Avrupa troykasının görüşü, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın 12 raporu uyarınca İran, Bercam Anlaşması çerçevesindeki sorumluluklarına bağlı kaldığı yönündedir. Üstelik, İran’ın gizli nükleer programı olduğu gibi Amerika’nın İran’ın Bercam’ı ihlal ettiği iddiası, Ajansın sahip olduğu salahiyeti gereğince Avrupa tarafından kabul edilmiyor. Avrupalılar Amerika’nın Bercam’dan ayrılması ardından söz konusu uluslararası anlaşmayı korumak ve Amerika’nın İran’a karşı nükleer yaptırımlarının tekrar uygulanmasından doğan olumsuz sonuçları hafifletme amacı ile geniş çapta çalışmalar yürütüyor.
Rusya ve 4+1’in diğer üyelerinin Bercam Anlaşmasının korunmasına yönelik tüm tutum ve çalışmalarına rağmen Trump bu konuya kayıtsızlığını sürdürerek bu önemli uluslararası anlaşmanın yok olması konusunda diretiyor. Fakat mevcut durumda Amerika başkanı Trump’ın bu bağlamdaki çalışmalarında pek de başarılı olmadığı ve sırf baskı ve korku oluşturarak kendi isteklerini gerçekleştirmeye çalıştığı görünüyor, üstelik Amerika’nın bu tutumu onun uluslararası alanda daha da inzivaya sürüklenmesine sebep olmuştur.
Nitekim Amerika’nın müttefikleri bile Trump’ın zorbacı tutumunu defalarca eleştirdiler. Bu bağlamda Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçenlerde yaptığı bir açıklamada ” Ankara’nın Washington’un İran’a karşı yaptırımlara uymayacaını” açıkça belirtti. bu açıklama, Amerika’nın müttefiklerinden biri ve NATO üyesi olan Türkiye’nin bile Washington’un İran’a karşı tutumunun kabul edilemez olduğunu gösteriyor./
