K

KISKANMAK

GÜZEL AHLÂK

2/ el-Bakara -83- Şol vakit İsrâiloğullarından söz alıp: “ALLÂH’dan başkasına ibâdet etmeyin. Anneye babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara güzel muâmele edin, insanlara tatlı söz söyleyin, namazı hakkıyla edâ edin, zekâtı verin” demiştik. Sonra pek azınız hariç, sözünüzden döndünüz. Hâlâ da yüz çevirmektesiniz.

177- Yüzlerinizi bazen doğu, bazen batı tarafına çevirmeniz erginlik değildir. Fakat eren o kimselerdir ki; ALLÂH’a, âhiret gününe, meleklere, kitaba ve bütün Peygamberlere îmân edip, yakınlığı olanlara, öksüzlere, yoksullara, yolda kalmışa, dilenenlere ve esirleri kurtarmaya seve seve mal verirler. Namazı kılarlar, zekâtı verirler. Bir de andlaştıkları zaman sözlerini yerine getirenler, hele sıkıntı ve hastalık durumlarında ve harbin şiddetli zamanında sabır ve kararlılık gösterenler var ya, işte doğru olanlar da bunlardır, korunanlar da bunlardır.

5/ el-Mâide -8- Ey îmân edenler! Hakk’tan yana olup var gücünüzle ve bütün işlerinizde adâleti gerçekleştirin ve adâlet numûnesi şâhidler olun! Bir topluluğa karşı, içinizde beslediğiniz kîn ve öfke, sizi adâletsizliğe sürüklemesin. Âdil davranın, takvâya en uygun hareket budur. ALLÂH’a karşı gelmekten sakının! Çünkü ALLÂH yaptığınız her şeyden haberdardır.

6/ el-En’âm -151- De ki: “Gelin Rabbinizin size neleri haram kıldığını ben okuyup açıklayayım: O’na hiçbir şeyi ortak yapmayın, anneye babaya iyi davranın, fakirlik endîşesiyle çocuklarınızı öldürmeyin, çünkü sizin de onların da rızkını veren Biziz. Kötülüklerin, fuhşiyyâtın açığına da gizlisine de yaklaşmayın! ALLÂH’ın muhterem kıldığı cana haksız yere kıymayın! İşte aklınızı kullanırsınız diye ALLÂH size bunları emrediyor.

7/ el-A’râf -33- De ki: “Rabbim o güzel şeyleri değil, açığı ile gizlisi ile, bütün fuhşiyyâtı haram kılmıştır. Kezâ her türlü günahı, haksız tecâvüzü ve kendisine tapılması hakkında ALLÂH’ın herhangi bir delil bildirmediği bir nesneyi ALLÂH’a şerîk yapmanızı, bir de ALLÂH’ın emretmediği birtakım şeyleri iftira ederek O’na mâl etmenizi haram kılmıştır.”

85- Medyen ahâlisine de içlerinden biri olan Şu’ayb’ı gönderdik. “Ey benim halkım! Yalnız ALLÂH’a kulluk edin, sizin O’ndan başka ilâhınız yoktur. İşte size Rabbinizden açık delil geldi. Artık ölçüyü, tartıyı tam yapın, insanların haklarını eksiltmeyin, halka haksızlık etmeyin, ülkede düzen sağlanmışken fesat çıkarıp huzûru bozmayın. Bana inanıp bu dediklerimi yapmanız sizin için elbette hayırlıdır.”

86- “Hem öyle tehdîdler savurarak, yol başlarını tutup, ALLÂH’a îmân edenleri ALLÂH’ın yolundan çevirmeyin ve bu yolun eğri büğrü olduğuna dâir, şüpheler verip halkı yanıltmayın! Hem düşünün ki bir zaman siz sayıca pek az idiniz. Öyle iken ALLÂH sizi çoğalttı. Ülkeyi bozan o müfsidlerin sonunun nasıl olduğuna bakın da ibret alın!” dedi.

157- Onlar ki yanlarındaki Tevrât ve İncîllerde vasıfları yazılı o ümmî Peygambere tâbi’ oldular. O Peygamber ki kendilerine meşrû şeyleri emreder, kötülükleri yasaklar, kendilerine güzel ve hoş şeyleri mübah, murdâr şeyleri ise haram kılar, üzerlerindeki ağırlıkları, sırtlarındaki zincirleri kaldırıp atar. Ona îmân eden, onu destekleyen, ona yardımcı olan ve onunla beraber indirilen nûra tâbi’ olanlar var ya, işte felâha erenler onlardır.

16/ en-Nahl -90- Muhakkak ki ALLÂH adâleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder. Çirkin işleri, fenâlık ve azgınlığı yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt verir.

17/ el-İsrâ -26-27- Yakınlarına, yoksula, yolda kalmışa hakkını ver, sakın saçıp savurma. Çünkü savurganlar şeytanların kardeşleri olmuşlardır. Şeytan ise Rabbine karşı pek nankördür.
28- Eğer elinin dar olması sebebiyle Rabbinden umduğun bir lütfu, bir imkânı beklerken o hakk sahiplerine şimdilik ilgi gösteremiyorsan, hiç değilse onlara gönül alıcı bir şeyler söyle.
29- Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma ki herkes tarafından ayıplanan, kaybettiklerine hasret çeken bir hâle düşmeyesin.

24/ en-Nûr -21- Ey îmân edenler! Sakın şeytanın izinden gitmeyin. Her kim şeytanın peşinden giderse bilsin ki o kendisinden hep fenâ, çirkin ve meşrû olmayan şeyleri yapmasını ister. Eğer ALLÂH’ın lütuf ve merhameti olmasaydı, sizden hiçbiriniz asla temize çıkamazdı. Ancak ALLÂH dilediğini temizleyip arındırır. Çünkü ALLÂH her şeyi hakkıyla işitir ve bilir.
23- Şu kesin ki, hayâsızlıktan habersiz, iffetli mü’min hanımlara, zina iftirası atanlar dünyada da âhirette de lânete uğrarlar. Onlara müthiş bir azab vardır.

30/ er-Rûm -38- O halde yakınlarına, yoksula ve yolcuya hakkını ver. ALLÂH’ın rızasına nâil olmak isteyenler için böyle yapmak daha hayırlıdır. Felâha erenler de işte onlardır.

*AÇIKLANDIĞINDA HOŞUNUZA GİTMEYECEK ŞEYLERİ SORMAYIN

5/ el-Mâide -101- Ey îmân edenler! Açıklandığı zaman hoşunuza gitmeyecek olan şeylerden sormayın. Eğer onları Kur’ân indirilirken sorarsanız size açıklanır. Halbuki ALLÂH onlardan geçmiştir. ALLÂH çok bağışlayan ve çok yumuşak davranandır.

*“AF” YOLU

7/ el-A’râf -199- Sen af ve müsâmaha yolunu tut, iyiliği emret, câhillere aldırış etme.

*BAŞKASINI NEFSİNE TERCİH ETMEK

76/ el-İnsân -8- Kendileri de ihtiyaç duydukları halde yiyeceklerini, sırf ALLÂH’ın rızasına ermek için fakire, yetime ve esire ikram ederler.

*BAŞKASININ EVİNE GİRERKEN UYULMASI GEREKEN EDEB ÖLÇÜSÜ

24/ en-Nûr -27- Ey îmân edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip (izin alıp) ev sahiplerine selâm vermeden girmeyin. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor.

28- Orada kimse bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Eğer size, “Geri dönün!” denilirse, hemen dönün. Çünkü bu, sizin için daha temiz bir davranıştır. ALLÂH, yaptığınızı bilir.

29- İçinde kendinize ait bir şeylerin bulunduğu oturulmayan bir eve girmenizde herhangi bir sakınca yoktur. ALLÂH, sizin açığa vurduklarınızı da, gizlediklerinizi de bilir.

*BİLMEDİĞİMİZ ŞEYİN ARDINA DÜŞMEMEK

17/ el-İsrâ -36- Bilmediğin şeyin peşine düşme! Çünkü kulak, göz, kalb gibi azaların hepsi de sorguya çekilecektir.

-Ne mutlu şol kimseye ki kendi ayıplarını görür. Hadis-i şerif

-Gizli ayıpları soran gönüllerde kendine muhabbet bulamaz.

*BOŞSÖZDEN, GÜNAHA SOKAN LAF’TAN YÜZÇEVİRMEK

-Lâğiv, faidesiz veya muzır olduğundan dolayı terk-ü ilgası vâcib olan bîhude şeyler demektir ki lisânımızda lâğviyyat tâbir olunur. Bazıları taat olmayan şeyler diye tefsir etmişlerdir fakat mubah olan şeyler taat olmamakla beraber lağiv de denilir. Yani lâğviyyata gitmezler, lâkin yolları düşer, rast gelirlerse haysiyetleriyle kerîmâne geçer giderler. (Elmalılı Tefsiri)

-Lağv (a.i.); faydasız, beyhûde, boş. Aslı olmayan bâtıl sözler konuşmak.

23/ el-Mü’minûn -3- Onlar ki, beyhûde işe boş lafa bakmazlar.

25/ el-Furkân -72- Ve onlar ki, yalan şâhidlik etmezler, boş bir şeye rastladıkları zaman vakar ile (oradan) geçip giderler.

28/ el-Kasas -55- Onlar, boş söz işittikleri zaman, ondan yüz çevirirler ve “Bizim işlerimiz bize, sizin işleriniz size. Size selâm olsun. Biz kendini bilmezleri istemeyiz” derler.

56/ el-Vâkı’a -25- Orada (cennette) boş bir söz ve günaha sokan bir laf işitmezler.

-“İnsanın selâmeti dilini muhâfazasındadır” Hadis-i şerif.

