Geçen zaman, Amerika’nın İran petrol ihracatını sıfır edeceği yönündeki iddialarının hesap hatası olduğunu göstermektedir.
Trump Mayıs ayında Kapsamlı Ortak Eylem Planından(KOEP) çekildiğini ve 3 aylık ile 6 aylık zaman dilimlerinde İran’a uygulanan ve daha sonra askıya alınan ambargoların geri getirileceğini söyledi.
Trump defalarca İran’dan petrol ithal eden ülkelerin 4 Kasım tarihine kadar alımlarını durdurmalarını bunu yapmamaları durumunda onları kötü sonuçların bekleyeceği tehdidinde bulunmuştur.
Uzmanlara göre zaman geçtikçe Amerika’nın bu politikasının geçersizliği ispatlanmaktadır. Uzmanlara göre dünya petrol piyasaları İran petrolünün boşluğunu doldurmakta yetersizliğin yanında, İran petrolünün esas ithalatçıları da tam olarak petrol alımını durduramayacaklardır.
Amerika da eleştirilerin artması ve İran’ın dünya enerji piyasasından bir kenara bırakacağını anlamakla birlikte bu politikalarını gözden geçirmeye ve çeşitli petrol muafiyetleri vermeye çalışmaktadır.
Washington Free Beacon İnternet Sitesi Trump yönetiminin bazı ülkelere İran petrolünü alma izni vermeyi kabul etmiştir. Bazı Amerikan yetkilileri yaptıkları açıklamalarda Trump yönetiminin İran aleyhindeki ambargoları şiddetlendirme iddiasına rağmen bazı ülkeler İran petrolünü ithal izni vereceğini belirttiler.
İran petrolünün en büyük müşterisi olan Çin, İran’dan 600 bin varil petrol ithal etmektedir. Bu ülke geen ambargolarda İran petrolünün yüzde 40’ını alıyordu fakat KOEP sonrası ithalatını arttırdı. Çin tüm baskılara rağmen İran’dan petrol alımına devam edeceğini bildirmektedir.
İran’ın en büyük ikinci petrol müşterisi olan Çin, şu ana kadar Amerika baskıları karşısında direnmiştir. Hintli yetkililer Amerikan ambargoları başlamadan önce Amerika’da muafiyetler almayı umduklarını belirtmekteler. Hindistan Kasım ayında İran’dan 9 milyon varil petrol ithal etmeyi planladığını bildirmiştir.
Kuzey Denizinde bulunan Reham Doğalgaz sahası İran ve İngiltere’ye aittir. Bu saha İngiltere gazının yüzde 5 ile yüzde 7’sini temin etmektedir ve İngiltere için önemli bir sahadır. Amerika’nın uyguladığı ambargolar çerçevesinde bu sahadaki faaliyetlerin de durdurulması gerekirdi fakat İngiltere baskıları ile Amerika bu sahada çalışmaya izin vermiştir. İznin 31 Ekim 2019 tarihine kadar geçerlidir ve uzatma imkanı da bulunmaktadır.
Avrupa ülkeleri de ambargolara rağmen İran’dan petrol alımını devam edeceklerini ve ödemelerle ilgili özel bir mekanizma oluşturacaklarını bildirmişlerdir.
Japonya petrol ihtiyaçlarının yüzde 5.5’luk kısmını İran’dan temin etmektedir. Japonya’nın son 5 ayda İran’da ithal ettiği petrol miktarı sürekli artış göstermektedir. Bu ülkenin Ağustos ayında İran’dan ithal ettiği petrol miktarı bir önceki yıla nazaran yüzde 65 artış gösterdi.
Japonya’da Amerika’dan o ülke rafinerilerini ambargolardan muaf tutmasını istemiştir.
İran’ın önemli petrol müşterilerinden biri Türkiye’dir. Amerika Türkiye’den de İran’da petrol ithalatını durdurmayı istemişti fakat Türkiye yetkilileri bu isteği reddederek Ankara’nın Amerika ambargolarını uygulamaya mecbur olmadığını belirtmişlerdi.
Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın, Bloomberg kanalına yaptığı açıklamada İran’ın Türkiye için önemli ortak olduğunu belirtti.
Kalın, ‘’Ankara, İran’ı kendisi için önemli bir ticari ortak olarak görmektedir ve İran ile olan petrol ve gaz anlaşmalarından vazgeçmeyecektir. Türkiye her zaman kendi menfaatleri doğrultusunda hareket edecektir’’ dedi.
İran’ın geleneksel petrol müşterileri arasında sadece Güney Kore 3 aydan beri İran’dan petrol alımını durdurmaktadır. Bu ülke Amerika ile ambargolardan muaf tutulmak için müzakere yapmaktadır.
