Aşura Kültürü'nün İmam Humeynî'deki Tecellileri Bölüm 14 / 73

Aşura Kültürü ve Onu oluşturan temel unsurlar (Kelimeler-Kavramlar)

BİRİNCİ BÖLÜM

AŞURA KÜLTÜRÜ VE ONU OLUŞTURAN TEMEL UNSURLAR (Kelimeler- Kavramlar):

Hiçbir varlığın üstlenmeye cür’et edemediği, çok ağır sorumlulukları muhtevî bulunan İlâhî emanet misyonunu (gerek, cehaletinden; gerekse İlâhî takdir gereği) üstlenmiş bulunan ben-i Âdem‘in tarihini (siyasî, içtimaî, askerî, iktisadî, hukukî, fikrî ve ideolojik.. tüm boyutlarıyla) vücûda getiren ve onun mutlak âmili olan iman-küfür, tevhid-şirk, hak-batıl, hidayet-dalalet mücadelesinin, tarihî iki tecelli unsuru ve taallukatı vardır. Ki biri; mekân, diğeri de zamandır. Öz Muhammedî İslam literatüründe, birini Kerbela, diğerini de Aşura sembolize etmektedir. Bu İlâhî sır ve hikmete mebnidir ki; Eimme-i Ma’sume (as) tarafından, bu İlâhî ve tarihî hakikat; “her yer Kerbela, her gün Aşura!…” diye ifade edilmiş, İslamî mücadelenin mekân ve zaman mefhumu, gayet öz ve veciz bir tarzda dile getirilmiştir…

Ayn’el-yakin ve hakk’el-yakin bir kemalat-ı imaniyyenin hâsılâsı olan ma’rifet, muhabbet ve İlâhî kurbiyyetin intac ettiği ve merbut kıldığı;.. zat, sıfat ve efal boyutlarıyla Tevhid-i Uluhiyyet ve Rububiyyet’e müteveccih Ubudiyet-i mutlakanın ve kâmilenin (kalbî, aklî, ruhî, kavlî, ve fiilî..) tüm enva’ının ve esasının;.. ve tüm boyutlarının ve tecellilerinin kültürünü teşkil edip oluşturduğu Aşura‘nın (bir nokta olarak) dışa yansıyan üç mertebesi ve merhalesi vardır:

a-) Hal… Yani, mevcut durum-vaziyet-ortam ve atmosfer!… Bunu, mekân özelliği taşıyan Kerbela sembolize etmektedir…

b-) Sibak veyahut mebdi!…Yani, ön-önü-öncesi-başlangıcı.. ta’bir caiz ise kısacık mazisi!… Ki; Kerbela öncesi sahib olunan İlâhî ve İslamî oluşum ve potansiyel manevî güç!.. Bu zindeliği, kıyam temsil etmektedir. (Bu kıyamın düşmanla yüzyüze gelinmesinde sarfedilen azim-gayret ve faaliyete ise, (değişik boyutlarıyla) cihad denmektedir…).

c-) Siyâk!…Yani, sonu-sonrası ve neticesi!.. ta’bir caiz ise, sonsuz âti ve müstakbel!…Bunu da, iki hayırlı neticeden biri olan, şehadet mutluluğu, temsil etmektedir…

Bunların da tek ve mutlak bir ille-i gaiyesi vardır. Ki, o da, İlâhî evamiri ve farizayı (İlâhî emaneti) eda ve ifa ederek, İlâhî rızaya ve marziyata nail olmaktır;.. “Ey nefs-i mutmainne! Dön Rabbine; razı etmiş ve razı olunmuş olarak!.. Gir (sâlih) kullarımın arasına, gir cennetime!…” (El-Fecr(89): 27-30); İlâhî çağrısına lebbeyk!.. demektir…

Aşura Kültürü’nün anlaşılmasında çok önemli katkıları olacak olan mezkür kelime ve kavramların şerh ve izâhının (kısmen de olsa) yapılmasını gayet elzem ve zarurî olarak mülâhaza ediyoruz, şöyle ki:

Aşura’nın; onuncu gün anlamında olduğu, ıstılah olarak da Mübarek Muharrem Ayı’nın onuncu günü için (alem olarak) kullanıldığı, hepimizin ma’lumudur. Ve; ciğer-sûz Kerbela vak’asının-fâciasının, gayet elim ve hâzin şekilde neticelendiği gündür…

Zat-ı Uluhiyetin (cc), Esma ve Ef’alinin tecelligâhı olan kâinat kitabında tezâhür eden ihya ve imate, ibka ve iaşe.. alanlarında kendini gösteren tahavvülat, tağayyürat ve teceddüdat;.. İlâhî kaderin ve şuunatın cilvesi olan dehr-zaman nehrinde akıp gitmekte, tezgahında dokunup işlenmekte[1] böylece; Tecelli-i Esma-i İlâhîyye, değişmez-ezelî fonksiyonunu icrâ etmektedir…