*DAVET’E İCÂBET ÂDÂBI

33/ el-Ahzâb -53- Ey îmân edenler! Yemeğe izin verilmeksizin, vaktine de bakmaksızın, Peygamberin evine girmeyiniz. Fakat davet edildiğinizde girin. Yemeği yiyince hemen dağılın, yemekten sonra sohbete dalmayın. Çünkü bu hareketiniz Peygamberi rahatsız ediyor, lâkin utandığından, size karşı bir şey söylemiyordu. Oysa ALLÂH, gerçeği açıklamaktan çekinmez. Eğer mü’minlerin annelerinden bir şey soracak veya isteyecek olursanız, onu perde arkasından isteyiniz. Böyle yapmanız, hem sizin hem de onların kalbleri yönünden daha nezîhtir. Sizin ALLÂH’ın Resûlünü rahatsız etmeniz ve kendisinin vefâtından sonra onun eşlerini nikâhlamanız asla helâl değildir. Çünkü bu, ALLÂH katında büyük bir günahtır.

-Özellikle yemekli davetlerde davet edilen kişi sayısınca icâbet etmek edebdendir. Aksi takdirde davet sahibi zor durumda kalabilir.

*DOĞRU SÖZ SÖYLEMEK

33/ el-Ahzâb -70-71- Ey îmân edenler! ALLÂH’a karşı gelmekten sakının ve hep doğru söz söyleyin ki ALLÂH da işlerinizi ve hâllerinizi düzeltsin, günahlarınızı affetsin. Kim ALLÂH’a ve Resûlüne itaat ederse, pek büyük bir mutluluk ve başarıya nâil olur.

*EMROLUNDUĞUN GİBİ DOSDOĞRU OL!

11/ Hûd -112- Öyle ise emrolunduğun gibi dosdoğru ol. Beraberindeki tevbe edenler de dosdoğru olsunlar. Hakk ve adâlet ölçülerini aşmayın. Şüphesiz O yaptıklarınızı hakkıyla görür.

42/ eş-Şûrâ -15- Onun için sen durma, hakk’ka davet et ve sana emrolunduğun gibi dosdoğru ol, sakın onların keyiflerine uyma ve şöyle de: “ALLÂH hangi kitabı indirmişse ben O’na inandım. Hem bana, aranızda adâletle hükmetmem emri verildi. ALLÂH bizim de, sizin de Rabbinizdir. Bizim işlerimizin sorumluluğu bize, sizinkilerin ki ise size aittir. Bizimle sizin aranızda bir tartışma sebebi yoktur. ALLÂH hepimizi bir araya toplayacaktır. Hepimiz de O’nun huzûruna götürüleceğiz.”

*EV İÇİNDE UYULMASI GEREKEN KURALLAR

24/ en-Nûr -58- Ey îmân edenler! Ellerinizin altında bulunan köle ve hizmetçileriniz ile içinizden henüz bulûğa ermemiş çocuklarınız, odanıza girmek için şu üç vakitte sizden izin istesinler: Sabah namazından önce, öğle vakti istirâhat için elbiselerinizi çıkardığınız zaman ve bir de yatsı namazından sonra. İşte bu üç vakit, mahremiyet vakitlerinizdir. Ama bunların dışında izinsiz girmelerinde sizin için de, onlar için de bir mahzûr yoktur. Çünkü sizin birbirinizin yanına girip çıkmanız kaçınılmazdır. İşte ALLÂH size âyetlerini böylece açıklar. Gerçekten ALLÂH, Alîm ve Hakîm’dir (her şeyi bilir, tam hüküm ve hikmet sahibidir).
59- Çocuklarınız bülûğa erdiklerinde ise, kendilerinden büyük olanları nasıl izin istiyorlardı ise, odanıza girmek için her vakitte izin istesinler. İşte ALLÂH size âyetlerini böylece açıklar. Çünkü ALLÂH her şeyi bilir, her hükmü yerinde açıklar.

*EV’LERE KAPILARDAN GİRME EMRİ!

2/ el-Bakara -189- Sana hilâllerden soruyorlar. De ki: Onlar insanlar için de, hac için de vakit ölçüleridir. Bununla beraber iyilik, evlere arkalarından gelmeniz değildir. Fakat iyiliğe eren, kötülükten korunan kimsedir. Evlere kapılarından gelin, ALLÂH’dan korkun ki, kurtuluşa eresiniz.

*EV’LERE GİRERKEN SELÂM VERMEK

24/ en-Nûr -61- A’mâ’ya güçlük yoktur, topala güçlük yoktur, hastaya da güçlük yoktur. Sizin için de gerek kendi evlerinizden, gerekse babalarınızın evlerinden, annelerinizin evlerinden, erkek kardeşlerinizin evlerinden, kız kardeşlerinizin evlerinden, amcalarınızın evlerinden halalarınızın evlerinden, dayılarınızın evlerinden, teyzelerinizin evlerinden veya anahtarlarına mâlik olduğunuz yerlerden, yahud dostlarınızın evlerinden yemenizde bir sakınca yoktur. Toplu halde veya ayrı ayrı yemenizde de bir güçlük ve günah yoktur. Evlere girdiğiniz zaman ALLÂH tarafından mübârek ve güzel bir yaşama dileği olarak kendinize (birbirinize) selâm verin. İşte ALLÂH düşünüp anlayasınız diye size âyetlerini böyle açıklar.

*GÖSTERİŞTEN UZAK HARCAYIN

4/ en-Nisâ -39- Bunlar, ALLÂH’a ve âhiret gününe îmân etselerdi ve ALLÂH’ın verdiği rızıktan gösterişsiz harcasalardı kendilerine ne zarar gelirdi? ALLÂH onların söz ve işlerini çok iyi bilendir.

*GÜZEL SÖZ & GÜZEL AMEL ALLÂH’A YÜKSELİR

4/ en-Nisâ -63- Onlar, ALLÂH’ın kalblerindekini bildiği kimselerdir; Onlara aldırma, onlara öğüt ver ve onların içlerine te’sir edecek güzel söz söyle!

14/ İbrâhîm -24-25- ALLÂH’ın hoş, güzel bir sözü, kökü sabit, dalı gökyüzünde, meyvelerini Rabbinin izniyle her zaman veren hoş güzel bir ağaca nasıl benzettiğini görmedin mi! ALLÂH insanlar kavrayıp düşünsünler diye işte böyle benzetmeler yapar.

15/ el-Hicr -85- Biz gökleri, yeri ve aralarındaki varlıkları ancak hakk ve hikmetle yarattık ve elbette ki, kıyamet kopacaktır. (Ey Peygamber!) Şimdi sen onlara yumuşak davran ve güzel muâmele et.

17/ el-İsrâ -53- Söyle o kullarıma: “Hep en güzel sözleri söylesinler, çünkü şeytan aralarını bozmaya çalışır. Gerçekten şeytan insanın açık düşmanıdır.”

35/ Fâtır -10- Kim izzet istiyorsa bilsin ki izzet tamamıyla ALLÂH’ındır. Güzel ve temiz sözler O’na yükselir. Amel-i sâlih, güzel ve makbûl iş de ALLÂH’a yükseltir. Kötü işleri gizlice tasarlayıp kuranlara şiddetli azab vardır. Onların kurdukları bütün tuzaklar mahvolur.

-Dili lezîz olan gönüllerde azîz olur.

*HÂİN VE NANKÖR OLMAMAK

8/ el-Enfâl -27- Ey îmân edenler! ALLÂH’a ve Resûl’e hâinlik etmeyiniz ki, bile bile kendi emanetlerinize hıyânet etmiş olmayasınız.

22/ el-Hac -38- Şüphesiz ALLÂH inananları korur. Çünkü ALLÂH hâin ve nankörlerin hiçbirini sevmez.

66- Size (ilk defa) hayat veren, sonra öldürecek olan, sonra da yeniden diriltecek olan O’dur. İnsan gerçekten pek nankördür.

*HÂİNLERİ SAVUNMAMAK

4/ en-Nisâ -105- Biz sana kitab (Kur’ân)ı hakk olarak indirdik ki, insanlar arasında ALLÂH’ın sana gösterdiği şekilde hüküm veresin. Sakın hâinlerin savunucusu olma!

107- Kendilerine hâinlik edenleri savunma. Muhakkak ALLÂH hâin günahkârları sevmez.

*HER KİM BİR KİŞİNİN YAŞAMASINA SEBEP OLURSA, BÜTÜN İNSANLARI YAŞATMIŞ GİBİ OLUR

5/ el-Mâide -32- Bunun içindir ki, İsrâiloğulları’na: “Kim, bir cana kıymayan veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmayan bir nefsi öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir nefsin yaşamasına sebep olursa, bütün insanları yaşatmış gibi olur” hükmünü yazdık (farz kıldık). Şüphesiz ki onlara Peygamberlerimiz açık delillerle geldiler. Yine de bundan sonra onların birçoğu yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

*HOŞGÖRÜ

2/ el-Bakara -109- Ehl-i kitaptan birçoğu arzu etmektedir ki, sizi îmânınızdan sonra çevirip kâfir etsinler: Hakk kendilerine iyice belirdikten sonra bile sırf nefsaniyetlerinden ve kıskançlıktan dolayı bunu yaparlar. Buna rağmen siz şimdi af ile, hoşgörüyle davranın tâ ALLÂH emrini verinceye kadar. Şüphe yok ki ALLÂH her şeye kadîr’dir.

*İFFETLİ OLMAK (*)

*Nâmus. Temizlik. Perhizkârlık. Nefsi, behimî temayüllerden men’etmek. Helâle râzı olup haramdan kaçınmak.

23/ el-Mü’minûn -5- Ve onlar ki, iffetlerini korurlar,

6- Ancak eşleri ve ellerinin sahip olduğu (câriyeleri) hariç. (Bunlarla ilişkilerinden dolayı) kınanmış değillerdir.

33/ el-Ahzâb -35- ALLÂH’a teslim olan erkekler ve teslim olan kadınlar, İslâm dinine îmân eden erkekler ve îmân eden kadınlar, taate devam eden erkekler ve taate devam eden kadınlar, dürüst erkekler ve dürüst kadınlar, sabreden erkekler ve sabreden kadınlar, mütevâzi erkekler ve mütevâzi kadınlar, hayır yolunda infak eden erkekler ve infak eden kadınlar, oruç tutan erkekler ve oruç tutan kadınlar, ırzlarını koruyan erkekler ve ırzlarını koruyan kadınlar, ALLÂH’ı çok zikreden erkekler ve çok zikreden kadınlar var ya, işte ALLÂH onlara mağfiret ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır.

