İran Merkez Bankası Başkanı Muhammed Rıza Ferzin, “İran ile Rusya arasında parasal anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, iki ülke arasındaki ticarette, iki ülkenin para birimleri, döviz piyasasında kararlaştırılan kur üzerinden baz alınacak.” dedi.
Ferzin, İran ile Rusya arasındaki parasal anlaşmanın hayata geçirilmesiyle artık İran ile Rusya arasındaki ticarette parasal ve bankacılık işlemlerinde herhangi bir sorun yaşanmayacağını vurgulayarak, şunları kaydetti: “İran ve Rusya’nın dijital para birimi de ekonomik alışverişlerde kullanılacaktır.”
Buna göre, İran ve Rusya merkez bankaları arasındaki ortak eylem belgesi, “iki ülke arasındaki ticarette ulusal para birimlerinin kullanılması”, “iki ülkedeki bankacılık ve yerel mesajlaşma uygulamalarının SEPAM ve SPFS’ye bağlanma olasılığı”, ve “iki ülkenin kartlı ödeme ağlarının birbirine bağlanması olasılığı” olarak 3 ana başlıkta gerçekleştirildi.
İran Merkez Bankası Başkanı bu konuda şunları hatırlattı: Parasal anlaşmayla işlemler yerel para birimleri olan riyal ve ruble üzerinden yapılacak, başka bir para biriminin kullanılmasına gerek kalmayacak. Bu karar, ülke içindeki ticari alışverişlerde bir sıçramanın başlangıcı olurken, aynı zamanda para biriminin diğer para birimlerine çevrilmesinden kaynaklanan riskleri de azaltıyor.
Rusya’nın ikinci büyük bankası VTB Banka’nın raporuna göre, 2023’ün ilk 9 ayında Rusya ile İran arasındaki ticari ilişkiler, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 arttı. Raporda “Dış ticarette ruble ve riyal gibi ulusal para birimleriyle yapılan finansal işlemlerin payında artış görülüyor.” diye vurgulandı.
İran ve Rusya arasındaki parasal anlaşmanın hayata geçirilmesi aslında, her zaman Beyaz Saray’ın diğer ülkelere uyguladığı siyasi ve ekonomik baskının bir aracı olan ve olmaya devam etmedeki doların hâkimiyetiyle mücadele yolunda atılmış bir diğer büyük ve temel adımdır. Bu nedenle İran ile Rusya arasındaki bankacılık ve parasal ilişkilerin genişlemesi uzun zamandır her iki ülkenin de endişe kaynağı olmuştur. Üstelik Tahran ve Moskova’nın BRICS grubunun önemli üyeleri olması nedeniyle, karşılıklı ticaret anlaşmalarına dayalı ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi bu grubun hedefleri arasında yer alıyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), yakın zamanda yayımladığı bir raporda, dünyadaki çeşitli ülkelerin döviz rezervlerindeki doların payının azaldığını duyurdu.
Aslında çeşitli ülkelerin el ele vermesiyle doların küresel ekonomideki hâkimiyeti giderek azalırken, doların Beyaz Saray’ın diğer ülkelere yönelik siyasi ve ekonomik baskı aracı olarak rolü de dengeleniyor. Bu nedenle ABD yetkilileri buna karşı uyarıda bulundu. ABD’de başkan seçilen Donald Trump, “BRICS ülkeleri doları zayıflatmak amacıyla BRICS para birimi yaratmaya çalışırsa, bu ülkelerden ithal edilen mallara %100 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulundu.
Trump’ın BRICS üyesi ülkelere yönelik tehditlerine rağmen, İran ve Rusya arasındaki parasal anlaşmanın uygulanması da dâhil olmak üzere ticaret, finans ve parasal alışverişlerdeki mevcut eğilimler, finansal işlemlerde ulusal paraların payının artacağını, doların payının ise giderek azalacağını gösteriyor.