Zamanın (dehrin), mahlûkat açısından, (zahiren) firak ve zevalinde mündemiç bulunan, bu eskitip-yeniletici misyonu ve özelliği, tarihin bazı dönemlerinde olağanüstü ve olağan dışı bir görünüm arzetmiş, bu da Kur’an-ı Kerim’de eyyamullah olarak tesmiye edilmiştir…[2]

Müsbet ve menfî, ni’met ve nikmet, saadet ve felaket gibi.. muhtelif boyutları bulunan eyyamullahın bu boyutları, bazen ayrı ayrı, bazen de birlikte aynı olayda tecelli etmektedir…[3]

Kerbela Olayı‘nın ve Aşurası‘nın, bilinen belâ-musibet ve felaket..’ boyutunun ve cephesinin zıddının, yani bir de ni’met-saadet-zafer ve nusret.. yüzünün ve cephesinin de bulunduğu, hatta bunun diğer elim ve hâzin cephesinden daha müessir bir hüviyet ve netice arzettiği, geçen asırlar süresince ve bilhassa günümüzde daha iyi ve daha net bir şekilde anlaşılmış bulunmaktadır…

Bu önemli noktayı da göz önünde bulundurarak, Aşura’nın bütünlüğünü oluşturan ve İlâhî, kültürünün teşhirgâhı ve aracı durumunda bulunan Kerbela, kıyam ve şehadet kavramlarını (konuyla doğrudan ilgilerinden dolayı) kısmen mufassal; iman ve cihad gibi.. kavramları da gayet mücmel bir tarzda ifade ederek, konuya açıklık getirmeye çalışacağız, inşaallah…:

Tıf Çölü’nün adının verildiği Kerbela, lügat yönünden birleşik bir kelime olup, iki ayrı kelimeden oluşmaktadır: kerb ve belâ!…

a-) Kerb: Dert, keder, hüzün, gam-gusse, mihnet-meşakkat, sıkıntı ve musibet gibi, lügavî anlamları taşımaktadır.[4] Hak ile batıl arasındaki tarihî mücadelede kullanıldığı takdirde; ağırlıklı olarak ruhî ve manevî baskıları, sıkıntıları, tahkir-tazyik ve isyanları ifade etmekte, İslam’ın yüce hakikatlarına karşı çıkan inkârcıların bu tavırlarından dolayı, İslam önderlerinin hüzün ve kederlere gark olmalarını simgelemektedir. Örneğin: “Daha önce Nuh da duâ etmiş, biz onun duâsını kabul etmiştik. Böylece, kendisini ve çevresini ‘kerb-i azim’den kurtarmıştık. Onu, ayetlerimizi inkâr eden kavminden korumuştuk. Gerçekten onlar, fena bir kavim idi; bu yüzden de topunu birden gark ettik!…” [Enbiya(21): 76-77]. Burada, Hz. Nuh’un, kâfirlerin inadından ve inkârından bîzâr olmuş, hüzün ve kederi, artık tahammül sınırını aşmış, bundan dolayı da onların aleyhine duâda bulunduğu, tufanın vukuu sonucu, hem onların küfür ve tuğyanlarının baskısından ve sıkıntısından, hem de ğark olmaktan kurtulmuş olduğu ifade edilmektedir. Ki; bu maddî ve manevî, menfî fiil-durum ve atmosfer, kerb-i azim olarak nitelendirmiş, bunun da; tevhid mücadelesi yolunda gerçekleştiğine dikkat çekilmektedir…

b-) Belâ: Her türlü maddî ve manevî illet, maraz, fitne, musibet, felaket, darlık-kıtlık-sıkıntı, zulüm-işkence-ölüm, imtihan-deneme-sınama, şerr.. gibi anlamlara gelmektedir. Bunlar, doğrudan tekvinî dediğimiz semavî-arzî de olabilir; değişik insanların, toplumların ve tağutî güçlerin eliyle ve vasıtasıyla da olabilir…

Konuyla ilgili pek çok ayetten bir-ikisini örnek olarak vermek faydalı olacaktır:

“Hatırlayın ki, sizi Fir’avn ailesinden kurtardık. Çünkü onlar, azabın kötüsünü size reva görüyorlar; yeni doğan erkek çocuklarınızı boğazlıyorlar, kızlarınızı da hayatta bırakıyorlardı. Ve size reva görülenlerde, sizin için, Rabbinizden azim bir belâ (belâun azim) vardı!…” [Bakara (2): 49];