-Helâl dairedeki lezzet keyfe kâfidir.

*İYİLİĞİ YAYMAK & KÖTÜLÜĞÜ ENGELLEMEK (EMR Bİ-L MA’RÛF NEHYİ AN-İL MÜNKER)

31/ Lokmân -17- Evlâdım, namazı hakkıyla ifâ et, iyiliği yay, kötülüğü de önlemeye çalış ve başına gelen sıkıntılara sabret! Çünkü bunlar azim ve kararlılık gerektiren işlerdendir.

(Bkz:EMRİ Bİ-L MA’RÛF, NEHYİ AN-İL MÜNKER)

*İYİLİK YAPARKEN KARŞILIK BEKLEMEMEK

76/ el-İnsân -9- Ve derler ki: “Biz size sırf ALLÂH rızası için ikram ediyoruz, yoksa sizden karşılık istemediğimiz gibi bir teşekkür bile beklemiyoruz.”

*İYİLİK VE TAKVÂ ÜZERE YARDIMLAŞIP GÜNAH ÜZERE YARDIMLAŞMAMAK

5/ el-Mâide -2- Ey îmân edenler! ALLÂH’ın (koyduğu din) nişânelerine, haram ay’a, hac kurbanına, (bu kurbanlıklara takılı) gerdanlıklara ve de Rablerinden bol nimet ve hoşnutluk isteyerek Kâbe’ye gelenlere sakın saygısızlık etmeyin. İhramdan çıktığınızda (isterseniz) avlanın. Sizi Mescid-ül Haram’dan alıkoydular diye bir takımlarına beslediğiniz kîn, sakın ha sizi, haddi aşmaya sürüklemesin. İyilik ve takvâ (ALLÂH’a karşı gelmekten sakınma) üzere yardımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın. ALLÂH’a karşı gelmekten sakının. Çünkü ALLÂH’ın cezası çok şiddetlidir.

*KABA VE KATI OLMAK BİRLİĞİ BOZAR

3/ Âl-i İmrân -159- İnsanlara yumuşak davranman da ALLÂH’ın merhametinin eseridir. Şâyet Sen nobran (kaba ve katı yürekli) biri olsaydın, onlar senin etrâfından dağılıverirlerdi. Öyleyse onların kusurlarını affet, onlar için mağfiret dile, ve işleri onlarla müşâvere et. Bir kere de azmettin mi, yalnız ALLÂH’a tevekkül et. Muhakkak ki ALLÂH mütevekkil olanları sever.

*KONUŞMA ÂDÂBI

31/ Lokmân -18- Kibirli davranarak insanlara yüzünü dönme, yerde çalımlı çalımlı yürüme! Çünkü ALLÂH, kibirle kasılan, kendini beğenmiş, övünüp duran kimseleri asla sevmez.
19- Yürürken ölçülü, mûtedil yürü! Konuşurken sesini ayarla, bağırarak konuşma! Unutma ki seslerin en çirkini, avazı çıktığınca bağıran eşeklerin sesidir.

*KÖTÜLÜKLERİ İYİLİKLE SAVMAK

28/ el-Kasas -54- İşte onlara, sabretmelerinden ötürü mükâfatları iki defa verilecektir. Bunlar kötülüğü iyilikle savarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan da ALLÂH rızası için harcarlar.

41/ Fussilet -34- Hem iyilik de bir değildir, kötülük de. Kötülüğü en güzel bir şekilde sav. O zaman seninle kendi arasında bir düşmanlık olan kişinin, sanki samîmî bir dost gibi olduğunu görürsün.

35- Bu olgunluğa ancak sabredenler kavuşturulur, buna ancak hayırdan büyük bir pay sahibi olan kavuşturulur.

*KULLUK YAPARKEN KİBİRLENMEMEK

7/ el-A’râf -206- Zira Rabbinin katında olanlar, ALLÂH’a kulluk etmekten asla kibirlenmezler, O’nu tenzîh eder, şânını yüceltirler ve yalnızca O’na secde ederler.

*KUSURLARI BAĞIŞLAMAK

42/ eş-Şûrâ -37- O îmân edenler, büyük günahlardan ve hayâsızlıktan kaçınırlar. Onlar öfkelendikleri zaman da kusurları bağışlarlar.

-Öfke gelir göz kararır, öfke gider yüz kızarır.

*MECLİS ÂDÂBI

58/ el-Mücâdele -11- Ey îmân edenler! Siz toplantı hâlinde iken “Biraz yer açıverin!” denildiği zaman yer açın ki ALLÂH da size genişlik versin. “Kalkın!” denilince de kalkıverin ki ALLÂH sizin gibi îmân, hele hele bir de ilim nasîb edilenlerin derecelerini yükseltsin. ALLÂH bütün yaptıklarınızdan haberdardır.

*NEFSİMİZİ TEMİZE ÇIKARMAMAK

53/ en-Necm -32- O iyiler, ufak kusur ve günahlardan olmasa da, büyük günahlardan, âşikâr hayâsızlıklardan kaçınırlar. Senin Rabbinin mağfireti boldur. O sizi topraktan yaratırken ve siz annelerinizin karınlarında döl hâlinde iken mayanızın ne olduğunu gâyet iyi bilir. Öyleyse kendinizi temize çıkarmayın, övünüp durmayın. Çünkü kimin ALLÂH’ı daha çok sayıp O’na karşı gelmekten sakındığını O pekiyi bilmektedir.

*ONLARIN İLÂHLARINA HAKÂRET ETMEYİN

6/ el-En’âm -108- Onların ALLÂH’dan başka yalvardıkları ilâhlarına hakâret etmeyin ki, onlar da câhillik ederek hadlerini aşıp ALLÂH’a hakâret etmesinler! Böylece her ümmete, yaptıkları işi güzel gösterdik. Sonra dönüşleri yalnız O’na olacak ve O da yaptıklarını kendilerine bir bir bildirip karşılığını verecektir.

*ÖFKEYİ YUTMAK

3/ Âl-i İmrân -134- O (ALLÂH’dan hakkıyla korka)nlar, bollukta ve darlıkta ALLÂH için harcarlar, öfkelerini yutarlar, insanları affederler. ALLÂH iyilik edenleri sever.

*ÖVÜNMEMEK

4/ en-Nisâ -36- Yalnız ALLÂH’a ibâdet edip O’na hiçbir şeyi şerîk yapmayın. Anneye, babaya, akrabalara, yetimlere, fakirlere, yakın komşulara, uzak komşulara, yol arkadaşına, garip ve yolculara, Ellerinizin altındaki (köle, câriye, hizmetçi, işçi) lere de güzel muâmele edin. Bilin ki ALLÂH kendini beğenen ve övünüp duran kimseleri sevmez.

*ÖZEL GÖRÜŞME ÂDÂBI

4/ en-Nisâ -114- Bir sadaka vermeyi, yahud iyilik yapmayı, yahud da insanların arasını düzeltmeyi emredenleri hariç, onların aralarındaki gizli konuşmaların çoğunda hiçbir hayır yoktur. Kim bunları sırf ALLÂH’ın rızasını kazanmak için yaparsa, Biz ona büyük bir mükâfât vereceğiz.

58/ el-Mücâdele -9- Ey îmân edenler! Şâyet siz gizlice konuşacak olursanız sakın günah, zulüm ve Peygambere isyan hususlarında kulis yapmayın. Bunu hayır ve takvâ hususunda yapın. Dirilip huzûrunda toplanacağınız ALLÂH’a karşı gelmekten sakının.

-Tenaci; gizli şeyi söylemek, birbirine sırlarını açıklamak.
10- Böyle meşrû olmayan kulisler, mü’minleri üzüntüye boğmak için şeytan tarafından telkîn edilir. Ama, ALLÂH dilemedikçe bu onlara asla zarar veremez. Onun için mü’minler de yalnız ALLÂH’a güvenip dayansınlar.

-Necva; iki kişi arasındaki sır, gizli konuşma, fısıltı.
12- Ey îmân edenler! Şâyet Resûlullah ile baş başa görüşmek isterseniz, bu özel görüşmeden önce bir sadaka verin. Böyle yapmak sizin için daha hayırlı, şaibeden daha uzak, günahlarınızı temizleme yönünden daha uygun bir davranış olur. Eğer buna imkân bulamazsanız ALLÂH sizi muaf tutar, çünkü ALLÂH Ğafur’dur, Rahîm’dir (çok affedicidir, merhamet ve ihsânı boldur).

*SELÂM VERMEK & MUKABELEDE BULUNMAK

4/ en-Nisâ -86- Siz bir selâm ile selâmlandığınız zaman, siz de ondan daha güzeliyle karşılık verin veya verilen selâmı aynen iâde edin. Şüphesiz ALLÂH, her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.

(Bkz: SELÂMLAŞMA)

*SOHBET ÂDÂBI

49/ el-Hucurât -1- Ey îmân edenler! ALLÂH’ın ve Peygamberinin önüne geçmeyin. ALLÂH’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz, ALLÂH hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.

2- Ey îmân edenler! Seslerinizi, Peygamber’in sesinin üstüne yükseltmeyin. Birbirinize bağırdığınız gibi, Peygamber’e yüksek sesle bağırmayın, yoksa siz farkına varmadan işledikleriniz boşa gider.

3- ALLÂH’ın elçisinin huzûrunda seslerini kısanlar, ALLÂH’ın, gönüllerini takvâ (ALLÂH’a karşı gelmekten sakınma) konusunda sınadığı kimselerdir. Onlar için bir bağışlanma ve büyük bir mükâfat vardır.

4- (Ey Muhammed!) Odaların arkasından sana bağıranların çoğu aklı ermeyen kimselerdir.

*SÂİL (SORAN’I, İSTEYEN)İ AZARLAMAMAK

93/ ed-Duha’-10- Sâil’i (*) de sakın azarlama.

*Sâil (a.s.suâl’den); Suâl eden. Soran. dilenci.

*TATLI DİL

2/ el-Bakara -263- Bir tatlı dil ve kusurları bağışlamak, arkasından ezâ ve gönül bulantısı gelecek bir sadakadan daha hayırlıdır. ALLÂH, hiçbir şeye muhtaç değildir, Halîmdir, yumuşak davranır.

