İran ve Avrupa’nın İran’ın Bercam Nükleer Anlaşmasından kaynaklanan ekonomik çıkarlarını garanti altına almak için özel bir mali mekanizma hazırlığı için yaptıkları istişarelere ve görüşmelere paralel olarak Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı da bir kez daha İran’ın bu nükleer anlaşmaya bağlı kaldığını açıkladı.
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif Perşembe günü İtalya Dışişleri Bakanı Enzo Moaverp Milenesi ile Roma’daki görüşmesinde Amerika’sız bir Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması yönündeki çabalar ile ilgili konuştu.
Aynı günde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Yukiya Amano da Ajansın Hakimler Konseyi’ne gönderdiği raporda şöyle bir açıklamada bulundu:”İran Bercam Nükleer Anlaşmasındaki yükümlülüklerini yerine getirmiştir. “
Sözkonusu açıklama, Amano’nun bu konudaki 14’üncü açıklamasıdır. Amerika’nın kural ihlali yaptığının doruk yaptığı bir dönemde İran’ın bu yapıcı tutumu, Avrupalıların Bercam Nükleer Anlaşmasını korumak yönündeki çabalar çerçevesinde İran ile daha yakın ilişkiler kurmasında neden olmuştur. Böyle aktif uluslararası diplomasisi ürünü olan Bercam Nükleer Anlaşması korunmak istenmektedir.
Bu çerçevede Avrupa ülkeleri özellikle de Britanya, Fransa ve Almanya yetkilileri ve İranlı yetkililer arasındaki görüşmeler sayısı artmış, böylece Tahran ve Avrupa ülkeleri başkentlerine siyasi ziyaretler de ciddi derecede artmış kaydetmiştir.
Zarif İtalya’ya gitmeden önce Britanya Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt Pazartesi günü Tahran’a gelip İranlı yetkililer ile Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması meselesini görüşmüştü.
SPV adı ile bilinen Avrupa’nın özel mali mekanizmasının yürürlüğe girip uygulanması halinde bu durumu devam etmesi beklenir aksi halde Tahran da milli çıkarları çerçevesinde kendi kararlarını alacaktır.
Avrupa’nın Amerika’nın siyasi ve ekonomik baskılar karşısında bağımsız davranabilmesi, Avrupalılar için de hayati bir sınavdır. Bu vesile ile Avrupalılar, bir uluslararası diplomasisi ürünü olan Bercam Nükleer Anlaşmayı bağımsız bir şekilde savunabilirler.
UAEK Başkanı’nın İran’ın Bercam Nükleer Anlaşması yükümlülüklerini yerine getirmesine dair açıklamalarına bakıldığında Bercam Nükleer Anlaşmasının bekasının artık Avrupalıları doğrudan ilgilendirdiğini gösteriyor. Avrupalılar, Amerika’nın bu uluslararası anlaşmadan çekilerek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 kararını ihlal etmesine karşı pratik adımlar atmak zorundadır.
Bu doğrultuda İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Irakçi şöyle bir konuya vurgu yapmaktadır.:” İran, Bercam Nükleer Anlaşmasından doğan bütün yükümlülüklerini yerine getirmekle kendi sorumlu kimliğini ispatlamıştır. Artık Avrupalı taraflar da Amerika’nın mali ve parasal meselelerden bir silah misali yararlanarak kendi tek taraflılığını uluslararası topluma dayatmasına müsaade etmemelidir. “
Trump Amerika’sının tek taraflılığını sürdürmesi Avrupa’nın lehine olmayacaktır. Zaten Avrupalılar Bercam Nükleer Anlaşmasını Avrupa güvenliği meselesi ile ilgili bilirler. Bu yaklaşım çerçevesinde ise Avrupalıların özel mali mekanizmanın hazırlanması ve uygulanmasındaki her türlü ihmal sonunda Avrupalıları ilgilendirecekti.
İran Dış İlişkileri Stratejik Konseyi Başkanı bir kaç gün önce Alman uzmanlarla yaptığı bir görüşmede bu konu ile ilgili şöyle bir açıklamada bulundu:” Avrupa Batı Asya’nın komşusudur. Avrupa’nın güvenliği bu bölgedeki güvenlik ile doğrudan bağlantılıdır. Bundan dolayı Bercam Nükleer Anlaşmasının hem bölge güvenliği hem de Avrupa’yı etkileyeceği unutulmamalıdır. “
Her halükarda bu günlerde İran’ın en fazla ilgi odağında yer alan mesele Avrupalıların Amerika’nın baskılarına rağmen ne kadar sorumluluk üstleneceğidir.
Bercam’ın bugünkü durumu, Amerika’nın yeni yaptırımları ve Avrupa’nın özel mali sisteminin yürürlüğe geçmemesi göz önünde bulundurulduğunda devamlı olmayacağı ortadadır.
Avrupa Birliği ve Bercam Nükleer Anlaşmasının başka tarafları da bu uluslararası anlaşmanın korunması için İran’ın ekonomik çıkarlarının korunması gerektiğini de iyice anlamış durumdadırlar. İran ve Avrupa arasındaki bu yoğun istişareler ve görüşmeler de aynı çerçevede değerlendirilmelidir.
