Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ECO üyesi ülke dışişleri bakanları toplantısının 26.’sı Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te dün başladı.
ECO Dışişleri Bakanları toplantısında aralarında İran, Türkiye, Pakistan, Azerbaycan Cum., Türkmenistan, Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan’ın da bulunduğu üye ülkelerin bakanları ve temsilcileri katıldı. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ECO’nun başka bir üyesi olan Afganistan bu toplantıya katılmadı. ECO dışişleri bakanları toplantısı, üyelerden birinin ev sahipliğinde üye ülkelerin dışişleri bakanlarının katılımıyla yılda bir kez yapılır.
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ECO bölgesel bir teşkilattır. Teşkilatın önemli hedefleri arasında bölge içi ve bölge dışı ticaretin yaygınlaştırılması ve bu örgüte üye ülkelerin ticaretini dünya ticaretine entegre etme çabası şeklinde açıklanmıştır. Bölgesel ticaret, ulaşım ve transit geçişin genişletilmesi ve enerji konularında işbirliği, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’nın diğer öncelikleri arasında yer alıyor. Bu teşkilat hali hazırda 440 milyon nüfuslu ve 8 milyon 620 bin 697 kilometrekare alana sahip zengin petrol, doğalgaz ve endüstriyel tesislere sahiptir. ECO’nun üye ülkeler için en önemli rolü ekonomik ilişkileri genişletmektir.
Bu bağlamda ekonomi uzmanı Sohrab Delangiz şöyle anlatıyor: Birkaç ülke arasındaki bölgesel ve yerel toplantılar, ECO üyesi ülkeler için büyük kazanımlar sağlayabilir. Bu nedenle üye ülkeler ortak ekonomik fırsatlara ve tehditlere sahip olup, birbirleriyle ekonomik işbirliği yapmaları halinde bu işbirliğinden yerel olarak yüksek faydalar elde edebilirler. Bu faydalar hem olumlu faydaların sağlanmasına ve hem de çevre sorunları, sınır meseleleri ve toz bulutları gibi muhtemel zararların şekillenmesini engeller.
Fakat ECO’nun bölgesel işbirlikleri bir çok ekonomi-siyasi engelle karşı karşıya bulunuyor. İşte söz konusu engeller nedeni ile ECO üyeleri istenilen karşılıklı işbirliği düzeyine ulaşamamışlardır. Gümrük engellerinin kaldırılması ve ECO iç kanunlarının uyumlu hale getirilmesi ECO tüzüğünde bile üyeler tarafından üzerinde durulan hususlar arasında yer almaktadır. ECO’nin temel engellerinin bu ülkelerin iç hukuklarından kaynaklandığı ve bu ekonomik örgütlenmeye sahip ülkelerin yetkililerinin bu alanda daha fazla çaba göstermesi gerektiği açıktır.
Bu arada ECO kurucu üyeleri olan İran, Türkiye ve Pakistan ise karşılıklı ekonomi, ticari, enerji, transit ve taşımacılık gibi bazı alanlarda iyi ve yapıcı işbirlikleri gerçekleştirmeyi başarmışlardır. Aynı zamanda, ECO üyeleri arasında en güvenilir ECO üyesi ülkelerden biri olan İran, bölgesel iş birliğini güçlendirmek için ekstra çaba sarf ediyor.
Örneğin hali hazırda ECO ticaret ortalaması yılda 10 üye ülkesi arasında gerçekleşen 60 milyar dolardan daha fazladır. Geçen yılın ilk yarısında İran’ın ECO üyesi ülkelerle ticaret hacmi 9 milyar doları aşmış ve bu iş birliği hacmi İran’ın ECO dış ticaretinde ikinci sırayı kaydetmesine neden olmuştur. Petrokimya, polimer ürünleri, otomotiv, teçhizat, halı ve el sanatları, İran’ın ECO üyesi ülkelere yaptığı başlıca ihracat kalemlerini oluşturuyor.
ECO ekonomik teşkilatına üye ülkelerin ortak tarihi ve kültürel mirasa sahip dünyanın en hassas bölgelerinden birinde yer aldığını göz ardı etmemeliyiz. Bu nedenle ECO üyeleri dünyanın ekonomik kutuplarından biri olma özelliğine sahiptir. Dünyanın coğrafyasına geniş çaptan atılan bir bakış, büyük küresel birliklerde bölge içi ticaretin önemli ölçüde büyüdüğünü göstermektedir.
Buna rağmen ECO ülkeleri arsında yapılan ticaret hacmi fazla açıklanmıyor. Hal bu ki ECO üyelerinin gücü, üyelerin kullandığı bölge için ticaretten daha fazladır.
ECO üyesi ülkeler ekonomik kalkınma için uygun platformlara sahiptir. ECO Dışişleri Bakanları Konseyi’nin Taşkent’te yapılan toplantısında, bu ekonomik teşkilatın en yüksek karar organı olan Teşkilat üyelerinin kalkınma ve ilerleme alanında etkili kararlar alabilmesi beklenmektedir./