*YALANCI ŞÂHİDLİKTEN KAÇINANLAR

25/ el-Furkân -72- Onlar, yalana şâhidlik etmeyen, faydasız boş bir şeyle karşılaştıkları zaman, vakar ve hoşgörü ile geçip gidenlerdir.

*YARDIMLAŞMA

42/ eş-Şûrâ -36-37-38-39- (Dünyalık olarak) size her ne verilmişse, bu dünya hayatının geçimliğidir. ALLÂH’ın yanında bulunanlar ise daha hayırlı ve kalıcıdır. Bu mükâfat, inananlar ve Rablerine tevekkül edenler, büyük günahlardan ve çirkin işlerden kaçınanlar, öfkelendikleri zaman bağışlayanlar, Rablerinin çağrısına cevap verenler ve namazı dosdoğru kılanlar; işleri, aralarında şûrâ (danışma) ile olanlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan ALLÂH yolunda harcayanlar, bir saldırıya uğradıkları zaman, aralarında yardımlaşanlar içindir.

*YARDIM ETMEMEYE YEMİN ETMEMEK

24/ en-Nûr -22- İçinizden fazîletli ve servet sahibi kimseler akrabaya, yoksullara, ALLÂH yolunda göç edenlere (mallarından) vermeyeceklerine yemin etmesinler; bağışlasınlar, ferâgat göstersinler. ALLÂH’ın sizi bağışlamasını arzulamaz mısınız? ALLÂH çok bağışlayandır, çok merhametlidir.

*YETİMİ EZMEMEK

93/ ed-Duha’ -9- Öyleyse yetimi sakın ezme.

*YUMUŞAK SÖZ

20/ Tâ hâ -43- Firavun’a gidin, çünkü o gerçekten azdı.

44- Varın da ona yumuşak söz söyleyin; olur ki, öğüt dinler, yahud korkar.

*YÜRÜYÜŞ ÂDÂBI

17/ el-İsrâ -37-38- Hem kibirli kibirli yürüme! Zira ne kadar kibirlenirsen kibirlen, ne yeri yarabilirsin, ne de dağların boyuna erişebilirsin! Böylesi davranışların hepsi kötü olup, Rabbinin nazarında hoş görülmeyen şeylerdir.

31/ Lokmân -18-19- Kibirli davranarak insanlara yüzünü dönme, yerde çalımlı çalımlı yürüme! Çünkü ALLÂH kibirle kasılan, kendini beğenmiş, övünüp duran kimseleri asla sevmez. Yürürken ölçülü, mûtedil, tabii ol! Konuşurken sesini ayarla, bağırarak konuşma! Unutma ki seslerin en çirkini, avazı çıktığınca bağıran eşeklerin sesidir.

-Onlar ki arz üzerinde mülâyim yürürler. Rahmânın kulları öyle kimselerdir ki; evvelâ gidişleri arz üzerinde yürüyüşleri ve tarz-ı hareketleri mülâyimânedir. Cebbarane, mağrurâne, kibirli, saygısız, kaba ve haşin değil sekînet ve vakar ile mütevazıâne, edibâne, nâzik ve yumuşak yürürler. Etraflarını iz’ac etmez, ezâ vermez sendeler gibi gitmez, hesaplı, saygılı, tavr-ı merhametle, emniyet-ü âsayiş neşrederek giderler. Câhiller, yani kendini bilmezler, edebsiz güruh laf attığı vakit de kendilerine “selâm”derler, selâmetle neticelenecek söz söylerler, yahud “selâmetle” derler. Onlara çatmağa tenezzül etmezler, tahammül de ederler. (Elmalılı Tefsiri)

*ZİYÂRET ÂDÂBI

24/ en-Nûr -27- Ey îmân edenler! Kendi evinizden başka evlere, geldiğinizi fark ettirip ev halkına selâm vermedikçe girmeyin. Bu sizin için daha iyidir. Herhalde (bunu) düşünüp anlarsınız.

28- Orada kimse bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Eğer size, “Geri dönün!” denilirse, hemen dönün. Çünkü bu, sizin için daha temiz bir davranıştır. ALLÂH, yaptığınızı bilir.

29- İçinde kendinize ait bir şeylerin bulunduğu oturulmayan bir eve girmenizde herhangi bir sakınca yoktur. ALLÂH, sizin açığa vurduklarınızı da, gizlediklerinizi de bilir.

-Başka evlere geldiğimizi fark ettirmekten kasıt, o evlere yaklaşınca yüksek sesli selâm vererek, öksürerek, adımlarımızı daha sert vurarak geldiğimizi hissettirmek olmalı. Ev halkı ev hâli gereği uygun vaziyyette olmayabilir veya özel bir mes’eleyi görüşüyor olabilirler. Efendimiz-aleyhisselâm-buyurur ki; Size yapılmasını istemediğiniz bir şeyi başkasına yapmayın.

*ZULMEDENLERE MEYLETMEMEK

11/ Hûd -113- Zulmedenlere meyletmeyin. Yoksa size de ateş dokunur. Sizin ALLÂH’dan başka dostlarınız yoktur. Sonra size yardım da edilmez.

“Hiç bir anne baba evladına güzel ahlâk dan daha güzel bir miras bırakamaz”
KÖTÜ AHLÂK
4/ en-Nisâ -38- Mallarını halka gösteriş için harcayıp ALLÂH’a ve âhiret gününe îmân etmeyen kimseleri de ALLÂH elbette sevmez. Şeytan kimin arkadaşı olursa, artık o arkadaşların en kötüsüne düşmüş demektir.

9/ et-Tevbe -102- Diğer bir kısmı ise günahlarını i’tirâf ettiler. Onlar iyi işlerle kötü işleri birbirine karıştırdılar. Onlar tevbe ederlerse umulur ki ALLÂH da onların tevbelerini kabul buyurur. Çünkü ALLÂH Ğafur’dur, Rahîm’dir (affı, merhamet ve ihsânı boldur).

16/ en-Nahl -58- Onlardan biri, kız ile müjdelendiği zaman içi öfke ile dolarak yüzü simsiyah kesilir!

63- ALLÂH’a and olsun, senden önceki ümmetlere Peygamberler gönderdik. Fakat şeytan onlara işlerini güzel gösterdi. O, bugün de onların dostudur ve onlar için elem dolu bir azab vardır.

27/ en-Neml -24- “Onun ve kavminin, ALLÂH’ı bırakıp güneş’e taptıklarını gördüm. Şeytan, onlara yaptıklarını süslü göstermiş ve böylece onları yoldan çıkarmış. Bu yüzden de onlar doğru yolu bulamıyorlar.”

45/ el-Câsiye -15- Kim sâlih bir amel işlerse, kendi lehine işlemiş olur. Kim de kötülük yaparsa, kendi aleyhine yapmış olur. Sonra Rabbinize döndürüleceksiniz.

47/ Sûre-i Muhammed -14- Rabbinin katından açık bir belgesi olan kimse, kötü işleri kendisine güzel gösterilen ve nefislerinin arzularına uyan kimseler gibi midir?

25- Kendileri için hidâyet yolu belli olduktan sonra gerisingeri dönenleri, şeytan aldatıp peşinden sürüklemiş, ve kendilerini boş ümitlere düşürmüştür.

*ADAM ÖLDÜRMEK (CİNÂYET)

4/ en-Nisâ -92- Hatâ dışında bir mü’min, diğer bir mü’mini öldüremez. Ve kim bir mü’mini yanlışlıkla öldürürse, mü’min bir köle âzâd etmesi ve ölenin ailesine (vârislerine) teslim edilecek bir diyet vermesi gerekir. Ancak ölünün ailesinin bağışlaması müstesnâdır. Eğer öldürülen, mü’min olmakla beraber size düşman bir kavimden ise, o zaman, öldürenin bir köle âzâd etmesi gerekir. Eğer öldürülen sizinle aralarında andlaşma olan bir kavimden ise, öldürenin, ölenin ailesine diyet vermesi ve mü’min bir köle âzâd etmesi gerekir. Bunlara gücü yetmeyenin de ALLÂH tarafından tevbesinin kabulü için arka arkaya iki ay oruç tutması gerekir. ALLÂH, Alîm’dir (her şeyi bilendir), Hakîm’dir (hüküm ve hikmet sahibidir).

93- Kim bir mü’mini kasten öldürürse, cezası, içinde ebedî olarak kalacağı cehennemdir. ALLÂH ona gazab ve lânet etmiş ve onun için büyük bir azab hazırlamıştır.

17/ el-İsrâ -33- Haklı bir sebep olmadıkça, ALLÂH’ın muhterem kıldığı cana kıymayın. Kim haksız yere öldürülürse, Biz onun velîsine bir yetki verdik. O da öldürmede aşırı gitmesin. Çünkü ona (dinin kendisine verdiği yetki ile) yardım olunmuştur.

25/ el-Furkân -68- Yine onlar ki, ALLÂH ile beraber başka bir ilâha yalvarmazlar, ALLÂH’ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar ve zina etmezler. Bunları yapan günahı(nın cezasını) bulur.

69- Kıyamet günü azabı kat kat olur ve orada alçaltılmış olarak temellî kalır.

-İslâm şeriatı kâtil hakkında hüküm yetkisini maktûlün(öldürülen şahıs) velîsine vermiştir. Maktûl’un velîsi ya da velîlerine üç hak sunar:

1- Kısas

2- Diyet

3- Af.

Tercih hakk’kı sadece velînin ya da velîlerindir.

(Bkz: ‘KISAS’TA HAYAT VARDIR!’)

*ALDATMAK

7/ el-A’râf -85- Medyen’e de kardeşleri Şu’ayb’ı (gönderdik): “Ey kavmim, dedi, ALLÂH’a kulluk edin, sizin O’ndan başka bir ilâhınız yoktur. Size Rabbinizden açık bir delil geldi: Ölçüyü ve tartıyı tam yapın, insanların eşyâlarını eksik vermeyin, düzeltildikten sonra yeryüzünde bozgunculuk yapmayın; eğer inanan (insan)lar iseniz, böylesi sizin için daha iyidir!”