“Andolsun ki, sizi biraz korku, açlık ve mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz azalma ile ‘ibtilâ’ (imtihan) eder, deneriz. Sen sabredenleri müjdele!… İşte, o sabredenler, kendilerine bir ‘musibet’ isabet ettiği zaman, ‘biz, Allah içiniz (Allah’a  aidiz),   biz   muhakkak  ki   O’na   döneceğiz!…   İşte; Rablerinden ‘salatlar’ ve ‘rahmetler’ hep onların üzerinedir ve onlar hidayeti bulmuş olanlardır!… [Bakara (2): 155-157][5]

Tabiî ki bu ibtilâ ve imtihanlar, değişik sebep ve saiklerden dolayı olabilir. En önemlisi, İslamî mücadelede, karşılaşılan zorluklara, tazyiklere, belâ ve musibetlere karşı sabır-sebat ve azimle mukavemette bulunmak, makam-ı şehâdete ulaşıncaya kadar o yolda sıdk-u sadakatle yürümektir.

Kısaca anlamları belirtilen kerb ve belâ terimlerinin müradifleri olan, fitne, imtihan, hüsran, musibet, hesap gibi kelime ve kavramların anlamları da, nazar-ı itibâra alır ve hepsini küllî planda tek çizgi ve dairede birleştirerek müşterek ve şümullü bir anlam verirsek, Kerbela‘nın mana ve mahiyeti daha iyi anlaşılır. Ayrıca, buna; hal-durum-ortam ve atmosfer de eklenmeli; susuz – ıssız çöl, çorak arazi ile Şecere-i Habise ve Mel’une’nin Kelime-i Habise’si (habis sözlü-niyetli-amelli silahlı çeteleri)’nin kol gezdiği bir sahranın vahşet-engiz manzarası ve anlamı da yüklenmeli ki, Kerbela’nın şümulü daha da vüs’at peyda etsin!…

İşte; bu mütalaa ve mülahazalar müvacehesinde, Kerbela‘ya bakacak olursak; a-) Kerbela’nın ferdî boyutu, b-) İçtimaî boyutu; olduğunu görürüz…


[1] İnsan/Dehr(76): 1-5. 94

[2] İbrahim(14): 5.

[3] “Hani Musa kavmine şöyle demişti: ‘Allah’ın üzerinizdeki ni’metini hatırlayın!; Hani o sizi, ‘Al-i Fir’avn’dan kurtarmıştı, onlar sizi en dayanılmaz işkencelere uğratıyor, kadınlarınızı sağ bırakıp erkek çocuklarınızı boğazlıyorlardı. Bunda, sizin için Rabbinizden büyük bir ‘ibtila’ vardır!” [İbrahim(14): 6]; Ayrıca örnek için bakınız; Ahzab(33): 9- 14; Kasas (28): 4-6; Bakara(2): 49; A’raf (7): 141; Enfal (8): 17; Duhân (44): 33; Saffat (37): 106, 115; Enbiya (21): 76;…

[4] Bakınız; Enbiya(21): 76; Saffat (37): 76, 115; En’am (6): 76;.. El-Müfredat: 645; Lisan’ul-Arab: 1/711-715; El- Mu’cem’ul-Vesît: 787; El-Müncid: 679.

[5] Daha geniş anlamları için bakınız; A’raf(7): 141; Enfal(8): 17; İbrahim(14): 6; Saffat(37): 106; Duhân(44): 33;.. ‘İştikakları’: a-) Belev için bakınız; Al-i İmran(3): 186; Bakara(2): 155; En’am(6): 165; Maide(5): 48, 94; A’raf (7): 163-168; Yûnus(10): 30; Hûd(11): 7; Nahl(16): 92; Kehf(18): 7; Nemi (27): 40; Enbiya(21): 35; Muhammed(47): 4, 31; Mülk(67): 2; Kalem(68): 17 b-) Beliyye için; Enfal(8): 17; Tank(86): 9; c-) İbtila için; Bakara (2): 124; Al-i İmran(3): 152, 154; Nisa (4); 6; Ahzab(33): 11; Fecr(89): 15-16; İnsan/Dehr (76): 2; Muhtelit (katışık) anlamlar için; El-Müfredat: 79-80; El-Müncid: 46-47; Lisan’ul-Arab: 14/83-88; El-Mu’cem’ul-Vesît: 70;…

