İran-Kazakistan Ekonomik ve Kültürel İşbirliği Karma Komisyonu’nun 18’inci toplantısı dün Kazakistan’ın başkenti Astana’da başladı.
İran İslam Cumhuriyeti, başta komşu ülkeler olmak üzere farklı ülkelerle ortak ekonomik komisyonların kurulmasını gündemine almış ve Kazakistan’daki Astana toplantısı da bu amaçla gerçekleştiriliyor. 2 gün süren bu toplantıya, İran İslam Cumhuriyeti Tarım Cihadı Bakanı Seyyid Cevad Sadatinejad başkanlığındaki bazı iş insanları başta olmak üzere kamu ve özel sektör temsilcilerinden oluşan İran heyeti katıldı.
Astana toplantısında tarım, sınır dışı tarım, liman işbirliği, bankacılık işleri, ulaşım ve transit, ticaret değerinin artırılması ve enerji gibi önemli konular söz konusu ekonomi komisyonundaki görüşmelerin odak noktasını oluşturuyor. Karma komisyonun 18’inci toplantısı sonunda iki ülke temsilcilerinin çok sayıda ikili işbirliği belgesini imzalamasına karar verildi.
2020 yılında İran’ın Kazakistan ile ticaretinin değeri 168 milyon dolar ihracat, 37 milyon dolar ithalat oldu ve bu da İran’a 130 milyon dolarlık pozitif bir ticaret dengesi getirdi. Tahran ve Astana Gümrük Dairesi tarafından yayınlanan son verilere göre geçen yıl İran ile Kazakistan arasındaki ticari ve ekonomik alışverişin değeri 380 milyon dolara ulaştı. Bu arada Tahran ve Astana’nın ikili ticaret kapasitesi yılda 3 ile 5 milyar dolar arasında. 1991’de bağımsızlığını kazanmasından sonra Sovyetler Birliği döneminde tahıl gibi tarımsal ürünlerin tedarikinde önemli merkezlerden biri olan Kazakistan, açık sulara erişiminin olmaması nedeniyle, malları için ihracat transit yolu olarak İran’ın çeşitli iletişim yollarını kullanmıştır.
Aynı zamanda İran’ın ihtiyaç duyduğu bazı tahılların Kazakistan’dan tedarik edilmesi, iki ülkenin yapıcı işbirliği ve yakın iletişim kurmasını sağladı.
İki ülke arasındaki ticaretin değerini artırmayı başaran önemli ürünlerden biri de İran’ın Kazakistan’a ihraç ettiği en eski ve en eski ihraç ürünü olan inşaat malzemeleridir. Kazakistan’ın dış ticaretinin toplam değeri yıllık 95 milyar dolardır. Şüphesiz, doğru bir planlama ile İran, Kazakistan’ın toplam dış ticaretinin yüzde beşini karşılayabilir.
İran ile Kazakistan arasındaki ikili ekonomik ilişkilerin yanı sıra Avrasya Ekonomik Birliği de İran ile işbirliğine teşvik edilmiştir. Kazakistan, son yıllarda Avrasya Ekonomik Birliği’nin en önemli ülkelerinden biri olmuştur.
Bu bağlamda Tahran ve Astana Ticaret Odasının İranlı başkanı ve ekonomi uzmanı Emir Abedi, İran ve Avrasya Ekonomik Birliği ile imzalanan serbest ticaret anlaşmasına atıfta bulunarak şöyle dedi: Dünyada ülkeler kendi aralarında serbest ticaret anlaşmalarına dayalı olarak değiş tokuş yapmaktadırlar çünkü ülke ekonomisinin kapılarını ihracat ve ithalatla açmak ekonomik büyümeyi artırmakta, ihracat ve üretim kapasitelerini geliştirmektedir.
Kazakistan’ın Avrasya Birliği’ne üye ülkeler arasında en büyük ikinci pazar olduğuna da dikkat çeken İranlı ekonomi uzmanı ayrıca şunları vurguladı: ” İran ile kültürel ve tarihi ilişkiler alanında Kazakistan’ın özel bir yeri var ve bu ülke ile ekonomik ilişkilerin artmasını umut edebiliriz.”
Kazakistan’ın Tahran Büyükelçisi Eskhat Urazbay, geçen yıl Kazakistan Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının yıldönümü dolayısıyla Gorgan’da düzenlenen törende ülkesinin Tahran ile ticari ve ekonomik ilişkilerini geliştirme arzusunu açıkladı.
Aynı zamanda, Astana ve Tahran arasındaki işbirliğinin önemi nedeniyle, Kazakistan Cumhurbaşkanı, İran pasaportu sahiplerinin Kazakistan’a vizesiz seyahat edebileceklerini resmen açıkladı, bu da İranlı iş adamlarının Kazakistan’daki varlığını kolaylaştırabilir./