“Aldatan Bizden değildir!” Hadis-i şerif.

*AĞIR VE İNCİTEN SÖZ

4/ en-Nisâ -148- ALLÂH, ağır ve inciten sözlerin açıktan söylenmesini hiç sevmez, ancak söyleyen zulme uğramışsa o başka. ALLÂH her şeyi hakkıyla işitir ve görür.

*BAŞAKAKMAK

2/ el-Bakara -262- ALLÂH yolunda mallarını infak eden, sonra verdiklerinin arkasından başa kakmayı, gönül incitmeyi uygun görmeyen kimselerin Rableri yanında mükâfatları vardır. Onlara hiçbir korku yoktur ve onlar, üzülmeyeceklerdir.

263- Bir tatlı dil ve kusurları bağışlamak, arkasından ezâ ve gönül bulantısı gelecek bir sadakadan daha hayırlıdır. ALLÂH, hiçbir şeye muhtaç değildir, Halîmdir, yumuşak davranır.

264- Ey îmân edenler! Sadakalarınızı, başa kakmak, gönül kırmakla boşa gidermeyin. O adam gibi ki, insanlara gösteriş için malını dağıtır da ne ALLÂH’a inanır, ne âhiret gününe. Artık onun hâli, bir kayanın haline benzer ki, üzerinde biraz toprak varmış, derken şiddetli bir sağnak inmiş de onu yalçın bir kaya hâlinde bırakıvermiş. Öyle kimseler, kazandıklarından hiçbir şey elde edemezler. ALLÂH, kâfirler topluluğunu doğru yola iletmez.

74/ el-Müddessir -6- Yaptığını çok görerek başa kakma.

*BİR KİŞİYİ ÖLDÜRMEK BÜTÜN İNSANLARI ÖLDÜRMEK GİBİDİR, BİR KİŞİYİ KURTARMAK BÜTÜN İNSANLIĞI KURTARMAK GİBİDİR

5/ el-Mâide -32- Bunun içindir ki, İsrâiloğulları’na: “Kim, bir cana kıymayan veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmayan bir nefsi öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir nefsin yaşamasına sebep olursa, bütün insanları yaşatmış gibi olur” hükmünü yazdık (farz kıldık). Şüphesiz ki onlara Peygamberlerimiz açık delillerle geldiler. Yine de bundan sonra onların birçoğu yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

*CİMRİLİK & CİMRİLİĞİ EMRETMEK

4/ en-Nisâ -37- Onlar ki hem, cimrilik ederler, hem de herkese cimrilik tavsiye ederler ve ALLÂH’ın kendilerine lütfundan verdiği nimeti gizlerler. Biz kâfirlere alçaltıcı bir azab hazırladık.

Zekâtını veren, misafir kabul eden, ve musîbet zamanında yardım eden kimse cimrilikten uzak bulunmuştur. (Ö.N.Bilmen)

*ÇOCUK ÖLDÜRMEK VE KÜRTAJ CİNÂYETİ

6/ el-En’âm -137- Yine ortakları, müşriklerden çoğuna evlatlarını öldürmeyi güzel gösterdi ki, hem kendilerini mahvetsinler, hem de dinlerini karıştırıp bozsunlar. ALLÂH dileseydi bunu yapamazlardı. O halde onları, uydurduklarıyla baş başa bırak!

140- Bilgisizlik yüzünden beyinsizce çocuklarını öldürenler ve ALLÂH’ın kendilerine verdiği rızkı, ALLÂH’a iftira ederek haram kılanlar muhakkak ki, ziyâna uğradılar. Bunlar, doğru yoldan sapmışlardır; hidâyete erecek de değillerdir.

151- De ki: Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, ana babaya iyilik edin, fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin, sizin de onların da rızkını Biz veriyoruz. Kötülüklerin açığına da, gizlisine de yaklaşmayın. Haksız yere ALLÂH’ın haram kıldığı cana kıymayın. Düşünesiniz diye ALLÂH size bunları emretti.

60/ el-Mümtehine -12- Ey Peygamber! İnanmış kadınlar sana gelip ALLÂH’a hiçbir şeyi ortak koşmamaları, hırsızlık etmemeleri, zina etmemeleri, çocuklarını öldürmemeleri, elleri ile ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemeleri, iyi bir işte sana karşı gelmemeleri hususunda sana bey’at ederlerse onların bey’atlarını al ve onlar için ALLÂH’dan mağfiret dile. Şüphesiz ALLÂH, çok bağışlayan, çok merhamet edendir.

81/ et-Tekvîr -8-9- Diri diri gömülen kız çocuğunun, hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman.

(Bkz: MEV’UDE & KÜRTAJ CİNAYETİ)

*EKSİK ÖLÇÜP TARTMAK

(Bkz: ÖLÇÜ & TARTI)

*FÂİZ

(Bkz: FÂİZ)

*GIYBET (1) & ZANN (2) & TECESSÜS (3)

(1) Gıybet (a.i.); kaybolma. aleyhinde bulunma, arkasından söyleme, çekiştirme, dedikodu yapma. Bir kimsenin gıyabında hoşlanmayacağı bir şeyi söylemektir.

-Gıybet, ehl-i îmân beyninde (arasında) asâyişi ihlâl ettiği gibi, hüsn-ü muaşerete dahi münafidir. (Hulâsat’ül Beyân)

(2) Zann (a.i.c: zunûn); sanma, sanı, sezme. şüphe. İşkil.

Zannın çeşitleri vardır. Hüsnü zan kısmı makbûl olup mü’minin Allâh, Resûlü, mü’minler ve aksine sebep olmadıkça bütün insanlar hakkında bu zannı beslemesi gerekir. Bazen başka çâre kalmayınca zanna dayanarak hüküm verme ihtiyacı olur. Günah olan kısım ise, insanlar hakkında haksız yere suizan besleyip onlar hakkında iyi tarafa değil de kötü tarafa yorumlar yapmaktır.

*Hüsn-ü zann: birini iyi zannetme iyi sanma.

*Su-i zann: kötü fikir besleme, kötü sanma.

(3) Tecessüs, insanların gizli hâllerini araştırmak, kezâ onların gıybetini yapmak da bu mübârek âyetle şiddetle yasaklanmıştır. Gizli hâlleri araştırmak fertlere olduğu gibi devlet yetkililerine de haramdır. “İdareci, halkın mahrem ve gizli hâllerini araştırırsa onların ahlâkını ve düzenlerini bozar.” (Hadîs-i şerif). (Suat Yıldırım)

-Cessten tefe’uldür. Cess, aslında hastalığı sağlığı anlamak için nabz yoklamaktır ki el ile yoklamak ve haber araştırmak mânâlarına gelir. Tecesüsste bundan tekellüftür ki dikkat ve gayretle araştırmak demektir. Nitekim casus da bu maddedendir. ”Müsliminin eksiklerini ayıplarını tetebbu’ etmeyin. Zira her kim müsliminin ayıplarını tetebbu’ ederse Allâh-ü Teâlâ’da onun ayıplarını ta’kîb eder, nihayet evinin içinde bile onu rezil rüsvay eder”. (Elmalılı Tefsiri)

10/ Yûnus -36- Onların çoğu ancak zannın ardından gider. Oysa zann, hakk nâmına hiçbir şeyin yerini tutmaz. Şüphesiz ALLÂH onların yapmakta olduklarını hakkıyla bilendir.

49/ el-Hucurât -12- Ey îmân edenler! Zannın birçoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerini arkasından çekiştirmesin. Biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz. O halde ALLÂH’dan korkun. Şüphesiz ALLÂH, tevbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir.

53/ en-Necm -23- Onlar ancak sizin ve atalarınızın (ilâh edindiğiniz şeylere) taktığınız isimlerdir. ALLÂH, onlar hakkında hiçbir delil indirmemiştir. Onlar (putperestler)yalnız zanna ve nefislerin arzusuna uyuyorlar. Andolsun ki, kendilerine, Rableri katından yol gösterici gelmiştir.

28- Halbuki onların bu hususta hiçbir bilgileri yoktur. Onlar sadece zanna uyuyorlar. Şüphesiz zann, hakikat nâmına hiçbir şey ifade etmez.

-Senin yanında başkasının aleyhine konuşan başkasının yanında da senin aleyhine konuşur.

-Cihanda bîkusur insan bulunmaz

Ve lâkin her kusur teftîş olunmaz.

(Bkz: BİLMEDİĞİMİZ ŞEYİN ARDINA DÜŞMEMEK)

*FAKİRLİK KORKUSUYLA ÇOCUKLARI ÖLDÜRMEK!

6/ el-En’âm -151- De ki: Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, ana babaya iyilik edin, fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin, sizin de onların da rızkını Biz veriyoruz. Kötülüklerin açığına da, gizlisine de yaklaşmayın. Haksız yere ALLÂH’ın haram kıldığı cana kıymayın. Düşünesiniz diye ALLÂH size bunları emretti.

17/ el-İsrâ -31- Bir de geçim korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin, onlara da, size de rızkı Biz veririz. Şüphesiz ki onları öldürmek, çok büyük bir suçtur.

*HÂİNLİK

12/ Yûsuf -50- O hükümdâr “Onu bana getirin” dedi. Emir üzerine Yûsuf ‘a gönderilen adam yanına gelince, Yûsuf ona dedi ki: “Haydi efendine geri dön de, ona sor bakalım, o ellerini kesen kadınların maksatları ne imiş? Hiç şüphe yok ki, Rabbim, onların oyunlarını çok iyi bilir.”

51- Hükümdâr, o kadınlara “Derdiniz neydi ki, o vakit Yûsuf ‘un nefsinden murad almaya kalktınız?” dedi. Onlar “Hâşâ, ALLÂH için, biz onun aleyhinde hiçbir fenâlık bilmiyoruz” dediler. Azîz’in, karısı da: “Şimdi hakk ve hakikat olduğu gibi ortaya çıktı. Aslında onun nefsinden ben murad almak istedim. O ise şeksiz şüphesiz doğrulardandır” dedi.