İçindekiler

Aşura Kültürü'nün İmam Humeynî'deki Tecellileri

  1. 1Yayıncıdan
  2. 2Sunuş
  3. 3Giriş
  4. 4Mukaddime
  5. 5Mübahele Ayeti
  6. 6Velayet (Hizbullah) Ayetleri
  7. 7Tathir Ayeti
  8. 8Mevedded Ayeti
  9. 9Kevser Suresi
  10. 10Kelime-i Tayyibe ve Şecere-i Tayyibe Ayeti
  11. 11Şecere-i Mubareke Ayeti
  12. 12Esbat ve Nukeba Ayetleri
  13. 13İstihlaf ve Veraset Ayetleri
  14. 14Aşura Kültürü ve Onu oluşturan temel unsurlar (Kelimeler-Kavramlar)
  15. 15Kerbela'nın Ferdî Boyutu
  16. 16Kerbela'nın İçtimaî Boyutu
  17. 17Kıyamın Anlamı ve Boyutları
  18. 18Kıyam'ın Müsbet ve Muvafık Boyutları
  19. 19Kıyam'ın menfî ve muhalif cephe boyutları
  20. 20Şeytanî güçlerin yıkıcı faaliyet alanları ve türleri
  21. 21Şeytanî Güçlerin Destekçileri
  22. 22Şeytanî Güçlerin ve Düzenlerin Taktikleri
  23. 23İman, Mahiyeti ve Hakikati
  24. 24İslam'da Cihadın Yeri ve Önemi
  25. 25İslam'da Şehid ve Şehadet
  26. 26Aşura Kültürü ve Mahiyeti
  27. 27I - İmanın Muhtelif Boyutları
  28. 28II - Cihadın Muhtelif Boyutları
  29. 29III - Şehadetin Muhtelif Boyutları
  30. 30İmam Humeynî(ra)'nin Şahsiyetinde Aşura Kültürü'nün Tecelli Boyutları
  31. 31Her yer Kerbela her gün Aşura!...
  32. 32İran Kerbelası'nda 'Aşura Kıyamı'
  33. 33İmam Humeynî(ra)'nin ilk 'Kıyama Hazırlık Bildirisi'
  34. 34İran'da İlk Fiilî-Kanlı Kıyamın Başlangıcı
  35. 35İmam Humeynî(ra)'nin Kıyamî Mesajlarından Nuranî ve İlâhî Huzmeler
  36. 36İslam İçin Tehlike Arzeden Durum
  37. 37İsrail Uşaklarının (Bahailerin) Ülkenin Birçok Önemli Makamını Ele Geçirmeleri
  38. 38Bizim Asıl Baş Belamız, Şah ve İsrail'dir!
  39. 39İslamî Maksatlar-Gayeler Yolunda Korkmak, Dinsizliğin Alâmetidir
  40. 40İslam'ın Kudreti
  41. 41Devletin, Fakirlerin Durumuna İlgisizliği
  42. 42Rejimin Hilelerinden Biri de İslamî Üniversiteyi Tesis Etmesidir!
  43. 43İşgalci İsrail ile Anlaşma
  44. 44Bir 'Aşura' Meydana Getirin!
  45. 45Uzun Süreli Savaşta Mukavemet
  46. 46Emperyalizmin Fikrî ve Ahlâkî Etkilerinin Giderilmesi
  47. 47Siyasî İnkılabın Gerekliliği
  48. 48Saray Adamı Olan Ahundları (Mollaları) Kovunuz!...
  49. 49Zalim Yönetimleri Yıkalım
  50. 50Dünya Müslüman ve Mustaz'afları, Kendi Haklarını Alabilmek İçin Kıyam Etmelidirler
  51. 51Nefsin İsteklerine Bağlı Olmamak
  52. 52Süpergüçler-Müstekbirler
  53. 53Yabancılar
  54. 54Kara ve Kızıl Sömürü
  55. 55İsrail'in Yok Edilmesi Gerekir
  56. 56İslam ve Siyaset
  57. 57Demokrasi ve Demokratik Cumhuriyet
  58. 58Ruşen-fikirliler/Aydınlar
  59. 59Taleganî'nin Defni ve Aydın Olmak
  60. 60İslam'ı, Asr-ı Saadet'teki Gibi Yürürlüğe Koymak Gerek
  61. 61İslam Çok Azizdir
  62. 62Sıkıntılar Amerika'dan Kaynaklanmaktadır
  63. 63Şiî-Sünnî İhtilafı Çıkaranlar Sömürünün Elleridir
  64. 64İman Daima Üstün Gelmiştir
  65. 65Kadınlar, Kıyamda Erkeklerle Omuz Omuzadır
  66. 66Şehadet Büyük Kurtuluştur
  67. 67Şehadet Allah İçin Kıyamdır
  68. 68Bizim Feryadımız, Mahrumların ve Yalın Ayaklıların Feryadıdır!
  69. 69I - Hayat, İman'dır
  70. 70II - Hayat, Cihad'dır
  71. 71III - Hayat, Şehadettir
  72. 72Aşura'nın, İslam İnkılabı'nda yankılanan ilâhî mesajı!...
  73. 73İslam İnkılabı, Hüseynî ve Zeynebî mekteb'in ve mesajın, nuranî yankılanışı; ilâhî şahlanışı ve canlanışıdır!...

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir