18 Ekim 2023’te İran’ın füze yaptırımları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı Kararı uyarınca sona erdi.
Haziran 2015’te KOEP nükleer anlaşmasının açıklanmasının ardından İran’a uygulanan silah yaptırımlarının 5 yıl sonra yani Ekim 2020’de, füze yaptırımlarının ise 8 yıl sonra yani Ekim 2023’te sona ermesi kararlaştırıldı.
Esasen İran’ın füze cephaneliği savunma amaçlıdır, İran’ın caydırıcılık doktrini doğrultusunda oluşturularak, balistik füzelerin yeteneklerini geliştirmek amacıyla İran’ın füze testleri de yapılmaktadır. İran İslam Cumhuriyeti, savunma doktrininin caydırıcılık ve savunmaya dayalı olduğunu vurgulayarak, meşru müdafaa amaçlı füze programını genişletme hakkına sahip olduğunu vurgulamıştır.
İran, füze kabiliyetinin genişletilmesi ve iyileştirilmesi konusunda yerli uzmanlara ve iç potansiyeline güvendi ve Amerika ve batılı ortaklarının, İran’ın füze geliştirmesini veya bu alanda gerekli malzeme ve parçaları elde etmesini engellediği iddiasıyla uyguladığı yaptırım kararları da hiçbir zaman İran’ın füze geliştirmesinde aksama yaratmayı başaramadı.
İran artık dünyanın en büyük füze güçlerinden biri.
Batı Asya meseleleri uzmanlarından Vladimir Sajin şöyle diyor: Tahran, Amerika yaptırımlarına füze programını güçlendirerek karşılık verdi ve Amerika’nın da İran’ın füze programını yaptırımlar yoluyla durdurma çabaları sonuçsuz kaldı.
Amerika, her zaman ileri teknolojileri tekeline almak isteyen Avrupalı müttefikleriyle birlikte, İran’ın füze gelişimini engellemeye çalıştı. 4+1 grubuna üye olan Avrupa Birliği ve Avrupa Troykası ülkeleri yani Almanya, Fransa ve İngiltere, Amerika ile birlikte silah ve füze yetenekleri konusunda her zaman olumsuz yaklaşmış ve İran’ın çalışmalarının illegal olduğunu göstermeye çalışmışlardır. Bu bağlamda Avrupalıların da anlaştığı Amerika’nın temel taleplerinden biri İran’ın füze programının durdurulmasıdır.
Avrupa’nın KOEP nükleer anlaşmasının korunmasını desteklediği iddiasına rağmen Avrupalılar, İran’ın caydırıcı nitelikteki füze kapasitesi konusunda Amerika ile aynı doğrultuda bir duruş sergiliyor. Bu bağlamda Avrupa Konseyi, 17 Ekim Salı günü yaptığı açıklamada, AB üye ülkelerinin, İran’a yönelik silah ve füze alanında daha önce uygulanan ve 18 Ekim’de sona erecek olan BM yaptırımlarını sürdürmeye devam edeceğini duyurdu. Avrupa Konseyi’ne göre İran’a yönelik bu yaptırımlar yeni değil ve daha önce nükleer anlaşma kapsamında iptal edilen Avrupa Birliği yaptırımlarının durumu da değişmiyor.
Avrupa Troykası daha önce İran’ın “nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerine uymamaya devam etmesi” nedeniyle BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarını sürdüreceklerini iddia etmişti. Bu yaptırımlar, İran’ın nükleer savaş başlığı taşıyabilen balistik füzeler üretmesini, İran’dan insansız hava aracı ve füze satın almasını veya bu silahları İran’a satmasını yasaklıyordu. Fakat KOEP anlaşmasına göre bu yaptırımlar 18 Ekim’de sona erdi.
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı sözcüsü “Nasır Kenani”, Avrupa Birliği Konseyi’nin KOEP’ın uygulanmasının 8. yılında 18 Ekim 2023’de Birliğin yükümlülüklerini yerine getirmeme kararına tepki olarak şunları söyledi: Avrupa Birliği Konseyi’nin bu eylemi, Birliğin ve üç Avrupa ülkesinin KOEP ve 2231 sayılı Karar kapsamındaki yükümlülüklerinin açık bir ihlalidir ve kötü niyetli bir eylemdir.
Artık İran’ın silah ve füze yaptırımlarının sona ermesiyle birlikte Tahran, silah ve füze geliştirme alanında çeşitli girişimlerde bulunabilecek ve aynı zamanda silah ithalatı ve ihracatı konusunda da herhangi bir kısıtlamaya maruz kalmayacak.