52- (Yûsuf dedi ki): İşte bu şunun içindir: Bilsin ki, ben ona arkasından hâinlik etmedim. Gerçekten ALLÂH hâinlerin hîlesini başarıya ulaştırmaz.

22/ el-Hac -38- Şüphesiz ALLÂH inananları korur. Çünkü ALLÂH hâin ve nankörlerin hiçbirini sevmez.

*HÂİN BAKIŞLAR

40/ el-Mü’min -19- O, gözlerin hâin bakışını ve kalblerin sakladığı bütün şeyleri dâhi bilir.

*HÂİNLERİ SAVUNMAMAK

4/ en-Nisâ -105- Biz sana kitab (Kur’ân)ı hakk olarak inzal ettik ki, insanlar arasında ALLÂH’ın sana gösterdiği şekilde hüküm veresin. Sakın hâinlerin savunucusu olma!

*HÂİNLİĞİ MESLEK EDİNMEMEK

4/ en-Nisâ -107- Kendilerine hâinlik edenleri savunma. Muhakkak ALLÂH hâinliği meslek edinmiş günahkârları sevmez.

*HASED (*)

*Hased (a.i.); kıskançlık, çekememezlik.

-Hâsid (a.s.hased’den.c:hasede.husssâd); hased eden, kıskanan, kıskanç.

-Şer olan hasedin asıl mânâsı başkasında bir nimet görmekten müte’ezzi olup onun zevâlini istemektir. Bir de gayrıda bulunan fakr veya sair herhangi bir noksanın devamını ve ademi nimetin hali üzere istishabına temenniye ıtlak olunur. Hased de zulüm mânâsı da vardır.

-Gıbta ise kardeşinde bulunan nimetin zevâlini temenni etmeyerek onun gibi senin de olmasını temenni eylemendir ki bunda beis yoktur. (Elmalılı Tefsiri)

-Hasid; başkasının elindeki nimetin zevalini isteyip o hususta elinden gelen zararlı çârelere kavlen veya fi’len başvurmak isteyen alçak tabiatlı şahıs. (Ö.N.Bilmen)

113/ el-Felâk -1-2-3-4-5- De ki: “Yarattığı şeylerin kötülüğünden, karanlığı çöktüğü zaman gecenin kötülüğünden, düğümlere üfleyenlerin kötülüğünden, hased ettiği zaman hasedçinin kötülüğünden, sabah aydınlığının Rabbine sığınırım.”

-Hased, kaderi tenkit mahiyetindedir. Bunun bilincinde olunmalı. Fakat hased etme duygusu gayri irâdi bir durum ise; kişi öncelikle hatânın kendisinde olduğunu bilmeli, dışa yansıtmasa bile iç âleminde bu durumdan dolayı pişmanlık duymalı. Bu hased hissi; kötü ahlâk, fenâ haslet ve gıybet olarak dışa yansımadığı sürece kişiye zarar vermez. Bol bol istiğfar ve istiâzeye devam etmeli, farzlara ve sünnetlere sımsıkı sarılmalı. Zâten ilâhi kitaplar insanları bu tür hallerden muhâfaza, Allâh’ın huzûruna temiz bir kalb ve defter ile çıkması için gönderilmiştir.

*HAYÂSIZLIK (*)

*Hayâ’ (a.i.); utanma. sıkılma. âr. nâmus. edeb. Allâh korkusu ile günahlardan kaçınma.

2/ el-Bakara -169- O size hep çirkin ve murdâr işleri emreder, ALLÂH’a karşı bilmediğiniz şeyler söylemenizi ister.

268- Şeytan sizi fakirlikle korkutup çirkin çirkin şeylere teşvîk eder. ALLÂH da lütfundan ve bağışlamasından birtakım vaadlerde bulunuyor. ALLÂH’ın lütfu geniştir. O Alîm (her şeyi bilen)dir.

4/ en-Nisâ -15- Kadınlarınızdan zina edenlere karşı, içinizden dört şâhid getirin. Eğer onlar, şâhidlik yaparlarsa, bu kadınları, ölüm alıp götürünceye kadar veya ALLÂH onlara bir çıkış yolu açıncaya kadar evlerde hapsedin.

16- Sizlerden zina edenlerin her ikisine de ceza verin. Eğer onlar tevbe edip kendilerini ıslah ederlerse onlardan vazgeçin. Çünkü ALLÂH tevbeleri kabul eden ve çok merhamet edendir.

24- Bir de harb esiri olarak sahibi bulunduğunuz câriyeler müstesnâ, evli kadınlarla evlenmeniz de size haram kılındı. Bütün bunlar ALLÂH’ın üzerinize farz kıldığı hükümlerdir. Bunların dışında kalanlar ise iffetli olarak zina etmeksizin mallarınızla mehir vermek sûretiyle evlenmek istemeniz size helâl kılındı. O halde onlardan nikâh ile faydalanmanıza karşılık mehirlerini kendilerine verin ki, bu farzdır. O mehri takdîr edip kesinleştirdikten sonra birbirinizi râzı etmenizde bir mahzûr yoktur. Şüphesiz ki ALLÂH her şeyi çok iyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

25- Sizden her kim hür mü’min kadınları nikâh edecek bir zenginliğe gücü yetmiyorsa, ona da ellerinizin altındaki mü’min câriyelerinizden efendilerinin rızası ile nikâhlamak var. ALLÂH sizin îmânınızı daha iyi bilir. Siz birbirinizdensiniz. O halde sahiplerinin izni ile ve mehirlerini örfe göre vermek sûretiyle câriyelerden iffetli olan, zina etmeyen, dost da edinmeyenlerle evlenin. Evlendikten sonra bir fuhuş yaparlarsa, o vakit hür kadınlar hakkında gerekli bulunan cezanın yarısı kendilerine lâzım gelir. Bu hükümler, içinizden günah işlemekten korkanlaradır. Sabretmeniz ise, sizin için daha hayırlıdır. ALLÂH Gafûrdur, Rahîm’dir (çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir).

7/ el-A’râf -28- Onlar bir kötülük yaptıkları zaman: “Babalarımızı bu yolda bulduk, bunu bize ALLÂH emretti” derler. De ki: “ALLÂH kötülüğü emretmez. ALLÂH’a karşı bilmediğiniz şeyleri mi söylüyorsunuz?”

33- De ki: “Rabbim, sadece fuhşiyyâtı, onun açık ve gizli olanını, günahları, haksız yere isyanı, haklarında hiç bir delil indirmediği şeyleri ALLÂH’a ortak koşmanızı ve ALLÂH hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi yasaklamıştır”.

12/ Yûsuf -24- O hanım, ona gerçekten niyeti bozmuştu. Eğer Rabbinin burhanını görmese idi. Yûsuf da ona özenip gitmişti. Aslında ondan fuhşu ve fenâlığı uzak tutalım diye böyle olmuştu. Çünkü o Bizim ihlâsa erdirilmiş kullarımızdan biriydi.

16/ en-Nahl -90- Şüphesiz ki ALLÂH, size adâleti, iyilik yapmayı ve yakınlara bakmayı emreder; hayâsızlıktan, fenâlıktan ve azgınlıktan nehyeder. Öğüt almanız için size böyle öğüt verir.

17/ el-İsrâ -32- Zina’ya yaklaşmayın, çünkü o bir hayâsızlıktır ve çok kötü bir yoldur.

60/ el-Mümtehine -12- Ey Peygamber! İnanmış kadınlar sana gelip ALLÂH’a hiçbir şeyi ortak koşmamaları, hırsızlık etmemeleri, zina etmemeleri, çocuklarını öldürmemeleri, elleri ile ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemeleri, iyi bir işte sana karşı gelmemeleri hususunda sana bey’at ederlerse onların bey’atlarını al ve onlar için ALLÂH’dan mağfiret dile. Şüphesiz ALLÂH, çok bağışlayan, çok merhamet edendir.

*HAYIR AMACI DIŞINDA FISILDAŞMAMAK

4/ en-Nisâ -114- Onların fısıldaşmalarının çoğunda hayır yoktur. Ancak bir sadaka vermeyi veya iyilik yapmayı veya insanların arasını düzeltmeyi emreden(lerin fısıldaşmaları) müstesnâdır. Artık kim ALLÂH’ın rızasını arayarak böyle yaparsa, bunun üzerine ilerde ona büyük bir mükâfat vereceğiz.

*İÇKİ-KUMAR & DİKİLİ TAŞLAR & FAL OKLARI

5/ el-Mâide -90- Ey îmân edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki, kurtuluşa eresiniz.

-Hamir’le murad; sekir (sarhoşluk) veren şeyler.

-Meysir’le murad; kumardır.

-Ensab’la murad; ibâdet etmek için va’zettikleri putlar.

-Ezlâm’la murad; bir iş tutacak olduklarında hayır ve şer olduğunu bilmek için üzerine hayır ve şer yazarak bir kese içinde hıfzedip icabında kur’a çektikleri taş ve ağaç parçacıklarıdır. Şarap ve kumar ibâdâtın cümlesinde gaflete sebep olur. (Hulâsat-ül Beyân)

(Bkz: HARAMLAR)

*İFTİRÂ

4/ en-Nisâ -112- Kim bir hatâ (küçük günah) veya büyük günah işler, sonra onu ma’sûm olan birinin üstüne atarsa, bir iftira ve pek kesin bir vebal yüklenmiş olur.

45/ el-Câsiye -7- İftirâcıya, günahkâra yazılar olsun!

*İHTİRÂS (*) AYRILIĞA VESÎLE OLUR

*İhtirâs (a.i.hırs’tan.c:ihtirâsât); 1-şiddetli arzu, istek 2-aşırı heves.

-Bagy (a.i.); ileri gitme, azgınlık, serkeşlik.

42/ eş-Şûrâ -14- Onlar kendilerine bilgi geldikten sonra, ancak aralarındaki, bagy-u ihtirâs yüzünden ayrılığa düştüler. Eğer Rabbin tarafından azabın ertelendiğine dâir bir söz geçmemiş olsaydı aralarında mutlaka hüküm verilirdi. Kendilerinden sonra kitab’a vâris kılınan kitap ehli de Kur’ân hakkında bir şüphe ve tereddüt içindedirler.

