İran İslam Cumhuriyeti ile Güney Afrika Cumhuriyeti’nin Dokuzuncu Ortak Siyasi Komitesi İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Seyyid Abbas Irakçi ve Güney Afrikalı mevkidaşı Bayan Regina Maole’nin katılımı ile Güney Afrika’da gerçekleşti.
Bercam Nükleer Anlaşmasının son durumu ve iki ülkenin siyasi ve ekonomik alandaki işbirlikleri oturumda görüşülen başlıca konulardı.
Hem Afrika kıtasında hem de uluslararası arenada siyasi ve ekonomik açıdan etkili bir ülke konumunda olan Güney Afrika, İran ile ilişkilerini geliştirmek için çok istekli görünüyor.
Bu doğrultuda iki ülkenin ilişkilerindeki belirleyici bileşen ise Güney Afrika’nın uluslararası gelişmelere yönelik şeffaf tutum sergilemesi, ırkçılık ile mücadelede ve ayrıca Bercam Nükleer Anlaşması alanındaki parlak karnesidir.
Maole, Irakçi ile görüşmesinde İran ve Güney Afrika arasındaki dostane ilişkilere vurgu yaparak bir kez daha ülkesinin Bercam Nükleer Anlaşmasını desteklediğine değinerek “Güney Afrika Amerika’nın Bercam Nükleer Anlaşmasındaki çekilmesini esef verici olarak değerlendirmektedir.” Dedi.
Maole sözlerine şöyle açıklık getirdi:” Biz Bercam Nükleer Anlaşmasının İran’ın barışçıl nükleer faaliyetlerini yürütmesi için zaruri ve güven yaratan bir anlaşma olduğuna inanıyoruz. Bu da zaten nükleer silahların yayılmasının önlenmesi antlaşması doğrultusunda temel bir ilkedir. “
Bu tutumlar Güney Afrika’nın, İran ile başlattığı yeni dönem ilişkilerinin gelişmesine önem verdiğini ve kendi menfaatlerini Amerika’nın tek taraflı siyasetlerine uyarak tehlikeye atmak istemediğini gösteriyor.
İran Ticari Kalkınma Örgütü’nün Afrika-Arap Dairesi Genel Müdürü Ferzad Pilten “ İran ve Güney Afrika 2018 yılında ekonomik ilişkileri geliştirmek için 20 eksende anlaştılar. Bunlar arasında ticari heyetlerin karşılıklı görüşmeleri, iki ülke kabiliyetleri ve yatırım fırsatlarının sunulması için fuarların düzenlenmesi, ekonomik timlerin karşılıklı faaliyet göstermeleri ve İran ile Güney Afrika yasalarının tanıtılmasına değinmek mümkün.” diye bir açıklamada bulundu.
İran’ın Güney Afrika’daki büyükelçisi Movehhedi Kumî de iki ülkenin 2020’ye kadar ilişki hacmini 2 miyar dolara ulaştırmak istediğine işaretle, “İki ülke arasındaki işbirlikleri için kapasitelerin çeşitliliği fazladır. İşbirliği alanlarından biri de enerjidir. Güney Afrika’da petrol, petrokimya, doğalgaz ve ilgili endüstriler alanında yüksek ve iyi kapasiteler sözkonusudur.” Dedi.
Güney Afrika’nın özel sektörü İranlı taraflar ile işbirliği alanında istekli görünüyor. Zaten İran ve Güney Afrika’da yatırım yapmak için uygun bir zemin vardır.
Güney Afrika ülkesi, Afrika pazarlarına açılan büyük bir kapı olarak kıtanın en önemli ticari kutuplarından Güney Afrika Kalkınma Derneği-SADC’te önemi ticari odaklardan biridir. Güney Afrika Kalkınma Derneği-SADC, 300 milyonluk nüfusu ile raylı ve kara yolları açısından seçkin bir coğrafi konuma sahiptir. Halihazırda topluluğun ticaretinin yüzde 53’ü Güney Afrika ülkesi ile ilişkilidir. Bu da bölge ülkelerinin Güney Afrika pazarları, limanları ve transit yollarına olan bağımlılığını gösteriyor.
Güney Afrika’nın, Batı Asya bölgesinde kara ve deniz transiti alanında bir köprü olan İran ile işbirliği geliştirilebilir.
Bu fırsatların yanı sıra ortak oturumların düzenlenmesi, İran ve Güney Afrika’nın siyasi ve ekonomik kapasitelerinden uluslararası düzeyde yararlanmak istediklerini gösteriyor.
İki ülke makamlarının ortak siyasi komitedeki istişareleri, İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın Güney Afrika ziyaretinin planlanması ve iki ülke arasındaki ikili ekonomik ilişkilerin yeniden yapılanmasını da bu doğrultuda değerlendirmek gerekiyor.