*İNSANLARLA ALAY ETMEK

2/ el-Bakara -67- Hani bir zamanlar Mûsâ kavmine demişti ki; ALLÂH, size bir bakara (sığır) boğazlamanızı emrediyor. Onlar da “Sen bizimle eğleniyor, alay mı ediyorsun?” dediler. Mûsâ da: “Böyle câhillerden biri olmaktan ALLÂH’a sığınırım” dedi.

49/ el-Hucurât -11- Ey îmân edenler! Bir topluluk bir diğerini alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Birbirinizi karalamayın, birbirinizi (kötü) lakaplarla çağırmayın. Îmândan sonra fâsıklık ne kötü bir nâm’dır! Kim de tevbe etmezse, işte onlar zalimlerin tâ kendileridir.

*İstihzâ (a.i.); biriyle eğlenme alay etme.

-İstihzâ; bir şeyi hafif ve hor görmekle eğlenmek ve onunla vakit geçirmek. (Hulâsat’ül Beyân)

*Müstehzî (a.s.); istihzâ eden, biriyle eğlenen. herkesle eğlenme âdetinde olan.

*İNTİHAR

4/ en-Nisâ -29- Ey îmân edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin. Ancak kendi rızanızla yaptığınız ticâretle yemeniz helâldir. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz ALLÂH, size karşı çok merhametlidir.

30- Kim, zulüm ve tecâvüz yolu ile bu yasakları işlerse, yakında onu cehennem ateşine atacağız. Onu ateşe atmak da ALLÂH’a pek kolaydır.

*KAŞ GÖZ HAREKETİ İLE ALAY ETMEK

104/ el-Hümeze -1-2- Mal toplayıp onu tekrar tekrar sayan, insanları arkadan çekiştirip, kaş göz hareketleriyle alay edenlerin (hümeze ve lümezenin) vay haline!

-Veyl; horluk, zelîllik, azab demektir.

-Hümeze; insanların kusurlarını ardınca söyleyen, haysiyetini kırmak isteyen kimse demektir.

-Lümeze; ayıp arayan, ta’n ve teşni’de bulunan ve göz ve kaş ile işâretler yapan kimse.

-Hatame; cehennemin isimlerinden biridir.

-Amed; direkler demektir. Uzatılmış yani cehennemin kapısının önünden sonuna kadar çekilmiştir. (Ö.N. Bilmen)

Görüleceği üzere Cenâb-ı Rabbül âlemîn kullarının başkaları tarafından incitilmesine râzı olmamakta. Ve bu isim altında sûre inzal buyurmuştur. Hele yaşadığımız bu dönem de müslümanlar en çok; gıybet, insanları arkadan çekiştirme, kaş-göz hareketleriyle başkaları ile istihzâ, nemmamlık (laf taşıma), hased noktasında gereken hassasiyeti göstermemekte. Bütün bunlar sosyal yaralar doğurmakta, rahmetten mahrûmiyete vesîle olmaktadır. Bu da beraberinde bereketsizliği getirmekte. Bütün bu davranışlar Kur’ân-ı azimüşan’da zemmedilen şeytanın adımlarını ta’kîb edenlere yakışan davranışlardır. Bireysel sorunlarımıza, ailevi sorunlarımıza, ülke sorunlarımıza çözüm ararken mes’eleleri sadece iktisâdi açıdan değerlendirmemekte fayda görmekteyiz.

*KESKİN DİLLİ OLMAMAK

33/ el-Ahzâb -19- Savaşa katıldıklarında da size karşı pek cimri ve kıskanç davranırlar. Hücûm eden düşmanın ortalığa saldığı büyük korku gelince, ölüm sekerâtına düşmüş kimsenin bakışı gibi, gözleri dönmüş bir tarzda sana baktıklarını görürsün. Korku hâli geçince, ALLÂH yolunda harcamada cimrice bir tavır içinde, keskin dilleriyle sizi incitirlerdi. İşte onlar îmân etmemişler, ALLÂH da onların yaptıkları bütün işleri boşa çıkarmıştır. Bu, ALLÂH’a göre kolaydır.

*KISKANMAK

4/ en-Nisâ -54- Yoksa onlar, ALLÂH’ın lütuf ve kereminden insanlara verdiği nimetleri kıskanıyorlar mı? Şüphesiz Biz, İbrâhîm ailesine de kitap ve hikmeti vermiştik. Hem de onlara büyük bir mülk ve saltanat ihsân ettik.

128- Eğer bir kadın kocasının geçimsizliğinden, yahud kendisinden yüz çevirmesinden endişe ederse, aralarında bir sulh yapmalarında, onlara bir günah yoktur. Sulh hep hayırlıdır. Zâten nefisler kıskançlığa hazırdır. Eğer iyi geçinir ve geçimsizlikten sakınırsanız, şüphesiz ALLÂH yaptıklarınızdan haberdardır.

5/ el-Mâide -27- Onlara Âdem’in iki oğluyla ilgili haberi hakkıyla oku. Hani her ikisi birer kurban sunmuşlardı, birinden kabul edilmiş, diğerinden kabul edilmemişti. (Kurbanı kabul edilmeyen, ötekine):” Seni öldüreceğim” demişti. Diğeri ise şöyle demişti: “ALLÂH, yalnız takvâ sahiplerinden kabul eder”.

28- “ALLÂH’a yemin ederim ki, sen beni öldürmek için bana el uzatsan da, ben seni öldürmek için sana el uzatacak değilim, ben âlemlerin Rabbi olan ALLÂH’dan korkarım.

29- “Ben isterim ki sen, benim günahımı da, kendi günahını da yüklenip ateş halkından olasın! Zalimlerin cezası budur”.

30- Bunun üzerine kurbanı kabul edilmeyenin nefsi kendisini, kardeşini öldürmeye teşvîk etti ve onu öldürdü. Böylece zarara uğrayanlardan oldu.

31- Derken ALLÂH bir karga gönderdi, ona kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini göstermek için toprağı eşeliyordu. “Yazıklar olsun bana, şu karga kadar olup da kardeşimin cesedini gömmekten âciz miyim ben?” dedi ve pişman olanlardan oldu.

(Bkz: Hazreti YÛSUF -aleyhisselâm- KISSALARIN EN GÜZELİ)

*KİBİR (*)

*Kibir (a.i.); büyüklük. yücelik. büyüklük taslama. yüksekten bakma (başkalarına).

2/ el-Bakara -34- Şol vakit meleklere: “Âdem’e secde edin!” dedik, hemen secde ettiler. Yalnız iblîs dayattı, kibrine yediremedi, inkârcılardan oldu.

16/ en-Nahl -29- “O halde içinde ebedî kalacağınız cehennemin kapılarından girin” denir. Kibirlenenlerin yeri ne kötüdür!

40/ el-Mü’min -35- Onlar kendilerine gelmiş hiçbir delil olmaksızın, ALLÂH’ın âyetleri hakkında tartışan kimselerdir. Bu ise ALLÂH katında ve îmân edenler katında büyük buğzu gerektiren bir iştir. ALLÂH, her kibirli zorbanın kalbini işte böyle mühürler.

*KÎN (*)

*Kîn (f.s.); gizli düşmanlık. garaz. gayz.

3/ Âl-i İmrân -118- Ey îmân edenler! Sizden olmayanlardan hiçbir sırdaş edinmeyin. Onlar size fenâlık etmekten asla geri kalmazlar. Hep sıkıntıya düşmenizi isterler. Onların kinleri konuşmalarından apaçık ortaya çıkmıştır. Kalblerinde gizledikleri ise daha büyüktür. Eğer düşünürseniz size âyetleri açıkladık.

*LAF ATMAK

25/ el-Furkân -63- Rahmân’ın kulları, yeryüzünde vakar ve tevazu ile yürüyen kimselerdir. Câhiller onlara laf attıkları zaman, “selâm!” der (geçer)ler.

-Selâmla murad; câhillerin şerlerinden selâmet taleb etmek ve onların fenâ muamelelerinden iğmaz-ı ayn edip arkasına düşmemektir. (Hulâsat-ül Beyân)

*LÂKAB (*) TAKMAK

*Lâkab (a.i.c:elkab); bir kimseye kendi asıl adından başka takılan ad.

49/ el-Hucurât -11- Ey îmân edenler! Bir topluluk bir diğerini alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Birbirinizi karalamayın, birbirinizi (kötü) lakaplarla çağırmayın. Îmândan sonra fâsıklık ne kötü bir nâm’dır! Kim de tevbe etmezse, işte onlar zalimlerin tâ kendileridir.

*ÖVÜNMEK

4/ en-Nisâ -36- ALLÂH’a ibâdet edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Sonra anaya, babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, akraba olan komşulara, yakın komşulara, yanında bulunan arkadaşa, yolda kalanlara, sahip olduğunuz kölelere iyilik edin. Şüphesiz ALLÂH, kibirlenen ve dâima böbürlenip duran, övünen kimseyi sevmez.

(Bkz: FAHÛR)

*RİYÂ (*)

*Riyâ; Özü sözü bir olmamak. İnandığı gibi hareket etmeyiş. İki yüzlülük etmek. Gösteriş için yapılan hareket.

2/ el-Bakara -264- Ey îmân edenler! ALLÂH’a ve âhiret gününe inanmadığı halde insanlara gösteriş olsun diye malını harcayan kimse gibi, sadakalarınızı başa kakmak ve gönül kırmak sûretiyle boşa çıkarmayın. Böylesinin durumu, üzerinde biraz toprak bulunan ve ma’rûz kaldığı şiddetli yağmurun kendisini çıplak bıraktığı bir kayanın durumu gibidir. Onlar kazandıklarından hiçbir şey elde edemezler. ALLÂH kâfirler topluluğunu hidâyete erdirmez.

4/ en-Nisâ -38- Bunlar, mallarını insanlara gösteriş için harcayan, ALLÂH’a ve âhiret gününe de inanmayan kimselerdir. Şeytan kimin arkadaşı olursa, o ne kötü arkadaştır.

142- Münâfıklar, ALLÂH’ı aldatmaya çalışırlar. ALLÂH da onların bu çabalarını başlarına geçirir. Onlar, namaza kalktıkları zaman tembel tembel kalkarlar, insanlara gösteriş yaparlar ve ALLÂH’ı pek az anarlar.

8/ el-Enfâl -47- Çalım atarak ve halka gösteriş yaparak yurtlarından çıkanlar ve ALLÂH yoluna engel koyanlar gibi olmayın. ALLÂH onların bütün yaptıklarını çepeçevre kuşatmıştır.

107/ el-Mâûn -4- Vay haline o namaz kılanların ki,

5- Onlar namazlarını ciddîye almazlar (kıldıkları namazın değerine aldırış etmezler)

6- Gösteriş yaparlar onlar,

7- Ufacık bir yardıma bile engel olurlar.

*SÖZ TAŞIYANLAR

-Nemmâm (a.s.); koğucu. arabozan. laf taşıyan.

Peygamber Efendimiz-aleyhisselâm- buyurur;

-Nemmâmlar cennetin kokusunu dâhi duyamaz. Zira cennetin kokusu beş yüzyıllık mesâfeden duyulur.

-Her kim bir mü’minin ayıbını örterse diri diri toprağa gömülen kız çocuğunu kurtarmış gibi olur.

-Ne mutlu şol kimseye ki kendi ayıplarını görür.

68/ el-Kalem -10-11-12-13-14- Alabildiğine yemin edip duran, aşağılık, dâima kusur arayıp kınayan, durmadan söz taşıyan, iyiliği hep engelleyen, saldırgan, günaha dadanmış, kaba saba, bütün bunların ötesinde bir de soysuz olan kimseye mal ve oğulları vardır diye, sakın boyun eğme.

-Hallaf; çok yemin eden kimse.

*YALAN

*Kizb; Yalan. Yalan söyleme. (Sıdkın zıddı) (Kizb, küfrün esâsıdır. Kizb, nifâkın birinci alâmetidir. Kizb, Kudret-i İlâhiyeye bir iftiradır. Kizb, Hikmet-i Rabbaniyyeye zıddır. Ahlâk-ı âliyeyi tahrîb eden kizbtir. Âlem-i İslâmı zehirlendiren, ancak kizbtir. Âlem-i beşerin ahvâlini fesâda veren, kizbtir. Nev-i beşeri kemâlâttan geri bırakan, kizbtir. Müseylime-i kezzab ile emsalini âlemde rezîl ve rüsvâ eden, kizbdir. İşte bu sebeblerden dolayıdır ki; bütün cinâyetler içinde tel’ine, tehdide tahsîs edilen, kizbdir.)

9/ et-Tevbe -77- ALLÂH’a verdikleri sözü tutmadıkları ve yalan söyledikleri için O’da kalblerine, kendisiyle karşılaşacakları güne kadar (sürecek) bir nîfak soktu.

22/ el-Hac -30- Bu böyle. Kim ALLÂH’ın hükümlerine saygı gösterirse bu Rabbi katında kendisi için bir hayırdır. Haramlığı size okunanların (bildirilenlerin) dışında bütün hayvanlar size helâl kılındı. Artık putlara tapma pisliğinden kaçının, yalan sözden kaçının.

26/ eş-Şu’arâ -222- Onlar (şeytan), her günahkâr yalancıya inerler.

39/ ez-Zümer -3- İyi bilin ki, hâlis din yalnız ALLÂH’ındır. Onu bırakıp da başka dostlar edinenler, “Biz onlara sadece, bizi ALLÂH’a daha çok yaklaştırsınlar diye ibâdet ediyoruz” diyorlar. Şüphesiz ALLÂH ayrılığa düştükleri şeyler konusunda aralarında hüküm verecektir. Şüphesiz ALLÂH yalancı ve nankör olanları doğru yola iletmez.

40/ el-Mü’min -28- Firavun ailesinden, îmânını gizlemekte olan mü’min bir adam şöyle dedi: “Rabbim ALLÂH’dır, dediği için bir adamı öldürecek misiniz? Halbuki o, size Rabbinizden apaçık mucizeler getirdi. Eğer yalancı ise, yalanı kendi aleyhinedir. Eğer doğru söylüyorsa, sizi tehdîd ettiği şeylerin bir kısmı başınıza gelecektir. Şüphesiz ALLÂH, aşırı giden, yalancılık eden kimseyi doğru yola eriştirmez.”

51/ ez-Zâriyât -10- Kahrolsun o yalancılar.

-Harrusun; muhtelif lakırdılarda bulunan yalancı kimse.

11- O kimseler ki onlar cehâlet içinde gâfil kimselerdir.

-Gamre; boğucu şey, cehâletten ve dalâletten kinâye.

-Sâhun; me’mûr oldukları şeylerden gâfil bulunanlar.

58/ el-Mücâdele -14- ALLÂH’ın kendilerine gazab ettiği bir topluluğu dost edinenleri görmez misin? Onlar ne sizdendirler, ne de onlardan. Onlar bile bile yalan yere yemin ederler.

-Peygamber Efendimiz-sallâllâhüaleyhivesellem- buyurur; Yalan az’lığınızı artırır.

-“Yalan bir tarafta îmân diğer tarafta olur. İkisi bir yerde bulunmaz.” (Rûhu’l Beyân)

*YALANA DİLLERİ ALIŞANLAR

16/ en-Nahl -116- Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı, ALLÂH’a karşı yalan uydurmak için, “Şu helâldir”, “Şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, ALLÂH’a karşı yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler.

*YALANI DİNLEMEMEK

5/ el-Mâide -42- Onlar, yalanı çok dinleyen, haramı çok yiyenlerdir. Eğer sana gelirlerse ister aralarında hüküm ver, ister onlardan yüz çevir. Onlardan yüz çevirecek olursan sana asla hiçbir zarar veremezler. Eğer hükmedecek olursan aralarında adâletle hükmet. Çünkü ALLÂH, âdil davrananları sever.

*YALANI KİM UYDURUR

16/ en-Nahl -105- Yalanı, ancak ALLÂH’ın âyetlerine inanmayanlar uydurur. İşte onlar, yalancıların tâ kendileridir.

*YALANIN MÜ’MİNE YAKIŞMAYACAĞI

5/ el-Mâide -116- Ve ALLÂH demişti ki: “Ey Meryemoğlu Îsâ! İnsanlara, ‘Beni ve annemi, ALLÂH’ın yanında iki ilâh edinin’diye sen mi söyledin?”.”Münezzeh, Sübhansın ya Rab! Bana, doğru olmayan bir şey söylemek yakışmaz. Eğer demiş olsam, Sen muhakkak bunu bilirsin, Sen benim nefsimde olanı bilirsin, ben ise Senin nefsinde olanı bilmem, çünkü gaybları bilen yalnız Sen’sin, Sen!”.

7/ el-A’râf -105- (Mûsâ) ALLÂH’a karşı ilk görevim, hakk olandan başka bir şey söylemememdir. Gerçekten ben size Rabbinizden bir mucize getirdim, artık İsrâiloğullarını benimle gönder.

*YALANCI VE NANKÖRLER DOĞRU YOLU BULAMAZLAR

39/ ez-Zümer -3- İyi bil ki, hâlis din ancak ALLÂH’ındır. O’ndan başka birtakım dostlar tutanlar da şöyle demektedirler: “Biz onlara sadece bizi ALLÂH’a daha çok yaklaştırsınlar diye ibâdet ediyoruz.” Şüphe yok ki ALLÂH, onların aralarında ihtilâf edip durdukları şeyde hükmünü verecektir. Herhalde yalancı ve nankör olan kimseyi ALLÂH doğru yola çıkarmaz.

*YALANCI ŞÂHİDLİKTEN KAÇINMAK

4/ en-Nisâ -135- Ey îmân edenler! Kendiniz, ana babanız ve en yakınlarınızın aleyhine de olsa ALLÂH için şâhidlik yaparak adâleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun. (Şâhidlik ettikleriniz) zengin veya fakir de olsalar (adâletten ayrılmayın). Çünkü ALLÂH ikisine de daha yakındır. (Onları sizden çok kayırır). Öyle ise adâleti yerine getirmede nefsinize uymayın. Eğer (şâhidlik ederken gerçeği) çarpıtırsanız veya (şâhidlikten) çekinirseniz (bilin ki) şüphesiz ALLÂH yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

25/ el-Furkân -72- Onlar, yalana şâhidlik etmeyen, faydasız boş bir şeyle karşılaştıkları zaman, vakar ve hoşgörü ile geçip gidenlerdir.

*YAPMAYACAĞINIZ ŞEYLERİ SÖYLEMEYİN

2/ el-Bakara -44- Siz kitabı okuyup durduğunuz halde, kendinizi unutup başkalarına iyiliği mi emrediyorsunuz? (Yaptığınızın çirkinliğini) anlamıyor musunuz?

11/ Hûd -88- Şu’ayb dedi ki: “Ey kavmim! Şâyet ben Rabbimden ispat edici bir delil üzerinde bulunuyorsam ve şâyet bana, O kendi katından güzel bir rızık ihsân etmişse, söyleyin bakalım ben ne yapmalıyım? Ben size karşı çıkmakla sizi men’ettiğim şeylere kendim düşmek istemiyorum. Ben sadece gücümün yettiği kadar ıslah etmeye çalışıyorum. Muvaffakiyetim de ancak ALLÂH’ın yardımı ile olacaktır. Ben yalnızca O’na dayandım ve ancak O’na yüz tutarım.”

61/ es-Saff -2- Ey îmân edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz?

3- Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz, ALLÂH katında büyük gazab gerektiren bir iştir.

*YARDIMA ENGEL OLMAMAK

107/ el-Mâun -7- Ufacık bir yardıma bile engel olurlar.

*YOL KESENLER

5/ el-Mâide -33- ALLÂH’a ve Resûlüne savaş açanların ve yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya çalışanların cezası; ancak öldürülmeleri, yahud asılmaları veya ellerinin ve ayaklarının çaprazlama kesilmesi, yahud o yerden sürülmeleridir. Bu cezalar onlar için dünyadaki bir rezilliktir. Âhirette de onlara büyük bir azab vardır.

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı